क्अ इइ,३२५।२०-३२६।६ रो इइइ,७३७ कथम् इदम् विज्ञायते । क्रीते ये प्रत्ययाः विहिताः ते भवन्ति परिमाणात् विकारावयवयोः इति । आहोस्वित् परिमाणात् क्रीते ये प्रत्ययाः विहिताः ते भवन्ति विकारावयवयोः इति । किम् च अतः । यदि विज्ञायते क्रीते ये प्रत्ययाः विहिताः ते भवन्ति परिमाणात् विकारावयवयोः इति प्रत्ययमात्रम् प्राप्नोति । अथ विज्ञायते परिमाणात् क्रीते ये प्रत्ययाः विहिताः ते भवन्ति विकारावयवयोः इति प्रकृतिमात्रात् प्राप्नुवन्ति । तस्मात् क्रीतवत् परिमाणात् अङ्गम् च । अङ्गम् च क्रीतवत् इति वक्तव्यम् । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । क्रीतवत् इति वतिनिर्देशः अयम् । यदि च याभ्यः प्रकृतिभ्यः येन विशेषेण क्रीते प्रत्ययाः विहिताः ताभ्यः प्रकृतिभ्यः तेन विशेषेण विकारावयवयोः भवन्ति ततः अमी क्रीतवत् कृताः स्युः । अथ हि प्रकृतिमात्रात् वा स्युः प्रत्ययमात्रम् वा स्यात् न अमी क्रीतवत् कृताः स्युः ।
KA II,325.20-326.6 Ro III,737 katham idam vijñāyate . krīte ye pratyayāḥ vihitāḥ te bhavanti parimāṇāt vikārāvayavayoḥ iti . āhosvit parimāṇāt krīte ye pratyayāḥ vihitāḥ te bhavanti vikārāvayavayoḥ iti . kim ca ataḥ . yadi vijñāyate krīte ye pratyayāḥ vihitāḥ te bhavanti parimāṇāt vikārāvayavayoḥ iti pratyayamātram prāpnoti . atha vijñāyate parimāṇāt krīte ye pratyayāḥ vihitāḥ te bhavanti vikārāvayavayoḥ iti prakṛtimātrāt prāpnuvanti . tasmāt krītavat parimāṇāt aṅgam ca . aṅgam ca krītavat iti vaktavyam . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . krītavat iti vatinirdeśaḥ ayam . yadi ca yābhyaḥ prakṛtibhyaḥ yena viśeṣeṇa krīte pratyayāḥ vihitāḥ tābhyaḥ prakṛtibhyaḥ tena viśeṣeṇa vikārāvayavayoḥ bhavanti tataḥ amī krītavat kṛtāḥ syuḥ . atha hi prakṛtimātrāt vā syuḥ pratyayamātram vā syāt na amī krītavat kṛtāḥ syuḥ .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइ,३२६।७-३२७।१२ रो इइइ,७३७-७४० अणः वृद्धात् मयट् । अणः वृद्धात् मयट् इति एतत् भवति विप्रतिषेधेन । अणः अवकाशः तित्तिडीक तैत्तिडीकम् । मयटः अवकाशः काष्ठमयम् । इह उभयम् प्राप्नोति । शाकमयम् । ओः अञः अनुदात्तादेः अञः च मयट् भवति विप्रतिषेधेन । ओः अञः अवकाशः आरडवम् । मयटः सः एव । इह उभयम् प्राप्नोति । दारुमयम् । अनुदात्तादेः अञ् भवति इति अस्य अवकाशः कौवलम् जरद्वृक्ष जारद्वृक्षम् । मयटः सः एव । इह उभयम् प्राप्नोति । आम्रमयम् । मयटः प्राण्यञ् विप्रतिषेधेन । मयटः प्राण्यञ् भवति विप्रतिषेधेन । प्राण्यञः अवकाशः गृध्र गार्ध्रम् । मयटः सः एव । इह उभयम् प्राप्नोति । चाषम् भासम् । प्राण्यञ् भवति विप्रतिषेधेन । न वा अनवकाशत्वात् अपवादः मयट् । न वा एषः युक्तः विप्रतिषेधः यः अयम् अञः मयटः च । किम् कारणम् । अनवकाशत्वात् अपवादः मयट् । अनवकाशः मयट् सावकाशम् अञम् बाधिष्यते । सः कथम् अनवकाशः । यदि अनुवर्तन्ते शैषिकाः । अथ निवृत्ताः शैषिकाः वृद्धम् आद्युदात्तम् मयटः अवकाशः । प्राण्यञः च । अयम् च अपि अयुक्तः विप्रतिषेधः यः अयम् मयटः प्राण्यञः च । किम् कारणम् । अनवकाशत्वात् अपवादः मयट् इति एव । अनवकाशः मयट् । सः यथा एव ओः अञम् अनुदात्तादेः अञम् च बाधते एवम् प्राण्यञम् अपि बाधेत । तस्मात् मयड्विधाने प्राणिप्रतिषेधः । तस्मात् मयड्विधाने प्राणिभ्यः प्रतिषेधः वक्तव्यः । सः तर्हि वक्तव्यः । न वक्तव्यः । मध्ये अपवादाः