Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.3·4.3.23·4.3.23.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.3.23.2

P 4.3.23.2

क्अ इइ,३०४।२०-३०५।२० रो इइइ,६९५-६९६ अथ सायचिरयोः किम् निपात्यते । सायचिरयोः मकारान्तत्वम् प्रत्ययसन्नियुक्तम् । सायचिरयोः मकारान्तत्वम् प्रत्ययसन्नियोगेन निपात्यते । सायन्तनम् चिरन्तनम् । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । मकारान्तः सायंशब्दः । कथम् सायाह्नः । सायमः अह्ने मलोपः । सायमः अह्ने मलोपः वक्तव्यः । कथम् सायतरे । तरे च इति वक्तव्यम् । कथम् सायम् साये । वा सप्तम्याम् इति वक्तव्यम् । अथ प्राह्णप्रगयोः किम् निपात्यते । प्राह्णप्रग्योः एकारान्तत्वम् । प्राह्णप्रग्योः एकारान्तत्वम् निपात्यते । प्राह्णेतनम् प्रगेतनम् । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । सप्तम्याः अलुका अपि सिद्धम् । भवेत् सिद्धम् यदा सप्तमी । यदा तु अन्या विभक्तिः तदा न सिध्यति । तुटि उक्तम् । किम् उक्तम् । तुटि आदेशानुपपत्तिः अनादित्वात् इति । तुटि कृते अनादित्वात् आदेशः न प्राप्नोति । एवम् तर्हि पूर्वान्तः करिष्यते । पूर्वान्ते विसर्जनीयः । यदि पूर्वान्तः विसर्जनीयः वक्तव्यः । प्रातस्तनम् पुनस्तनम् । परादौ पुनः सति खरवसानयोः विसर्जनीयः इति विसर्जनीयः सिद्धः भवति । अस्तु तर्हि परादिः । ननु च उक्तम् तुटि कृते अनादित्वात् आदेशः न प्राप्नोति इति । सिद्धम् तु आदिष्टस्य तुड्वचनात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । तुड् आदिष्टस्य इति वक्तव्यम् । अथ वा चेन सन्नियोगः करिष्यते । तुट् च । किम् च । यत् च अन्यत् प्राप्नोति । किम् च अन्यत् प्राप्नोति । आदेशः ।

KA II,304.20-305.20 Ro III,695-696 atha sāyacirayoḥ kim nipātyate . sāyacirayoḥ makārāntatvam pratyayasanniyuktam . sāyacirayoḥ makārāntatvam pratyayasanniyogena nipātyate . sāyantanam cirantanam . na etat asti prayojanam . makārāntaḥ sāyaṃśabdaḥ . katham sāyāhnaḥ . sāyamaḥ ahne malopaḥ . sāyamaḥ ahne malopaḥ vaktavyaḥ . katham sāyatare . tare ca iti vaktavyam . katham sāyam sāye . vā saptamyām iti vaktavyam . atha prāhṇapragayoḥ kim nipātyate . prāhṇapragyoḥ ekārāntatvam . prāhṇapragyoḥ ekārāntatvam nipātyate . prāhṇetanam pragetanam . na etat asti prayojanam . saptamyāḥ alukā api siddham . bhavet siddham yadā saptamī . yadā tu anyā vibhaktiḥ tadā na sidhyati . tuṭi uktam . kim uktam . tuṭi ādeśānupapattiḥ anāditvāt iti . tuṭi kṛte anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti . evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate . pūrvānte visarjanīyaḥ . yadi pūrvāntaḥ visarjanīyaḥ vaktavyaḥ . prātastanam punastanam . parādau punaḥ sati kharavasānayoḥ visarjanīyaḥ iti visarjanīyaḥ siddhaḥ bhavati . astu tarhi parādiḥ . nanu ca uktam tuṭi kṛte anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti iti . siddham tu ādiṣṭasya tuḍvacanāt . siddham etat . katham . tuḍ ādiṣṭasya iti vaktavyam . atha vā cena sanniyogaḥ kariṣyate . tuṭ ca . kim ca . yat ca anyat prāpnoti . kim ca anyat prāpnoti . ādeśaḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.3.23.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.3.23.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.3.23.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text