Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.129

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.129

P 6.1.129

क्अ इइइ।९०।१८-९१।८ रो इव्।४६९-४७० उपस्थिते इति उच्यते । किम् इदम् उपस्थितम् नाम । अनार्षः इतिकरणः । सुश्लोका३ इति सुश्लोकेति । अथ वद्वचनम् किमर्थम् । वद्वचनम् प्लुतकार्यप्रतिषेधार्थम् । वद्वचनम् क्रियते प्लुतकार्यप्रतिषेधार्थम् । प्लुतकार्यम् प्रतिषिध्यते । त्रिमात्रता न प्रतिषिध्यते । किम् च इदानीम् त्रिमात्रतायाः अप्रतिषेधे प्रयोजनम् यावता प्लुतकार्ये प्रतिषिद्धे स्वरसन्धिना भवितव्यम् । प्लुतप्रतिषेधे हि प्रगृह्यप्लुतप्रतिषेधप्रसङ्गः अन्येन विहितत्वात् । प्लुतप्रतिषेधे हि सति प्रगृह्यस्य अपि प्लुतस्य त्रिमात्रतायाः प्रतिषेधः प्रसज्येत । अग्नी३ इति , वायू३ इति । किम् च इदानीम् तस्याः अपि त्रिमात्रतायाः अप्रतिषेधे प्रयोजनम् यावता प्लुतकार्ये प्रतिषिद्धे स्वरसन्धिना भवितव्यम् । न भवितव्यम् । किम् कारणम् । अन्येन विहितत्वात् । अन्येन हि लक्षणेन प्लुतप्रगृह्यस्य प्रकृतिभावः उच्यते प्रगृह्यः प्रकृत्या इति ।

KA III.90.18-91.8 Ro IV.469-470 upasthite iti ucyate . kim idam upasthitam nāma . anārṣaḥ itikaraṇaḥ . suślokā3 iti suśloketi . atha vadvacanam kimartham . vadvacanam plutakāryapratiṣedhārtham . vadvacanam kriyate plutakāryapratiṣedhārtham . plutakāryam pratiṣidhyate . trimātratā na pratiṣidhyate . kim ca idānīm trimātratāyāḥ apratiṣedhe prayojanam yāvatā plutakārye pratiṣiddhe svarasandhinā bhavitavyam . plutapratiṣedhe hi pragṛhyaplutapratiṣedhaprasaṅgaḥ anyena vihitatvāt . plutapratiṣedhe hi sati pragṛhyasya api plutasya trimātratāyāḥ pratiṣedhaḥ prasajyeta . agnī3 iti , vāyū3 iti . kim ca idānīm tasyāḥ api trimātratāyāḥ apratiṣedhe prayojanam yāvatā plutakārye pratiṣiddhe svarasandhinā bhavitavyam . na bhavitavyam . kim kāraṇam . anyena vihitatvāt . anyena hi lakṣaṇena plutapragṛhyasya prakṛtibhāvaḥ ucyate pragṛhyaḥ prakṛtyā iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.129

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.129, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.129), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text