Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.172

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.172

P 6.1.172

क्अ इइइ।१०७।१३-२२ रो इव्।५०७-५०८ दीर्घग्रहणम् किमर्थम् । अष्टसु प्रक्रमेषु ब्राह्मणः आदधीत । दीर्घात् इति शक्यम् अकर्तुम् । कस्मात् न भवति अष्टसु प्रक्रमेषु ब्राह्मणः आदधीत इति । षट्स्वरः बाधकः भविष्यति । न अप्राप्ते षट्स्वरे अष्टनः स्वरः आरभ्यते । सः यथा एव दीर्घात् बाधते एवम् ह्रस्वात् अपि बाधेत । न दीर्घात् षट्स्वरः प्राप्नोति । किम् कारणम् । आते कृते षट्सञ्ज्ञाभावात् । अतः उत्तरम् पठति अष्टनः दीर्घग्रहणम् षट्सञ्ज्ञाज्ञापकम् आकारान्तस्य नुडर्थम् । अष्टनः दीर्घग्रहणम् क्रियते ज्ञापकार्थम् । किम् ज्ञाप्यम् । एतत् ज्ञापयति आचार्यः भवति आत्वे कृते षट्सञ्ज्ञा इति । किम् एतस्य ज्ञपने प्रयोजनम् । आकारान्तस्य नुडर्थम् । आकारान्तस्य नुड् सिद्धः भवति । अष्टानाम् इति । ननु च नित्यम् आत्वम् । एतत् एव ज्ञापयति विभाषा आत्वम् इति यत् अयम् दीर्घग्रहणम् करोति । इतरथा हि अष्टनः इति एव ब्रूयात् ।

KA III.107.13-22 Ro IV.507-508 dīrghagrahaṇam kimartham . aṣṭasu prakrameṣu brāhmaṇaḥ ādadhīta . dīrghāt iti śakyam akartum . kasmāt na bhavati aṣṭasu prakrameṣu brāhmaṇaḥ ādadhīta iti . ṣaṭsvaraḥ bādhakaḥ bhaviṣyati . na aprāpte ṣaṭsvare aṣṭanaḥ svaraḥ ārabhyate . saḥ yathā eva dīrghāt bādhate evam hrasvāt api bādheta . na dīrghāt ṣaṭsvaraḥ prāpnoti . kim kāraṇam . āte kṛte ṣaṭsañjñābhāvāt . ataḥ uttaram paṭhati aṣṭanaḥ dīrghagrahaṇam ṣaṭsañjñājñāpakam ākārāntasya nuḍartham . aṣṭanaḥ dīrghagrahaṇam kriyate jñāpakārtham . kim jñāpyam . etat jñāpayati ācāryaḥ bhavati ātve kṛte ṣaṭsañjñā iti . kim etasya jñapane prayojanam . ākārāntasya nuḍartham . ākārāntasya nuḍ siddhaḥ bhavati . aṣṭānām iti . nanu ca nityam ātvam . etat eva jñāpayati vibhāṣā ātvam iti yat ayam dīrghagrahaṇam karoti . itarathā hi aṣṭanaḥ iti eva brūyāt .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.172

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.172, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.172), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text