क्अ इइ,३०७।२-१८ रो इइइ,७००-७०१ किमर्थम् जातादयः अर्थाः निर्दिश्यन्ते । जातादिषु अर्थेषु घादयः यथा स्युः । स्वार्थे मा भूवन् इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । शेषे इति वर्तते । तेन स्वार्थे न भविष्यन्ति । अतः उत्तरम् पठत् । तत्रजातादिषु वचनम् नियमार्थम् । नियमार्थः अयम् आरम्भः । जातादिषु एव घादयः यथा स्युः । इह मा भूवन् । तत्र आस्ते तत्र शेते इति । यदि नियमः क्रियते दार्षदाः सक्तवः औलूखलः यावकः इति न सिध्यति । संस्कृतम् इति एवम् भविष्यति । भवेत् सिद्धम् दार्षदाः सक्तवः इति । इदम् तु न सिध्यति : औलूखलः यावकः इति । संस्कृतम् हि नाम तत् भवति यत् ततः एव अपकृष्य अभ्यवह्रियते । न च यावकः उलूखलात् एव अपकृष्य अभ्यवह्रियते । अवश्यम् रन्धनादीनि प्रतीक्ष्याणि । तस्मात् न अर्थः अनेन नियमेन । कस्मात् न भवति : तत्र आस्ते तत्र शेते इति । अनभिधानात् । तत् च अवश्यम् अनभिधानम् आश्रयितव्यम् । क्रियमाणेषु अपि हि अर्थनिर्देशेषु यत्र जातादिषु उत्पद्यमानेन प्रत्ययेन अर्थस्य अभिधान न भवति न भवति तत्र प्रत्ययोत्पत्तिः । तत् यथा : अङ्गुल्या खनति वृक्षमूलात् आगतः इति । न तर्हि इदानीम् जातादयः अर्थाः निर्देष्टव्याः । निर्देष्टव्याः च । किम् प्रयोजनम् । अपवादविधानार्थम् । प्राविषः ठप् । प्रावृषि जातः प्रावृषकः । क्व मा भूत् । प्रावृषि भवः प्रावेषेण्याः बलाहकाः । यानि तु एतानि निरपवादानि अर्थापदेशानि तानि शक्यानि अकर्तुम् । कृतलब्धक्रीतकुशलाः । स्रौघ्नः देवदत्तः इति ।
KA II,307.2-18 Ro III,700-701 kimartham jātādayaḥ arthāḥ nirdiśyante . jātādiṣu artheṣu ghādayaḥ yathā syuḥ . svārthe mā bhūvan iti . na etat asti prayojanam . śeṣe iti vartate . tena svārthe na bhaviṣyanti . ataḥ uttaram paṭhat . tatrajātādiṣu vacanam niyamārtham . niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ . jātādiṣu eva ghādayaḥ yathā syuḥ . iha mā bhūvan . tatra āste tatra śete iti . yadi niyamaḥ kriyate dārṣadāḥ saktavaḥ aulūkhalaḥ yāvakaḥ iti na sidhyati . saṃskṛtam iti evam bhaviṣyati . bhavet siddham dārṣadāḥ saktavaḥ iti . idam tu na sidhyati : aulūkhalaḥ yāvakaḥ iti . saṃskṛtam hi nāma tat bhavati yat tataḥ eva apakṛṣya abhyavahriyate . na ca yāvakaḥ ulūkhalāt eva apakṛṣya abhyavahriyate . avaśyam randhanādīni pratīkṣyāṇi . tasmāt na arthaḥ anena niyamena . kasmāt na bhavati : tatra āste tatra śete iti . anabhidhānāt . tat ca avaśyam anabhidhānam āśrayitavyam . kriyamāṇeṣu api hi arthanirdeśeṣu yatra jātādiṣu utpadyamānena pratyayena arthasya abhidhāna na bhavati na bhavati tatra pratyayotpattiḥ . tat yathā : aṅgulyā khanati vṛkṣamūlāt āgataḥ iti . na tarhi idānīm jātādayaḥ arthāḥ nirdeṣṭavyāḥ . nirdeṣṭavyāḥ ca . kim prayojanam . apavādavidhānārtham . prāviṣaḥ ṭhap . prāvṛṣi jātaḥ prāvṛṣakaḥ . kva mā bhūt . prāvṛṣi bhavaḥ prāveṣeṇyāḥ balāhakāḥ . yāni tu etāni nirapavādāni arthāpadeśāni tāni śakyāni akartum . kṛtalabdhakrītakuśalāḥ . sraughnaḥ devadattaḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.