क्अ इइ,३२०।६-२१ रो इइइ,७२४-७२५ कौपिञ्जलहस्तिपदाद् अण् । कौपिञ्जलहस्तिपदाद् अण् वक्तव्यः । कौपिञ्जलाः हास्तिपदाः । आथर्वणिकस्य इकलोपः च । आथर्वणिकस्य इकलोपः च अण् च वक्तव्यः । आथर्वणः धर्मः आथर्वणः आम्नायः । इदम् आथर्वणार्थम् आथर्वणिकार्थम् च चतुर्ग्रहणम् क्रियते । वसन्तादिषु अथर्वन्शब्दः आथर्वणशब्दः च पठ्यते । षष्थाध्याये प्रकृतिभावार्थम् ग्रहणम् क्रियते । इदम् चतुर्थम् इकलोपार्थम् । द्विर्ग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् । कथम् । तेन प्रोक्तम् इति प्रकृत्य ऋषिभ्यः लुक् वक्तव्यः वसिष्ठः अनुवाकः विश्वामित्रः अनुवाकः इति एवमर्थम् । ततः वक्तव्यम् अथर्वणः वा इति । तेन् सिद्धम् अथर्वा आथर्वणः इति च । अथ वसन्तादिषु आथर्वणशब्दः पठितव्यः । तत्र न एव अर्थः प्रकृतिभावाऋथेन न अपि इकलोपार्थेन । यदि वसन्तादिषु आथर्वणशब्दः पठ्यते अथर्वाणम् अधीते आथर्वणिकः इति न सिध्यति । न एषः दोषः । इह अस्माभिः त्रैशब्द्यम् साध्यम् । तत्र द्वयोः शब्दयोः समानार्थयोः एकेन विग्रहः अपरस्मात् उत्पत्तिः भविष्यति अविरविकन्यायेन । तत् यथा । अवेः मांसम् इति विगृह्य अविकशब्दात् उत्पत्तिः भवति । एवम् आथर्वणम् अधीते इति विगृह्य आथर्वणिकः इति भविष्यति अथर्वाणम् अधीते इति विगृह्य वाक्यम् एव । तत्र अभिसम्बन्धमात्रम् कर्तव्यम् आथर्वणिकानाम् इति । न च इदानीम् अन्यत् आथर्वणिकानाम् स्वम् भवितुम् अर्हति अन्यत् अतः धर्मात् आम्नायात् वा ।
KA II,320.6-21 Ro III,724-725 kaupiñjalahastipadād aṇ . kaupiñjalahastipadād aṇ vaktavyaḥ . kaupiñjalāḥ hāstipadāḥ . ātharvaṇikasya ikalopaḥ ca . ātharvaṇikasya ikalopaḥ ca aṇ ca vaktavyaḥ . ātharvaṇaḥ dharmaḥ ātharvaṇaḥ āmnāyaḥ . idam ātharvaṇārtham ātharvaṇikārtham ca caturgrahaṇam kriyate . vasantādiṣu atharvanśabdaḥ ātharvaṇaśabdaḥ ca paṭhyate . ṣaṣthādhyāye prakṛtibhāvārtham grahaṇam kriyate . idam caturtham ikalopārtham . dvirgrahaṇam śakyam akartum . katham . tena proktam iti prakṛtya ṛṣibhyaḥ luk vaktavyaḥ vasiṣṭhaḥ anuvākaḥ viśvāmitraḥ anuvākaḥ iti evamartham . tataḥ vaktavyam atharvaṇaḥ vā iti . ten siddham atharvā ātharvaṇaḥ iti ca . atha vasantādiṣu ātharvaṇaśabdaḥ paṭhitavyaḥ . tatra na eva arthaḥ prakṛtibhāvāṛthena na api ikalopārthena . yadi vasantādiṣu ātharvaṇaśabdaḥ paṭhyate atharvāṇam adhīte ātharvaṇikaḥ iti na sidhyati . na eṣaḥ doṣaḥ . iha asmābhiḥ traiśabdyam sādhyam . tatra dvayoḥ śabdayoḥ samānārthayoḥ ekena vigrahaḥ aparasmāt utpattiḥ bhaviṣyati aviravikanyāyena . tat yathā . aveḥ māṃsam iti vigṛhya avikaśabdāt utpattiḥ bhavati . evam ātharvaṇam adhīte iti vigṛhya ātharvaṇikaḥ iti bhaviṣyati atharvāṇam adhīte iti vigṛhya vākyam eva . tatra abhisambandhamātram kartavyam ātharvaṇikānām iti . na ca idānīm anyat ātharvaṇikānām svam bhavitum arhati anyat ataḥ dharmāt āmnāyāt vā .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.