क्अ इइइ।८५।५-२४ रो इव्।४५७-४५९ किमर्थम् अप्लुतात् अप्लुते इति उच्यते । प्लुतात् परस्य प्लुते वा परतः मा भूत् इति । प्लुतात् परस्य सुस्रोता३ अत्र नु असि । प्लुते परतः तिष्ठतु पयः आ३ग्निदत्त । अतः अति इति उच्यते । कः प्रसङ्गः प्लुतात् परस्य प्लुते वा परतः । असिद्धः प्लुतः । तस्य असिद्धत्वात् प्राप्नोति । अथ अप्लुतात् अप्लुते इति उच्यमाने यावता असिद्धः प्लुतः कस्मात् एव अत्र न प्राप्नोति । अप्लुतभाविनः अप्लुतभाविनि इति एवम् एतत् विज्ञायते । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । सिद्धः प्लुतः स्वरसन्धिषु । कथम् ज्ञायते । यत् अयम् प्लुतः प्रकृत्या इति प्लुतस्य प्रकृतिभावम् शास्ति । सतः हि कार्यिणः कार्येण भवितव्यम् । अप्लुतादप्लुतवचने अकारहशोः समानपदे प्रतिषेधः । अप्लुतादप्लुतवचने अकारहशोः समानपदे प्रतिषेधः वक्तव्यः । पयो३ट् , पयो३द । न वा बहिरङ्गलक्षणत्वात् । न वा वक्तव्यः । किम् कारणम् । बहिरङ्गलक्षणत्वात् । बहिरङ्गः प्लुरः । अन्तरङ्गम् उत्त्वम् । असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे । इह अपि तर्हि प्राप्नोति । सुस्रोता३ अत्र नु असि । अन्तरङ्गः अत्र प्लुतः बहिरङ्गम् उत्त्वम् । क्व पुनः इह अन्तरङ्गः प्लुतः क्व वा बहिरङ्गम् उत्त्वम् उत्त्वम् वा अन्तरङ्गम् प्लुतः वा बहिरङ्गः । वाक्यान्तस्य वाक्यादौ अन्तरङ्गः प्लुतः बहिरङ्गम् उत्त्वम् । समानवाक्ये पदान्तस्य पदादौ उत्त्वम् अन्तरङ्गम् बहिरङ्गः प्लुतः । किम् पुनः कारणम् बहिरङ्गत्वम् उत्त्वे हेतुः व्यपदिश्यते न पुनः असिद्धत्वम् अपि । यथा एव हि अयम् बहिरङ्गः एवम् असिद्धः अपि । एवम् मन्यते । असिद्धः प्लुतः आश्रयात् सिद्धः भवति । अथ वा यस्याम् न अप्राप्तायाम् परिभाषायाम् उत्त्वम् आरभ्यते सा आश्रयात् सिद्धा स्यात् । कस्याम् च न अप्राप्तायाम् । असिद्धपरिभाषायाम् । बहिरङ्गपरिभाषायाम् पुनः प्राप्तायाम् अप्राप्तायाम् च ।
KA III.85.5-24 Ro IV.457-459 kimartham aplutāt aplute iti ucyate . plutāt parasya plute vā parataḥ mā bhūt iti . plutāt parasya susrotā3 atra nu asi . plute parataḥ tiṣṭhatu payaḥ ā3gnidatta . ataḥ ati iti ucyate . kaḥ prasaṅgaḥ plutāt parasya plute vā parataḥ . asiddhaḥ plutaḥ . tasya asiddhatvāt prāpnoti . atha aplutāt aplute iti ucyamāne yāvatā asiddhaḥ plutaḥ kasmāt eva atra na prāpnoti . aplutabhāvinaḥ aplutabhāvini iti evam etat vijñāyate . na etat asti prayojanam . siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu . katham jñāyate . yat ayam plutaḥ prakṛtyā iti plutasya prakṛtibhāvam śāsti . sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam . aplutādaplutavacane akārahaśoḥ samānapade pratiṣedhaḥ . aplutādaplutavacane akārahaśoḥ samānapade pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . payo3ṭ , payo3da . na vā bahiraṅgalakṣaṇatvāt . na vā vaktavyaḥ . kim kāraṇam . bahiraṅgalakṣaṇatvāt . bahiraṅgaḥ pluraḥ . antaraṅgam uttvam . asiddham bahiraṅgam antaraṅge . iha api tarhi prāpnoti . susrotā3 atra nu asi . antaraṅgaḥ atra plutaḥ bahiraṅgam uttvam . kva punaḥ iha antaraṅgaḥ plutaḥ kva vā bahiraṅgam uttvam uttvam vā antaraṅgam plutaḥ vā bahiraṅgaḥ . vākyāntasya vākyādau antaraṅgaḥ plutaḥ bahiraṅgam uttvam . samānavākye padāntasya padādau uttvam antaraṅgam bahiraṅgaḥ plutaḥ . kim punaḥ kāraṇam bahiraṅgatvam uttve hetuḥ vyapadiśyate na punaḥ asiddhatvam api . yathā eva hi ayam bahiraṅgaḥ evam asiddhaḥ api . evam manyate . asiddhaḥ plutaḥ āśrayāt siddhaḥ bhavati . atha vā yasyām na aprāptāyām paribhāṣāyām uttvam ārabhyate sā āśrayāt siddhā syāt . kasyām ca na aprāptāyām . asiddhaparibhāṣāyām . bahiraṅgaparibhāṣāyām punaḥ prāptāyām aprāptāyām ca .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.