Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.79·6.1.79.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.79.1

P 6.1.79.1

क्अ इइइ।५४।६-१६ रो इव्।३९३-३९४ वान्तादेशे स्थानिनिर्देशः । वान्तादेशे स्थानिनिर्देशः कर्तव्यः । ओकारौकारयोः इति वक्तव्यम् एकारैकारयोः मा भूत् इति । सः तर्हि कर्तव्यः । न कर्तव्यः । वान्तग्रहणम् न करिष्यते । एचः यि प्रत्यये अयादयः भवन्ति इति एव सिद्धम् । यदि वान्तग्रहणम् न क्रियते चेयम् , जेयम् इति अत्र अपि प्राप्नोति । क्षय्यजय्यौ शक्यार्थे इति एतत् नियमार्थम् भविष्यति । क्षिज्योः एव इति । तयोः तर्हि शक्यार्थात् अन्यत्र अपि प्राप्नोति । क्षेयम् पापम् , जेयः वृषलः इति । उभयतः नियमः विज्ञास्यते । क्षिज्योः एव एचः तयोः च शक्यार्थे एव इति । इह अपि तर्हि नियमात् न प्राप्नोति । लव्यम् , पव्यम् , अवश्यलाव्यम् , अवश्यपाव्यम् । तुल्यजातीयस्य नियमः । कः च तुल्यजातीयः । यथाजातीयकः क्षिज्योः एच् । कथञ्जातीयकः क्षिज्योः एच् । एकारः । एवम् अपि रायम् इच्छति , रैयति , अत्र अपि प्राप्नोति । रायिः छान्दसः । दृष्टानुविधिः छन्दसि भवति ।

KA III.54.6-16 Ro IV.393-394 vāntādeśe sthāninirdeśaḥ . vāntādeśe sthāninirdeśaḥ kartavyaḥ . okāraukārayoḥ iti vaktavyam ekāraikārayoḥ mā bhūt iti . saḥ tarhi kartavyaḥ . na kartavyaḥ . vāntagrahaṇam na kariṣyate . ecaḥ yi pratyaye ayādayaḥ bhavanti iti eva siddham . yadi vāntagrahaṇam na kriyate ceyam , jeyam iti atra api prāpnoti . kṣayyajayyau śakyārthe iti etat niyamārtham bhaviṣyati . kṣijyoḥ eva iti . tayoḥ tarhi śakyārthāt anyatra api prāpnoti . kṣeyam pāpam , jeyaḥ vṛṣalaḥ iti . ubhayataḥ niyamaḥ vijñāsyate . kṣijyoḥ eva ecaḥ tayoḥ ca śakyārthe eva iti . iha api tarhi niyamāt na prāpnoti . lavyam , pavyam , avaśyalāvyam , avaśyapāvyam . tulyajātīyasya niyamaḥ . kaḥ ca tulyajātīyaḥ . yathājātīyakaḥ kṣijyoḥ ec . kathañjātīyakaḥ kṣijyoḥ ec . ekāraḥ . evam api rāyam icchati , raiyati , atra api prāpnoti . rāyiḥ chāndasaḥ . dṛṣṭānuvidhiḥ chandasi bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.79.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.79.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.79.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text