Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.4·6.4.141

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.141

P 6.4.141

क्अ इइइ।२२४।२३-२२५।५ रो इव्।७८२ मन्त्रेषु आत्मनः प्रत्ययमात्रप्रसङ्गः । मन्त्रेषु आत्मनः प्रत्ययमात्रे लोपः प्रसङ्क्तव्यः । इह अपि यथा स्यात् : त्मन्या समञ्जन् । त्मनोः अन्तः अस्थः इति । यदि प्रत्ययमात्रे लोपः उच्यते कथम् आत्मनः एव निर्मिमीष्व इति । तस्मात् न अर्थः प्रत्ययमात्रे लोपेन । कथम् त्मन्या समञ्जन् । त्मनोः अन्तः अस्थः इति । छान्दसत्वात् सिद्धम् । छान्दसम् एतत् । दृष्टानुविधिः छन्दसि भवति । आदिग्रहणानर्थक्यम् च आकारप्रकरणात् । आदिग्रहणम् च अनर्थकम् । किम् कारणम् । आकारप्रकरणात् । आतः इति वर्तते ।

KA III.224.23-225.5 Ro IV.782 mantreṣu ātmanaḥ pratyayamātraprasaṅgaḥ . mantreṣu ātmanaḥ pratyayamātre lopaḥ prasaṅktavyaḥ . iha api yathā syāt : tmanyā samañjan . tmanoḥ antaḥ asthaḥ iti . yadi pratyayamātre lopaḥ ucyate katham ātmanaḥ eva nirmimīṣva iti . tasmāt na arthaḥ pratyayamātre lopena . katham tmanyā samañjan . tmanoḥ antaḥ asthaḥ iti . chāndasatvāt siddham . chāndasam etat . dṛṣṭānuvidhiḥ chandasi bhavati . ādigrahaṇānarthakyam ca ākāraprakaraṇāt . ādigrahaṇam ca anarthakam . kim kāraṇam . ākāraprakaraṇāt . ātaḥ iti vartate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.4.141

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.141, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.4.141), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text