Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.91·6.1.91.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.91.1

P 6.1.91.1

क्अ इइइ।७०।७-१४ रो इव्।४२३-४२४ धातौ इति किमर्थम् । इह मा भूत् । प्रर्षभम् वनम् । उपसर्गात् वृद्धिविधौ धातुग्रहणे उक्तम् । किम् उक्तम् । गत्युपसर्गसञ्ज्ञाः क्रियायोगे यत्क्रियायुक्ताः प्रादयः तम् प्रति इति वचनम् इति । क्रियमाणे अपि धातुग्रहणे प्रर्च्छकः इति प्राप्नोति । यत्क्रियायुक्ताः प्रादयः तम् प्रति इति वचनात् न भवति । इदम् तर्हि प्रयोजनम् । उपसर्गात् ऋति धातौ वृद्धिः एव यथा स्यात् । यत् अन्यत् प्राप्नोति तत् मा भूत् इति । किम् च अन्यत् प्राप्नोति । ह्रस्वत्वम् । ऋति अकः इति । ऋति ह्रस्वात् उपसर्गात् वृद्धिः पूर्वविप्रतिषेधेन इति चोदयिष्यति । सः न वक्तव्यः भवति ।

KA III.70.7-14 Ro IV.423-424 dhātau iti kimartham . iha mā bhūt . prarṣabham vanam . upasargāt vṛddhividhau dhātugrahaṇe uktam . kim uktam . gatyupasargasañjñāḥ kriyāyoge yatkriyāyuktāḥ prādayaḥ tam prati iti vacanam iti . kriyamāṇe api dhātugrahaṇe prarcchakaḥ iti prāpnoti . yatkriyāyuktāḥ prādayaḥ tam prati iti vacanāt na bhavati . idam tarhi prayojanam . upasargāt ṛti dhātau vṛddhiḥ eva yathā syāt . yat anyat prāpnoti tat mā bhūt iti . kim ca anyat prāpnoti . hrasvatvam . ṛti akaḥ iti . ṛti hrasvāt upasargāt vṛddhiḥ pūrvavipratiṣedhena iti codayiṣyati . saḥ na vaktavyaḥ bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.91.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.91.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.91.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text