क्अ इइइ।६६।२५-६८।३ रो इव्।४१८-४२० गुणग्रहणम् किमर्थम् न आत् एकः भवति इति एव उच्येत । आत् एकः चेत् गुणः केन । आत् एकः चेत् गुणः केन इदानीम् भविष्यति । खट्वेन्द्रः , मालेन्द्रः , खट्वोदकम् , मालोदकम् । स्थाने अन्तरतमः हि सः । स्थाने प्राप्यमाणानाम् अन्तरतमः आदेशः भवति । ऐदौतौ अपि तर्हि प्रप्नुतः । ऐदौतौ न एचि तौ उक्तौ । ऐदौतौ न भविष्यतः । किम् कारणम् । एचि हि ऐदौतौ उच्येते । इह तर्हि खट्वर्श्यः , मालर्श्यः , ऋकारः तर्हि प्राप्नोति । ऋकारः न उभयान्तरः । उभयोः यः अन्तरतमः तेन भवितव्यम् । न च ऋकारः उभयोः अन्तरतमः । आकारः तर्हि प्राप्नोति । आकारः न ऋति धातौ सः । आकारः न भविष्यति । किम् कारणम् । ऋति धातौ आकारः उच्यते । तत् नियमार्थम् भविष्यति । ऋकारादौ धातौ एव न अन्यत्र इति । प्लुतः तर्हि प्राप्नोति । प्लुतः च विषये स्मृतः । विषये प्लुतः उच्यते । यदा च सः विषयः भवितव्यम् तदा प्लुतेन । आन्तर्यात् त्रिमात्रचतुर्मात्राः । इदम् तर्हि प्रयोजनम् । आन्तर्यतः त्रिमात्रचतुर्मात्राणाम् स्थाने त्रिमात्रचतुर्मात्राः आदेशाः मा भूवन् इति । खट्वा इन्द्रः खट्वेन्द्रः । खट्वा उदकम् खट्वोदकम् । खट्वा ईषा खट्वेषा । खट्वा ऊढा खट्वोढा । खट्वा एलका खट्वैलका । खट्वा ओदनः खट्वौदनः खट्वा ऐतिकायनः खट्वैतिकायनः । खट्वा औपगवः खट्वौपगवः । अथ क्रियमाणे अपि गुणग्रहणे कस्मात् एव अत्र त्रिमात्रचतुर्मात्राणाम् स्थाने त्रिमात्रचतुर्मात्राः आदेशाः न भवन्ति । तपरत्वात् ने ते स्मृताः । तपरे गुणवृद्धी । ननु च भोः तः परः यस्मात् सः अयम् तपरः । न इति आह । तात् अपि परः तपरः इति । यदि तात् अपि परः तपरः ॠदोः अप् इति इह एव स्यात् । यवः स्तवः । लवः पवः इति अत्र न स्यात् । न एषः तकारः । कः तर्हि । दकारः । किम् दकारे प्रयोजनम् । अथ किम् तकारे प्रयोजनम् । यदि असन्देहार्थः तकारः दकारः अपि ।
KA III.66.25-68.3 Ro IV.418-420 guṇagrahaṇam kimartham na āt ekaḥ bhavati iti eva ucyeta . āt ekaḥ cet guṇaḥ kena . āt ekaḥ cet guṇaḥ kena idānīm bhaviṣyati . khaṭvendraḥ , mālendraḥ , khaṭvodakam , mālodakam . sthāne antaratamaḥ hi saḥ . sthāne prāpyamāṇānām antaratamaḥ ādeśaḥ bhavati . aidautau api tarhi prapnutaḥ . aidautau na eci tau uktau . aidautau na bhaviṣyataḥ . kim kāraṇam . eci hi aidautau ucyete . iha tarhi khaṭvarśyaḥ , mālarśyaḥ , ṛkāraḥ tarhi prāpnoti . ṛkāraḥ na ubhayāntaraḥ . ubhayoḥ yaḥ antaratamaḥ tena bhavitavyam . na ca ṛkāraḥ ubhayoḥ antaratamaḥ . ākāraḥ tarhi prāpnoti . ākāraḥ na ṛti dhātau saḥ . ākāraḥ na bhaviṣyati . kim kāraṇam . ṛti dhātau ākāraḥ ucyate . tat niyamārtham bhaviṣyati . ṛkārādau dhātau eva na anyatra iti . plutaḥ tarhi prāpnoti . plutaḥ ca viṣaye smṛtaḥ . viṣaye plutaḥ ucyate . yadā ca saḥ viṣayaḥ bhavitavyam tadā plutena . āntaryāt trimātracaturmātrāḥ . idam tarhi prayojanam . āntaryataḥ trimātracaturmātrāṇām sthāne trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ mā bhūvan iti . khaṭvā indraḥ khaṭvendraḥ . khaṭvā udakam khaṭvodakam . khaṭvā īṣā khaṭveṣā . khaṭvā ūḍhā khaṭvoḍhā . khaṭvā elakā khaṭvailakā . khaṭvā odanaḥ khaṭvaudanaḥ khaṭvā aitikāyanaḥ khaṭvaitikāyanaḥ . khaṭvā aupagavaḥ khaṭvaupagavaḥ . atha kriyamāṇe api guṇagrahaṇe kasmāt eva atra trimātracaturmātrāṇām sthāne trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ na bhavanti . taparatvāt ne te smṛtāḥ . tapare guṇavṛddhī . nanu ca bhoḥ taḥ paraḥ yasmāt saḥ ayam taparaḥ . na iti āha . tāt api paraḥ taparaḥ iti . yadi tāt api paraḥ taparaḥ ṝdoḥ ap iti iha eva syāt . yavaḥ stavaḥ . lavaḥ pavaḥ iti atra na syāt . na eṣaḥ takāraḥ . kaḥ tarhi . dakāraḥ . kim dakāre prayojanam . atha kim takāre prayojanam . yadi asandehārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.