Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.128·6.1.128.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.128.2

P 6.1.128.2

क्अ इइइ।९०।१०-१६ रो इव्।४६९ ऋति ह्रस्वात् उपसर्गात् वृद्धिः विप्रतिषेधेन । ऋति ह्रस्वः भवति इति एतस्मात् उपसर्गात् वृद्धिः भवति विप्रतिषेधेन । ऋति ह्रस्वः भवति इति एतस्य अवकाशः खट्व ऋश्यः , माल ऋश्यः । उपसर्गात् वृद्धेः अवकाशः । विभाषा ह्रस्वत्वम् । यदा न ह्रस्वत्वम् तदा अवकाशः । ह्रस्वप्रसङ्गे उभयम् प्राप्नोति । उपार्ध्नोति , प्रार्ध्नोति । उपसर्गात् वृद्धिः भवति विप्रतिषेधेन । सः तर्हि प्रतिषेधः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । उक्तम् तत्र धातुग्रहणस्य प्रयोजनम् । उपसर्गात् ऋति धातौ वृद्धिः एव यथा स्यात् । अन्यत् यत् प्राप्नोति तत् मा भूत् इति ।

KA III.90.10-16 Ro IV.469 ṛti hrasvāt upasargāt vṛddhiḥ vipratiṣedhena . ṛti hrasvaḥ bhavati iti etasmāt upasargāt vṛddhiḥ bhavati vipratiṣedhena . ṛti hrasvaḥ bhavati iti etasya avakāśaḥ khaṭva ṛśyaḥ , māla ṛśyaḥ . upasargāt vṛddheḥ avakāśaḥ . vibhāṣā hrasvatvam . yadā na hrasvatvam tadā avakāśaḥ . hrasvaprasaṅge ubhayam prāpnoti . upārdhnoti , prārdhnoti . upasargāt vṛddhiḥ bhavati vipratiṣedhena . saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . uktam tatra dhātugrahaṇasya prayojanam . upasargāt ṛti dhātau vṛddhiḥ eva yathā syāt . anyat yat prāpnoti tat mā bhūt iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.128.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.128.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.128.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text