Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.3·4.3.101

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.3.101

P 4.3.101

क्अ इइ,३१५।४-१९ रो इइइ,७१६-७१७ प्रोक्तग्रहणम् अनर्थकम् तत्र अदर्शनात् । प्रोक्तग्रहणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । तत्र अदर्शनात् । ग्रामे ग्रामे काठकम् कालापकम् च प्रोच्यते । तत्र अदर्शनात् । न च तत्र प्रत्ययः दृश्यते । ग्रन्थे च दर्शनात् । यत्र च दृश्यते ग्रन्थः सः । तत्र कृते ग्रन्थे इति एव सिद्धम् । छन्दोर्थम् तर्हि इदम् वक्तव्यम् । न हि छन्दांसि क्रियन्ते । नित्यानि छन्दांसि । छन्दोर्थम् इति चेत् तुलयम् । छन्दोर्थम् इति चेत् तुलयम् एतत् भवति । ग्रामे ग्रामे काठकम् कालापकम् च प्रोच्यते । तत्र अदर्शनात् । न च तत्र प्रत्ययः दृश्यते । ग्रन्थे च दर्शनात् । यत्र च दृश्यते ग्रन्थः सः । तत्र कृते ग्रन्थे इति एव सिद्धम् । ननु च उक्तम् न हि छन्दांसि क्रियन्ते । नित्यानि छन्दांसि इति । यदि अपि अर्थः नित्यः या तु असौ वर्णानुपूर्वी स अनित्या । तद्भेदात् च एतत् भवति । काठकम् कालापकम् मौदकम् पैप्पलादकम् इति । न तर्हि इदानीम् इदम् वक्तव्यम् । वक्तव्यम् च । किम् प्रयोजनम् । यत् तेन प्रोक्तम् न च तेन कृतम् । माधुरी वृत्तिः । यदि तर्हि अस्य निबन्धनम् अस्ति इदम् एव वक्तव्यम् । तत् न वक्तव्यम् । तत् अपि अवश्यम् वक्तव्यम् । यत् तेन् कृतम् न च तेन प्रोक्तम् । वाररुचम् काव्यम् जालूकाः श्लोकाः ।

KA II,315.4-19 Ro III,716-717 proktagrahaṇam anarthakam tatra adarśanāt . proktagrahaṇam anarthakam . kim kāraṇam . tatra adarśanāt . grāme grāme kāṭhakam kālāpakam ca procyate . tatra adarśanāt . na ca tatra pratyayaḥ dṛśyate . granthe ca darśanāt . yatra ca dṛśyate granthaḥ saḥ . tatra kṛte granthe iti eva siddham . chandortham tarhi idam vaktavyam . na hi chandāṃsi kriyante . nityāni chandāṃsi . chandortham iti cet tulayam . chandortham iti cet tulayam etat bhavati . grāme grāme kāṭhakam kālāpakam ca procyate . tatra adarśanāt . na ca tatra pratyayaḥ dṛśyate . granthe ca darśanāt . yatra ca dṛśyate granthaḥ saḥ . tatra kṛte granthe iti eva siddham . nanu ca uktam na hi chandāṃsi kriyante . nityāni chandāṃsi iti . yadi api arthaḥ nityaḥ yā tu asau varṇānupūrvī sa anityā . tadbhedāt ca etat bhavati . kāṭhakam kālāpakam maudakam paippalādakam iti . na tarhi idānīm idam vaktavyam . vaktavyam ca . kim prayojanam . yat tena proktam na ca tena kṛtam . mādhurī vṛttiḥ . yadi tarhi asya nibandhanam asti idam eva vaktavyam . tat na vaktavyam . tat api avaśyam vaktavyam . yat ten kṛtam na ca tena proktam . vārarucam kāvyam jālūkāḥ ślokāḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.3.101

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.3.101, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.3.101), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text