क्अ इइ,३१८।२-३१९।१३ रो इइइ,७२०-७२२ तस्य इदम् इति असन्निहिते अप्राप्तिः इदमः प्रत्यक्षवाचित्वात् । तस्य इदम् इति असन्निहिते अप्राप्तिः । किम् कारणम् । इदमः प्रत्यक्षवाचित्वात् । इदम् इति एतत् प्रत्यक्षे वर्तते । तेन इह एव स्यात् । तस्य इदम् इति । तस्य अदः इति तस्य तत् इति न स्यात् । सिद्धम् तु यद्योगा षष्ठी तत्र । सिद्धम् एतत् । कथम् । यद्योगा षष्ठी प्रवर्तते तत्र इति वक्तव्यम् । अनन्तरादिषु च प्रतिषेधः । अनन्तरादिषु च प्रतिषेधः वक्तव्यः । तस्य अनन्तरः तस्य समीपः इति । किम् यद्योगा षष्ठी प्रवर्तते इति अतः अनन्तरादिषु प्रतिषेधः वक्तव्यः । न इति आह । सर्वथ अनन्तरादिषु प्रतिषेधः वक्तव्यः । सिद्धम् तु परिगणनात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । परिगणनम् कर्तव्यम् । स्वे ग्रामजनपद्मनुष्येभ्यः । स्वे ग्रामजनपद्मनुष्येभ्यः इति वक्तव्यम् । स्रौघ्नः माथुरः ग्राम । जनपद आङ्गकः वाङ्गकः जनपद । मनुष्य दैवदत्तः याज्ञदत्तः । पत्त्रात् वाह्ये । पत्त्रात् वाह्ये इति वक्तव्यम् । आश्वम् आउष्ट्रम् गार्दभम् । रथात् रथाङ्गे । रथात् रथाङ्गे इति वक्तव्यम् । आश्वरथम् औष्ट्ररथम् गार्दभरथम् । वहेः तुः अण् इट् च । वहेः त्रन्तात् अण् वल्तव्यः इट् च वक्तव्यः । संवोढुः स्वम् सांवहित्रम् । अग्नीधः शरणे रञ् भ च । अग्नीधः शरणे रञ् वक्तव्यः भसञ्ज्ञा च वक्तव्या । अग्नीधः शरणम् आग्नीध्रम् । समिधाम् आधाने षेण्यण् । समिधाम् आधाने षेण्यण् वक्तव्यः । समिधाम् आधानः मन्त्रः सामिधेन्यः मन्त्रः । सामिधेनी ऋक् । चरणात् धर्माम्नाययोः । चरणात् धर्माम्नाययोः इति वक्तव्यम् । कठानाम् धर्मः आम्नायः वा काठकम् । कालापकम् मौदुकम् पैप्पलादकम् इति । तत् तर्हि बहु वक्तव्यम् । सूत्रम् च भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् तस्य इदम् इति असन्निहिते अप्राप्तिः इति । किम् इदम् भवान् प्रत्ययार्थम् एव उपालम्भते न पुनः प्रकृत्यर्थम् अपि । यथा एव हि इदम् इति एतत् प्रत्यक्षे वर्तते एवम् तत् इति एतत् परोक्षे वर्तते । तेन इह एव स्यात् । तस्य इदम् इति । अस्य अमुष्य इति अत्र न स्यात् । अस्ति अत्र विशेषः । एकशेषनिर्देशः अत्र भविष्यति । तस्य च अस्य च अमुष्य त तस्य इति भवति । इह अपि तर्हि एकशेषनिर्देशः भविष्यति । तत् च अदः च इदम् च इदम् इति एव । यत् अपि उच्यते अनन्तरादिषु च प्रतिषेधः वक्तव्यः इति । न वक्तव्यः । अनभिधानात् अनन्तरादिषु उत्पत्तिः न भविष्यति ।
KA II,318.2-319.13 Ro III,720-722 tasya idam iti asannihite aprāptiḥ idamaḥ pratyakṣavācitvāt . tasya idam iti asannihite aprāptiḥ . kim kāraṇam . idamaḥ pratyakṣavācitvāt . idam iti etat pratyakṣe vartate . tena iha eva syāt . tasya idam iti . tasya adaḥ iti tasya tat iti na syāt . siddham tu yadyogā ṣaṣṭhī tatra . siddham etat . katham . yadyogā ṣaṣṭhī pravartate tatra iti vaktavyam . anantarādiṣu ca pratiṣedhaḥ . anantarādiṣu ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . tasya anantaraḥ tasya samīpaḥ iti . kim yadyogā ṣaṣṭhī pravartate iti ataḥ anantarādiṣu pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na iti āha . sarvatha anantarādiṣu pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . siddham tu parigaṇanāt . siddham etat . katham . parigaṇanam kartavyam . sve grāmajanapadmanuṣyebhyaḥ . sve grāmajanapadmanuṣyebhyaḥ iti vaktavyam . sraughnaḥ māthuraḥ grāma . janapada āṅgakaḥ vāṅgakaḥ janapada . manuṣya daivadattaḥ yājñadattaḥ . pattrāt vāhye . pattrāt vāhye iti vaktavyam . āśvam āuṣṭram gārdabham . rathāt rathāṅge . rathāt rathāṅge iti vaktavyam . āśvaratham auṣṭraratham gārdabharatham . vaheḥ tuḥ aṇ iṭ ca . vaheḥ trantāt aṇ valtavyaḥ iṭ ca vaktavyaḥ . saṃvoḍhuḥ svam sāṃvahitram . agnīdhaḥ śaraṇe rañ bha ca . agnīdhaḥ śaraṇe rañ vaktavyaḥ bhasañjñā ca vaktavyā . agnīdhaḥ śaraṇam āgnīdhram . samidhām ādhāne ṣeṇyaṇ . samidhām ādhāne ṣeṇyaṇ vaktavyaḥ . samidhām ādhānaḥ mantraḥ sāmidhenyaḥ mantraḥ . sāmidhenī ṛk . caraṇāt dharmāmnāyayoḥ . caraṇāt dharmāmnāyayoḥ iti vaktavyam . kaṭhānām dharmaḥ āmnāyaḥ vā kāṭhakam . kālāpakam maudukam paippalādakam iti . tat tarhi bahu vaktavyam . sūtram ca bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam tasya idam iti asannihite aprāptiḥ iti . kim idam bhavān pratyayārtham eva upālambhate na punaḥ prakṛtyartham api . yathā eva hi idam iti etat pratyakṣe vartate evam tat iti etat parokṣe vartate . tena iha eva syāt . tasya idam iti . asya amuṣya iti atra na syāt . asti atra viśeṣaḥ . ekaśeṣanirdeśaḥ atra bhaviṣyati . tasya ca asya ca amuṣya ta tasya iti bhavati . iha api tarhi ekaśeṣanirdeśaḥ bhaviṣyati . tat ca adaḥ ca idam ca idam iti eva . yat api ucyate anantarādiṣu ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ iti . na vaktavyaḥ . anabhidhānāt anantarādiṣu utpattiḥ na bhaviṣyati .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.