Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.3·6.3.109·6.3.109.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.3.109.2

P 6.3.109.2

क्अ इइइ।१७४।१६-१७५।७ रो इव्।६५४-६५५ दिक्शब्देभ्यः तीरस्य तारभावः वा । दिक्शब्देभ्यः तीरस्य तारभावः वा वक्तव्यः । दक्षिणतीरम् , दक्षिणतारम् । वाचः वादे डत्वम् वलभावः च उत्तरपदस्य इञि । वाचः वादे डत्वम् वक्तव्यम् वलभावः च उत्तरपदस्य इञि वक्तव्यः । वाग्वादस्य अपत्यम् वाड्वलिः । षषः उत्वम् दतृदशसु उत्तरपदादेः ष्टुत्वम् च । षषः उत्वम् वक्तव्यम् उत्तरपदादेः ष्टुत्वम् च वक्तव्यम् । षोडशन् , षोडश । धासु वा । धासु वा इति वक्तव्यम् उत्तरपदादेः ष्टुत्वम् च वक्तव्यम् । षोढा षड्ढा कुरु । अथ किमर्थम् बहुवचननिर्देशः क्रियते न पुनः धायाम् इति एव उच्यते । नानाधिकरणवाची यः धाशब्दः तस्य ग्रहणम् यथा विज्ञायेत । इह मा भूत् । षट् दधाति इति षड्धा इति । दुरः दाशनाशदभध्येषु । दुरः दाशनाशदभध्येषु उत्वम् वक्तव्यम् उत्तरपदादेः च ष्टुत्वम् । दूडाशः , दूणाशः , दूडभः , दूढ्यः । स्वरो रोहतौ छन्दसि । स्वरो रोहतौ छन्दसि उत्वम् वक्तव्यम् । एहि त्वम् जाये स्वो रोहाव । पीवोपवसनादीनाम् छन्दसि लोपः वक्तव्यः । पीवोपवसनानाम् पयोपवसनानाम् श्रिया इदम् ।

KA III.174.16-175.7 Ro IV.654-655 dikśabdebhyaḥ tīrasya tārabhāvaḥ vā . dikśabdebhyaḥ tīrasya tārabhāvaḥ vā vaktavyaḥ . dakṣiṇatīram , dakṣiṇatāram . vācaḥ vāde ḍatvam valabhāvaḥ ca uttarapadasya iñi . vācaḥ vāde ḍatvam vaktavyam valabhāvaḥ ca uttarapadasya iñi vaktavyaḥ . vāgvādasya apatyam vāḍvaliḥ . ṣaṣaḥ utvam datṛdaśasu uttarapadādeḥ ṣṭutvam ca . ṣaṣaḥ utvam vaktavyam uttarapadādeḥ ṣṭutvam ca vaktavyam . ṣoḍaśan , ṣoḍaśa . dhāsu vā . dhāsu vā iti vaktavyam uttarapadādeḥ ṣṭutvam ca vaktavyam . ṣoḍhā ṣaḍḍhā kuru . atha kimartham bahuvacananirdeśaḥ kriyate na punaḥ dhāyām iti eva ucyate . nānādhikaraṇavācī yaḥ dhāśabdaḥ tasya grahaṇam yathā vijñāyeta . iha mā bhūt . ṣaṭ dadhāti iti ṣaḍdhā iti . duraḥ dāśanāśadabhadhyeṣu . duraḥ dāśanāśadabhadhyeṣu utvam vaktavyam uttarapadādeḥ ca ṣṭutvam . dūḍāśaḥ , dūṇāśaḥ , dūḍabhaḥ , dūḍhyaḥ . svaro rohatau chandasi . svaro rohatau chandasi utvam vaktavyam . ehi tvam jāye svo rohāva . pīvopavasanādīnām chandasi lopaḥ vaktavyaḥ . pīvopavasanānām payopavasanānām śriyā idam .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.3.109.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.3.109.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.3.109.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text