क्अ इइइ।१४४।१९-१४५।१३ रो इव्।५८९-५९१ किम् इयम् प्राप्ते विभाषा आहोस्वित् अप्राप्ते । कथम् च प्राप्ते कथम् च अप्राप्ते । यदि सञ्ज्ञायाम् इति वर्तते ततः प्राप्ते । अथ निवृत्तम् ततः अप्राप्ते । कः च अत्र विशेषः । कारनाम्नि वावचनार्थम् चेत् अजादौ अतिप्रसङ्गः । कारनाम्नि वावचनार्थम् चेत् अजादौ अतिप्रसङ्गः भवति । इह अपि प्राप्नोति । अविकटे उरणः दातव्यः अविकटोरणः । अस्तु तर्हि अप्राप्ते । अप्राप्ते समासविधानम् । यदि अप्राप्ते समासः विधेयः । प्राप्ते पुनः सति सञ्ज्ञायाम् इति एव समासः सिद्धः । न एषः दोषः । एतत् एव ज्ञापयति भवति अत्र समासः इति यत् अयम् कारनाम्नि सप्तम्याः अलुकम् शास्ति । यदि अपि तावत् ज्ञापकात् समासः स्यात् स्वरः तु न सिध्यति । यत् हि तत् सप्तमीपूर्वपदम् प्रकृतिस्वरम् भवति इति लक्षणप्रतिपदोक्तयोः प्रतिपदोक्तस्य एव इति एवम् तत् । न एव अत्र अनेन स्वरेण भवितव्यम् । किम् तर्हि सप्तमीहारिणौ धर्म्ये अहरणे इति अनेन अत्र स्वरेण भवितव्यम् ।किम् च भोः सञ्ज्ञाः अपि लोके क्रियन्ते न लोकः सञ्ज्ञासु प्रमाणम् । लोके च कारनाम सञ्ज्ञा । ननु च उक्तम् कारनाम्नि वावचनार्थम् चेत् अजादौ अतिप्रसङ्गः इति । न एषः दोषः । योगविभागात् सिद्धम् । योगविभागः करिष्यते । कारनाम्नि च प्राचाम् , ततः हलादौ । हलादौ च कारनाम्नि सप्तम्याः अलुक् भवति । इदम् इदानीम् किमर्थम् । नियमार्थम् । हलादौ एव कारनाम्नि न अन्यत्र । क्व मा भूत् । अविकटे उरणः दातव्यः अविकटोरणः ।
KA III.144.19-145.13 Ro IV.589-591 kim iyam prāpte vibhāṣā āhosvit aprāpte . katham ca prāpte katham ca aprāpte . yadi sañjñāyām iti vartate tataḥ prāpte . atha nivṛttam tataḥ aprāpte . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . kāranāmni vāvacanārtham cet ajādau atiprasaṅgaḥ . kāranāmni vāvacanārtham cet ajādau atiprasaṅgaḥ bhavati . iha api prāpnoti . avikaṭe uraṇaḥ dātavyaḥ avikaṭoraṇaḥ . astu tarhi aprāpte . aprāpte samāsavidhānam . yadi aprāpte samāsaḥ vidheyaḥ . prāpte punaḥ sati sañjñāyām iti eva samāsaḥ siddhaḥ . na eṣaḥ doṣaḥ . etat eva jñāpayati bhavati atra samāsaḥ iti yat ayam kāranāmni saptamyāḥ alukam śāsti . yadi api tāvat jñāpakāt samāsaḥ syāt svaraḥ tu na sidhyati . yat hi tat saptamīpūrvapadam prakṛtisvaram bhavati iti lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti evam tat . na eva atra anena svareṇa bhavitavyam . kim tarhi saptamīhāriṇau dharmye aharaṇe iti anena atra svareṇa bhavitavyam .kim ca bhoḥ sañjñāḥ api loke kriyante na lokaḥ sañjñāsu pramāṇam . loke ca kāranāma sañjñā . nanu ca uktam kāranāmni vāvacanārtham cet ajādau atiprasaṅgaḥ iti . na eṣaḥ doṣaḥ . yogavibhāgāt siddham . yogavibhāgaḥ kariṣyate . kāranāmni ca prācām , tataḥ halādau . halādau ca kāranāmni saptamyāḥ aluk bhavati . idam idānīm kimartham . niyamārtham . halādau eva kāranāmni na anyatra . kva mā bhūt . avikaṭe uraṇaḥ dātavyaḥ avikaṭoraṇaḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.