Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.4·6.4.106

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.106

क्अ इइइ।२१५।२-११ रो इव्।७६०-७६१ कथम् इदम् विज्ञायते । उकारात् प्रत्ययात् इति आहोस्वित् उकारान्तात् प्रत्ययात् इति । किम् च अतः । यदि विज्ञायते उकारात् प्रत्ययात् इति सिद्धम् तनु कुरु । चिनु सुनु इति न सिध्यति । अथ विज्ञायते उकारान्तात् प्रत्ययात् इति सिद्धम् चिनु सुनु इति । तनु कुरु न सिध्यति । तथा असंयोगपूर्वग्रहणेन इह एव पर्युदासः स्यात् : तक्ष्णुहि , अक्ष्णुहि । आप्नुहि शक्नुहि इति अत्र न स्यात् । यथा इच्छसि तथा अस्तु । अस्तु तावत् उकारात् प्रत्ययात् इति । कथम् चिनु सुनु इति । तदन्तविधिना भविष्यति । अथ वा पुनः अस्तु उकारान्तात् प्रत्ययात् इति । कथम् तनु कुरु इति । व्यप्देशिवद्भावेन भविष्यति । यत् अपि उच्यते तथा असंयोगपूर्वग्रहणेन इह एव पर्युदासः स्यात् : तक्ष्णुहि , अक्ष्णुहि । आप्नुहि शक्नुहि इति अत्र न स्यात् इति । न अस्माभिः असंयोगपूर्वग्रहणेन उकारान्तम् विशेष्यते । किम् तर्हि । उकारः । उकारः यः असंयोगपूर्वः तदन्तात् प्रत्ययात् इति ।

KA III.215.2-11 Ro IV.760-761 katham idam vijñāyate . ukārāt pratyayāt iti āhosvit ukārāntāt pratyayāt iti . kim ca ataḥ . yadi vijñāyate ukārāt pratyayāt iti siddham tanu kuru . cinu sunu iti na sidhyati . atha vijñāyate ukārāntāt pratyayāt iti siddham cinu sunu iti . tanu kuru na sidhyati . tathā asaṃyogapūrvagrahaṇena iha eva paryudāsaḥ syāt : takṣṇuhi , akṣṇuhi . āpnuhi śaknuhi iti atra na syāt . yathā icchasi tathā astu . astu tāvat ukārāt pratyayāt iti . katham cinu sunu iti . tadantavidhinā bhaviṣyati . atha vā punaḥ astu ukārāntāt pratyayāt iti . katham tanu kuru iti . vyapdeśivadbhāvena bhaviṣyati . yat api ucyate tathā asaṃyogapūrvagrahaṇena iha eva paryudāsaḥ syāt : takṣṇuhi , akṣṇuhi . āpnuhi śaknuhi iti atra na syāt iti . na asmābhiḥ asaṃyogapūrvagrahaṇena ukārāntam viśeṣyate . kim tarhi . ukāraḥ . ukāraḥ yaḥ asaṃyogapūrvaḥ tadantāt pratyayāt iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइइ।२१५।१२-१७ रो इव्।७६०-७६२ उतः च प्रत्ययात् छन्दोवावचनम् । उतः च प्रत्ययात् इति अत्र छन्दसि वा इति वक्तव्यम् । अव स्थिर तनुहि यातुजुनाम् । धिनुहि यज्ञम् धिनुहि यज्ञपतिम् । तेन मा भागिनम् कृणुहि । उत्तरार्थम् च । के चित् तावत् आहुः छन्दोग्रहणम् कर्तव्यम् इति । अपरे आहुः : वावचनम् कर्तव्यम् इति । लोपः च अस्य अन्यरतस्याम् म्वोः इति अत्र अन्यरतस्याङ्ग्रहणम् न कर्तव्यम् भवति ।

KA III.215.12-17 Ro IV.760-762 utaḥ ca pratyayāt chandovāvacanam . utaḥ ca pratyayāt iti atra chandasi vā iti vaktavyam . ava sthira tanuhi yātujunām . dhinuhi yajñam dhinuhi yajñapatim . tena mā bhāginam kṛṇuhi . uttarārtham ca . ke cit tāvat āhuḥ chandograhaṇam kartavyam iti . apare āhuḥ : vāvacanam kartavyam iti . lopaḥ ca asya anyaratasyām mvoḥ iti atra anyaratasyāṅgrahaṇam na kartavyam bhavati .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.