Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.2·4.2.4

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.2.4

P 4.2.4

क्अ इइ,२७२।१९-२७३।२ रो इइइ,६३२ इह कस्मात् न भवति । पौषी रात्रिः पौषम् अहः । अविशेषे इति उच्यते । विशेषः च अत्र गम्यते । रात्रिः इति उक्ते अहः न इति गम्यते । अहः इति उक्ते रात्रिः न इति गम्यते । इह अपि तर्हि न प्राप्नोति । अद्य पुष्यः इति । अत्र अपि हि विशेषः गम्यते । अद्य इति उक्ते न ह्यः न श्वः इति । यदि अपि अत्र विशेषः गम्यते अविशेषः अपि गम्यते । अद्य इति उक्ते न ज्ञायते रात्रौ वा दिवा वा इति । यतः अविशेषः तदाश्रयः लुप् भविष्यति । इह अपि तर्हि यदि अपि विशेषः गम्यते अविशेषः अपि तु गम्यते । रात्रिः इति उक्ते न ज्ञायते कदा इति । यतः अविशेषः तदाश्रयः लुप् प्राप्नोति । एवम् तर्हि नक्षत्रेण युक्तः कालः इति अनुवर्तते । नक्षत्रेण युक्तस्य कालस्य अविशेषे । कः पुनः कालः नक्षत्रेण युज्यते । अहोरात्रः ।

KA II,272.19-273.2 Ro III,632 iha kasmāt na bhavati . pauṣī rātriḥ pauṣam ahaḥ . aviśeṣe iti ucyate . viśeṣaḥ ca atra gamyate . rātriḥ iti ukte ahaḥ na iti gamyate . ahaḥ iti ukte rātriḥ na iti gamyate . iha api tarhi na prāpnoti . adya puṣyaḥ iti . atra api hi viśeṣaḥ gamyate . adya iti ukte na hyaḥ na śvaḥ iti . yadi api atra viśeṣaḥ gamyate aviśeṣaḥ api gamyate . adya iti ukte na jñāyate rātrau vā divā vā iti . yataḥ aviśeṣaḥ tadāśrayaḥ lup bhaviṣyati . iha api tarhi yadi api viśeṣaḥ gamyate aviśeṣaḥ api tu gamyate . rātriḥ iti ukte na jñāyate kadā iti . yataḥ aviśeṣaḥ tadāśrayaḥ lup prāpnoti . evam tarhi nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ iti anuvartate . nakṣatreṇa yuktasya kālasya aviśeṣe . kaḥ punaḥ kālaḥ nakṣatreṇa yujyate . ahorātraḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.2.4

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.2.4, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.2.4), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text