क्अ इइइ।८६।२२-८७।१८ रो इव्।४६१-४६३ गोः अग्वचनम् गवाग्रे स्वरसिद्ध्यर्थम् । गोः अक् वक्तव्यः । किम् प्रयोजनम् । गवाग्रे स्वरसिद्ध्यर्थम् । गवाग्रे स्वरसिद्धिः यथा स्यात् । गवाग्रम् । अवङादेशे हि स्वरे दोषः । अवङादेशे हि स्वरे दोषः स्यात् । अन्तोदात्तस्य आन्तर्यतः अन्तोदात्तः आदेशः प्रस्ज्यते । कथम् पुनः अयम् अन्तोदात्तः यदा एकाच् । व्यपदेशिवद्भावेन । यथा एव तर्हि व्यपदेशिवद्भावेन अन्तोदात्तः एवम् आद्युदात्तः अपि । तत्र आन्तर्यतः आद्युदात्तस्य आद्युदात्तः आदेशः भवति । सत्यम् एवम् एतत् । न तु इदम् लक्षणम् अस्ति । प्रातिपदिकस्य आदिः उदात्तः भवति इति । इदम् पुनः अस्ति । प्रातिपदिकस्य अन्तः उदात्तः भवति इति । सः असौ लक्षणेन अन्तोदात्तः । तत्र आन्तर्यतः अन्तोदात्तस्य अन्तोदात्तः आदेशः प्रस्ज्येत । यदि पुनः गमेः डो विधीयेत । किम् कृतम् भवति । प्रत्ययाद्युदात्तत्वे कृते आन्तर्यतः आद्युदात्तस्य आद्युदात्तः आदेशः भविष्यति । कथम् पुनः अयम् आद्युदात्तः यदा एकाच् । व्यपदेशिवद्भावेन । यथा एव तर्हि व्यपदेशिवद्भावेन आद्युदात्तः एवम् अन्तोदात्तः अपि । तत्र आन्तर्यतः अन्तोदात्तस्य अन्तोदात्तः आदेशः प्रस्ज्येत । सत्यम् एवम् एतत् । न तु इदम् लक्षणम् अस्ति । प्रत्ययस्य अन्तः उदात्तः भवति इति । इदम् पुनः अस्ति । प्रत्ययस्य आदिः उदात्तः भवति इति । सः असौ लक्षणेन आद्युदात्तः । तत्र आन्तर्यतः आद्युदात्तस्य आद्युदात्तः आदेशः भविष्यति ।एतत् अपि आदेशे न अस्ति । आदेशस्य आदिः उदात्तः भवति इति । प्रकृतितः अनेन स्वरः लभ्यः । प्रकृतिः च अस्य यथा एव आद्युदात्ता एवम् अन्तोदात्ता अपि । एवम् तर्हि आद्युदात्तनिपातनम् करिष्यते । सः निपातनस्वरः प्रकृतिस्वरस्य बाधकः भविष्यति । एवम् अपि उपदेशिवद्भावः वक्तयः । यथा एव निपातनस्वरः प्रकृत्स्वरस्य बाधकः एवम् समासस्वरस्य अपि । गवास्थि , गवाक्षि ।
KA III.86.22-87.18 Ro IV.461-463 goḥ agvacanam gavāgre svarasiddhyartham . goḥ ak vaktavyaḥ . kim prayojanam . gavāgre svarasiddhyartham . gavāgre svarasiddhiḥ yathā syāt . gavāgram . avaṅādeśe hi svare doṣaḥ . avaṅādeśe hi svare doṣaḥ syāt . antodāttasya āntaryataḥ antodāttaḥ ādeśaḥ prasjyate . katham punaḥ ayam antodāttaḥ yadā ekāc . vyapadeśivadbhāvena . yathā eva tarhi vyapadeśivadbhāvena antodāttaḥ evam ādyudāttaḥ api . tatra āntaryataḥ ādyudāttasya ādyudāttaḥ ādeśaḥ bhavati . satyam evam etat . na tu idam lakṣaṇam asti . prātipadikasya ādiḥ udāttaḥ bhavati iti . idam punaḥ asti . prātipadikasya antaḥ udāttaḥ bhavati iti . saḥ asau lakṣaṇena antodāttaḥ . tatra āntaryataḥ antodāttasya antodāttaḥ ādeśaḥ prasjyeta . yadi punaḥ gameḥ ḍo vidhīyeta . kim kṛtam bhavati . pratyayādyudāttatve kṛte āntaryataḥ ādyudāttasya ādyudāttaḥ ādeśaḥ bhaviṣyati . katham punaḥ ayam ādyudāttaḥ yadā ekāc . vyapadeśivadbhāvena . yathā eva tarhi vyapadeśivadbhāvena ādyudāttaḥ evam antodāttaḥ api . tatra āntaryataḥ antodāttasya antodāttaḥ ādeśaḥ prasjyeta . satyam evam etat . na tu idam lakṣaṇam asti . pratyayasya antaḥ udāttaḥ bhavati iti . idam punaḥ asti . pratyayasya ādiḥ udāttaḥ bhavati iti . saḥ asau lakṣaṇena ādyudāttaḥ . tatra āntaryataḥ ādyudāttasya ādyudāttaḥ ādeśaḥ bhaviṣyati .etat api ādeśe na asti . ādeśasya ādiḥ udāttaḥ bhavati iti . prakṛtitaḥ anena svaraḥ labhyaḥ . prakṛtiḥ ca asya yathā eva ādyudāttā evam antodāttā api . evam tarhi ādyudāttanipātanam kariṣyate . saḥ nipātanasvaraḥ prakṛtisvarasya bādhakaḥ bhaviṣyati . evam api upadeśivadbhāvaḥ vaktayaḥ . yathā eva nipātanasvaraḥ prakṛtsvarasya bādhakaḥ evam samāsasvarasya api . gavāsthi , gavākṣi .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.