Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.3·6.3.37

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.3.37

P 6.3.37

क्अ इइइ।१५६।८-१७ रो इव्।६१५-६१६ किम् इदम् एवमादि अनुक्रमणम् आद्यस्य योगस्य विषये आहोस्वित् पुंवद्भावमात्रस्य । किम् च अतः । यदि आद्यस्य योगस्य विषये माध्यम्कीयः , शालूकिकीयः , अत्र न प्राप्नोति । विधीः अपि अत्र न सिध्यति । किम् कारणम् । भाषितपूंश्कात् अनूङ् इति उच्यते । न हि एतत् भवति भाषितपूंश्कात् अनूङ् । इदम् तर्हि विलेपिकायाः धर्म्यम् वैलेपिकम् । विधिः च सिद्धः भवति प्रतिषेधः च न प्राप्नोति । अथ पुंवभावमात्रस्य विषये हस्तिनीनाम् समूहः हास्तिकम् , जातिलक्षणः पुंवभावप्रतिषेधः प्राप्नोति । एवम् तर्हि न कोपधायाः इति एषः योगः पुंवभावमात्रस्य उत्तरम् एवमादि अनुक्रमणम् आद्यस्य योगस्य विषये । न कोपधप्रतिषेधे तद्धितवुग्रहणम् । न कोपधप्रतिषेधे तद्धितवुग्रहणम् कर्तव्यम् । तद्धितस्य यः ककारः वोः च यः ककारः तस्य ग्रहणम् कर्तव्यम् । इह मा भूत् । पाकभार्यः , भेकभार्यः ।

KA III.156.8-17 Ro IV.615-616 kim idam evamādi anukramaṇam ādyasya yogasya viṣaye āhosvit puṃvadbhāvamātrasya . kim ca ataḥ . yadi ādyasya yogasya viṣaye mādhyamkīyaḥ , śālūkikīyaḥ , atra na prāpnoti . vidhīḥ api atra na sidhyati . kim kāraṇam . bhāṣitapūṃśkāt anūṅ iti ucyate . na hi etat bhavati bhāṣitapūṃśkāt anūṅ . idam tarhi vilepikāyāḥ dharmyam vailepikam . vidhiḥ ca siddhaḥ bhavati pratiṣedhaḥ ca na prāpnoti . atha puṃvabhāvamātrasya viṣaye hastinīnām samūhaḥ hāstikam , jātilakṣaṇaḥ puṃvabhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti . evam tarhi na kopadhāyāḥ iti eṣaḥ yogaḥ puṃvabhāvamātrasya uttaram evamādi anukramaṇam ādyasya yogasya viṣaye . na kopadhapratiṣedhe taddhitavugrahaṇam . na kopadhapratiṣedhe taddhitavugrahaṇam kartavyam . taddhitasya yaḥ kakāraḥ voḥ ca yaḥ kakāraḥ tasya grahaṇam kartavyam . iha mā bhūt . pākabhāryaḥ , bhekabhāryaḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.3.37

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.3.37, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.3.37), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text