क्अ इइइ।११६।३-२१ रो इव्।५२७-५२८ किमर्थम् इदम् उच्यते न ञ्निति आदिः नित्यम् इति एव सिद्धम् । ञ्निति इति उच्यते न च अत्र ञ्नितम् पश्यामः । प्रत्ययलक्षणेन । न लुमता तस्मिन् इति प्रत्ययलक्षणप्रतिषेधः । अङ्गाधिकारोक्तस्य सः प्रतिषेधः न लुमता अङ्गस्य इति । अतः उत्तरम् पठति उपमानस्य आद्युदात्तवचनम् ज्ञापकम् अनुबन्धलक्षणे स्वरे प्रत्ययलक्षणप्रतिषेधस्य । उपमानस्य आद्युदात्तवचनम् ज्ञापकार्थम् क्रियते । किम् ज्ञाप्यते । एतत् ज्ञापयति आचार्यः अनुबन्धलक्षणे स्वरे प्रत्ययलक्षणम् न भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । गर्गः , वत्सः , बिदः , उर्वाः , उष्ट्रग्रीवः , वामरज्जुः : ञ्निति इति आद्युदात्तत्वम् मा भूत् इति । इह च : अत्रयः इति : तद्धितस्य कितः इति अन्तोदात्तत्वम् न भवति । यदि अनुबन्धलक्षणे इति उच्यते पथिप्रियः , मथिप्रियः इति : पथिमथोः सर्वनामस्थाने इति आद्युदात्तत्वम् प्राप्नोति । एवम् तर्हि आचार्यः ज्ञापयति स्वरे प्रत्ययलक्षणम् न भवति इति । एवम् अपि सर्पिः आगच्छ , सप्त आगच्छत इति : आमन्त्रितस्य च इति आद्युदात्तत्वम् न प्राप्नोति । इह च : म हि दताम् , म हि धताम् : आदिः सिचः अन्यतरस्याम् इति एषः स्वरः न प्राप्नोति । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचार्यः सप्तमीनिर्दिष्टे स्वरे प्रत्ययलक्षणम् न भवति इति । एवम् अपि सर्वस्तोमः , सर्वपृष्ठः : सर्वस्य सुपि इति आद्युदात्तत्वम् न प्राप्नोति । अस्तु तर्हि अनुबन्धलक्षणे इति एव । कथम् पथिप्रियः , मथिप्रियः । वक्तव्यम् एव एतत् : पथिमथोः सर्वनामस्थाने लुकि लुमता लुप्ते प्रत्ययलक्षणम् न भवति इति ।
KA III.116.3-21 Ro IV.527-528 kimartham idam ucyate na ñniti ādiḥ nityam iti eva siddham . ñniti iti ucyate na ca atra ñnitam paśyāmaḥ . pratyayalakṣaṇena . na lumatā tasmin iti pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ . aṅgādhikāroktasya saḥ pratiṣedhaḥ na lumatā aṅgasya iti . ataḥ uttaram paṭhati upamānasya ādyudāttavacanam jñāpakam anubandhalakṣaṇe svare pratyayalakṣaṇapratiṣedhasya . upamānasya ādyudāttavacanam jñāpakārtham kriyate . kim jñāpyate . etat jñāpayati ācāryaḥ anubandhalakṣaṇe svare pratyayalakṣaṇam na bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . gargaḥ , vatsaḥ , bidaḥ , urvāḥ , uṣṭragrīvaḥ , vāmarajjuḥ : ñniti iti ādyudāttatvam mā bhūt iti . iha ca : atrayaḥ iti : taddhitasya kitaḥ iti antodāttatvam na bhavati . yadi anubandhalakṣaṇe iti ucyate pathipriyaḥ , mathipriyaḥ iti : pathimathoḥ sarvanāmasthāne iti ādyudāttatvam prāpnoti . evam tarhi ācāryaḥ jñāpayati svare pratyayalakṣaṇam na bhavati iti . evam api sarpiḥ āgaccha , sapta āgacchata iti : āmantritasya ca iti ādyudāttatvam na prāpnoti . iha ca : ma hi datām , ma hi dhatām : ādiḥ sicaḥ anyatarasyām iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti . evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ saptamīnirdiṣṭe svare pratyayalakṣaṇam na bhavati iti . evam api sarvastomaḥ , sarvapṛṣṭhaḥ : sarvasya supi iti ādyudāttatvam na prāpnoti . astu tarhi anubandhalakṣaṇe iti eva . katham pathipriyaḥ , mathipriyaḥ . vaktavyam eva etat : pathimathoḥ sarvanāmasthāne luki lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.