पूर्वान् विधीन् बाधन्ते इति एवम् अयम् मयट् ओः अञम् अनुदात्तादेः अञम् च बाधिष्यते । प्राण्यञम् न बाधिष्यते । यदि एतत् अस्ति मध्ये अपवादाः पुरस्तात् अपवादाः इति मा अनुवृतन् शैषिकाः । पुरस्तात् अपवादाः अनन्तरान् विधीन् बाधन्ते इति एवम् अयम् अण् अञम् बाधिष्यते । मयटम् न बाधिष्यते । अनुदात्तादेः अञः प्राण्यञ् विप्रतिषेधेन । अनुदात्तादेः अञः प्राण्यञ् भवति विप्रतिषेधेन । अनुदात्तादेः अञ् भवति इति अस्य अवकाशः जरद्वृक्ष जारद्वृक्षम् । प्राण्यञः सः एव । इह उभयम् प्राप्नोति । कपोत कापोतम् । प्राण्यञ् भवति विप्रतिषेधेन । कः पुनः अत्र विशेषः तेन वा सति अनेन वा । सापवादकः सः विधिः । अयम् पुनः निरपवादकः । यदि तेन स्यात् इह न स्यात् । श्वाविधः विकारः शौवाविधम् ।
KA II,326.7-327.12 Ro III,737-740 aṇaḥ vṛddhāt mayaṭ . aṇaḥ vṛddhāt mayaṭ iti etat bhavati vipratiṣedhena . aṇaḥ avakāśaḥ tittiḍīka taittiḍīkam . mayaṭaḥ avakāśaḥ kāṣṭhamayam . iha ubhayam prāpnoti . śākamayam . oḥ añaḥ anudāttādeḥ añaḥ ca mayaṭ bhavati vipratiṣedhena . oḥ añaḥ avakāśaḥ āraḍavam . mayaṭaḥ saḥ eva . iha ubhayam prāpnoti . dārumayam . anudāttādeḥ añ bhavati iti asya avakāśaḥ kauvalam jaradvṛkṣa jāradvṛkṣam . mayaṭaḥ saḥ eva . iha ubhayam prāpnoti . āmramayam . mayaṭaḥ prāṇyañ vipratiṣedhena . mayaṭaḥ prāṇyañ bhavati vipratiṣedhena . prāṇyañaḥ avakāśaḥ gṛdhra gārdhram . mayaṭaḥ saḥ eva . iha ubhayam prāpnoti . cāṣam bhāsam . prāṇyañ bhavati vipratiṣedhena . na vā anavakāśatvāt apavādaḥ mayaṭ . na vā eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ yaḥ ayam añaḥ mayaṭaḥ ca . kim kāraṇam . anavakāśatvāt apavādaḥ mayaṭ . anavakāśaḥ mayaṭ sāvakāśam añam bādhiṣyate . saḥ katham anavakāśaḥ . yadi anuvartante śaiṣikāḥ . atha nivṛttāḥ śaiṣikāḥ vṛddham ādyudāttam mayaṭaḥ avakāśaḥ . prāṇyañaḥ ca . ayam ca api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ yaḥ ayam mayaṭaḥ prāṇyañaḥ ca . kim kāraṇam . anavakāśatvāt apavādaḥ mayaṭ iti eva . anavakāśaḥ mayaṭ . saḥ yathā eva oḥ añam anudāttādeḥ añam ca bādhate evam prāṇyañam api bādheta . tasmāt mayaḍvidhāne prāṇipratiṣedhaḥ . tasmāt mayaḍvidhāne prāṇibhyaḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . saḥ tarhi vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . madhye apavādāḥ pūrvān vidhīn bādhante iti evam ayam mayaṭ oḥ añam anudāttādeḥ añam ca bādhiṣyate . prāṇyañam na bādhiṣyate . yadi etat asti madhye apavādāḥ purastāt apavādāḥ iti mā anuvṛtan śaiṣikāḥ . purastāt apavādāḥ anantarān vidhīn bādhante iti evam ayam aṇ añam bādhiṣyate . mayaṭam na bādhiṣyate . anudāttādeḥ añaḥ prāṇyañ vipratiṣedhena . anudāttādeḥ añaḥ prāṇyañ bhavati vipratiṣedhena . anudāttādeḥ añ bhavati iti asya avakāśaḥ jaradvṛkṣa jāradvṛkṣam . prāṇyañaḥ saḥ eva . iha ubhayam prāpnoti . kapota kāpotam . prāṇyañ bhavati vipratiṣedhena . kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ tena vā sati anena vā . sāpavādakaḥ saḥ vidhiḥ . ayam punaḥ nirapavādakaḥ . yadi tena syāt iha na syāt . śvāvidhaḥ vikāraḥ śauvāvidham .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.