क्अ इइइ।१७०।१९-१७१।११ रो इव्।६४६-६४७ उपसर्जनस्य वावचने सर्वप्रसङ्गः अविशेषात् । उपसर्जनस्य वावचने सर्वप्रसङ्गः । सर्वस्य उपसर्जनस्य सादेशः प्राप्नोति । अस्य अपि प्राप्नोति : सहयुध्वा , सहकृत्वा । किम् कारणम् । अविशेषात् । न हि कः चित् विशेषः उपादीयते एवञ्जातीयकस्य सादेशः भवति इति । अनुपादीयमाने विशेषे सर्वप्रसङ्गः । सिद्धम् तु बहुव्रीहिनिर्देशात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । बहुव्रीहिनिर्देशात् । बहुव्रीहिनिर्देशः कर्तव्यः । एवम् अपि सहयुध्वप्रियः , सहकृत्वप्रियः इति अत्र प्राप्नोति । बहुव्रीहौ यत् उत्तरपदम् इति एवम् विज्ञास्यते । ननु एतत् अपि बहुव्रीहौ उत्तरपदम् । एवम् तर्हि बहुव्रीहौ यत् उपसर्जनम् इति एवम् विज्ञास्यते । बहुव्रीहौ च यत् उपसर्जनम् बहुव्रीहिम् प्रति च यत् उपसर्जनम् । सः तर्हि बहुव्रीहिनिर्देशः कर्तव्यः । न कर्तव्यः । इह कः चित् प्रधानानाम् एव समासः कः चित् उपसर्जनानाम् एव कः चित् प्रधानोपसर्जनानाम् । तत् यः उपसर्जनानाम् एव समासः तत् उपसर्जनम् । अथ वा अकारः मत्वर्थीयः । तत् यथा तुन्दः घाटः इति । अथ वा मतुब्लोपः अत्र द्रष्टव्यः । तत् यथा पुष्यकाः एषाम् ते इमे पुष्यकाः । कालकाः एषाम् ते इमे कालकाः इति ।
KA III.170.19-171.11 Ro IV.646-647 upasarjanasya vāvacane sarvaprasaṅgaḥ aviśeṣāt . upasarjanasya vāvacane sarvaprasaṅgaḥ . sarvasya upasarjanasya sādeśaḥ prāpnoti . asya api prāpnoti : sahayudhvā , sahakṛtvā . kim kāraṇam . aviśeṣāt . na hi kaḥ cit viśeṣaḥ upādīyate evañjātīyakasya sādeśaḥ bhavati iti . anupādīyamāne viśeṣe sarvaprasaṅgaḥ . siddham tu bahuvrīhinirdeśāt . siddham etat . katham . bahuvrīhinirdeśāt . bahuvrīhinirdeśaḥ kartavyaḥ . evam api sahayudhvapriyaḥ , sahakṛtvapriyaḥ iti atra prāpnoti . bahuvrīhau yat uttarapadam iti evam vijñāsyate . nanu etat api bahuvrīhau uttarapadam . evam tarhi bahuvrīhau yat upasarjanam iti evam vijñāsyate . bahuvrīhau ca yat upasarjanam bahuvrīhim prati ca yat upasarjanam . saḥ tarhi bahuvrīhinirdeśaḥ kartavyaḥ . na kartavyaḥ . iha kaḥ cit pradhānānām eva samāsaḥ kaḥ cit upasarjanānām eva kaḥ cit pradhānopasarjanānām . tat yaḥ upasarjanānām eva samāsaḥ tat upasarjanam . atha vā akāraḥ matvarthīyaḥ . tat yathā tundaḥ ghāṭaḥ iti . atha vā matublopaḥ atra draṣṭavyaḥ . tat yathā puṣyakāḥ eṣām te ime puṣyakāḥ . kālakāḥ eṣām te ime kālakāḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.