Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.4·6.4.123

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.123

P 6.4.123

क्अ इइइ।२१९।२१-२२०।८ रो इव्।७७१-७७२ राधादिषु स्थानिनिर्देशः । राधादिषु स्थानिनिर्देशः कर्तव्यः । न कर्तव्यः । एकहल्मध्ये इति वर्तते । यदि एवम् त्रेसतुः , त्रेसुः , र शब्दस्य एत्त्वम् प्राप्नोति । अस्तु । अलः अन्त्यस्य विधयः भवन्ति इति अकारस्य भविष्यति । अनर्थके अलः अन्त्यविधिः न इति एवम् न प्राप्नोति । न एतस्याः परिभाषायाः सन्ति प्रयोजनानि । अथ वा अतः इति वर्तते । एवम् अपि राधेः न प्राप्नोति । आकारग्रहणम् अपि प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । श्नाभ्यास्तयोः आतः इति । अथ वा श्नसोः अल्लोपः इति अत्र तपरकरणम् प्रत्याख्यायते । तत् प्रकृतम् इह अनुवर्तिष्यते । यदि तत् अनुवर्तते अतः एकहल्मध्ये अनादेशादेः लिटि अस्य च इति अवर्णमात्रस्य एत्त्वम् प्राप्नोति । बबाधे । अकारेण तपरेण अवर्णम् विशेषयिष्यामः । अस्य आतः इति । इह इदानीम् अस्य इति अनुवर्तते अतः इति निवृत्तम् ।

KA III.219.21-220.8 Ro IV.771-772 rādhādiṣu sthāninirdeśaḥ . rādhādiṣu sthāninirdeśaḥ kartavyaḥ . na kartavyaḥ . ekahalmadhye iti vartate . yadi evam tresatuḥ , tresuḥ , ra śabdasya ettvam prāpnoti . astu . alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti akārasya bhaviṣyati . anarthake alaḥ antyavidhiḥ na iti evam na prāpnoti . na etasyāḥ paribhāṣāyāḥ santi prayojanāni . atha vā ataḥ iti vartate . evam api rādheḥ na prāpnoti . ākāragrahaṇam api prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . śnābhyāstayoḥ ātaḥ iti . atha vā śnasoḥ allopaḥ iti atra taparakaraṇam pratyākhyāyate . tat prakṛtam iha anuvartiṣyate . yadi tat anuvartate ataḥ ekahalmadhye anādeśādeḥ liṭi asya ca iti avarṇamātrasya ettvam prāpnoti . babādhe . akāreṇa tapareṇa avarṇam viśeṣayiṣyāmaḥ . asya ātaḥ iti . iha idānīm asya iti anuvartate ataḥ iti nivṛttam .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.4.123

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.123, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.4.123), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text