Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.3·4.3.104

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.3.104

P 4.3.104

क्अ इइ,३१५।२१-३१६।१० रो इइइ,७१८ प्रत्यक्षकारिग्रहणम् । प्रत्यक्षकारिग्रहणम् कर्तव्यम् अन्तेवास्यन्तेवासिभ्यः मा भूत् इति । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । कलापिखाडायग्रहणम् ज्ञापकम् वैशम्पायनान्तेवासिषु प्रत्यक्षकारिग्रहणस्य । यत् अयम् कलापिखाडायग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः न अन्तेवास्यन्तेवासिभ्यः भवति इति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् । वैशम्पायनान्तेवासी कठः कठान्तेवासी खाडायनः । वैशम्पायनान्तेवासी कलापी । यदि च अन्तेवास्यन्तेवासिभ्यः अपि स्यात् कलापिखाडायग्रहणम् अनर्थकम् स्यात् । पश्यति तु आचार्यः न अन्तेवास्यन्तेवासिभ्यः भवति इति । ततः कलापिखाडायग्रहणम् करोति । छन्दोग्रहणम् च इतरथा हि अतिप्रसङ्गः । छन्दोग्रहणम् च कर्तव्यम् । इतरथा हि अतिप्रसङ्गः । इतरथा हि अतिप्रसङ्गः स्यात् । इह अपि प्रसज्येत । तित्तिरिणा प्रोक्ताः श्लोकाः इति ।

KA II,315.21-316.10 Ro III,718 pratyakṣakārigrahaṇam . pratyakṣakārigrahaṇam kartavyam antevāsyantevāsibhyaḥ mā bhūt iti . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . kalāpikhāḍāyagrahaṇam jñāpakam vaiśampāyanāntevāsiṣu pratyakṣakārigrahaṇasya . yat ayam kalāpikhāḍāyagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na antevāsyantevāsibhyaḥ bhavati iti . katham kṛtvā jñāpakam . vaiśampāyanāntevāsī kaṭhaḥ kaṭhāntevāsī khāḍāyanaḥ . vaiśampāyanāntevāsī kalāpī . yadi ca antevāsyantevāsibhyaḥ api syāt kalāpikhāḍāyagrahaṇam anarthakam syāt . paśyati tu ācāryaḥ na antevāsyantevāsibhyaḥ bhavati iti . tataḥ kalāpikhāḍāyagrahaṇam karoti . chandograhaṇam ca itarathā hi atiprasaṅgaḥ . chandograhaṇam ca kartavyam . itarathā hi atiprasaṅgaḥ . itarathā hi atiprasaṅgaḥ syāt . iha api prasajyeta . tittiriṇā proktāḥ ślokāḥ iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.3.104

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.3.104, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.3.104), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text