क्अ इइइ।२२६।२०-२५ रो इव्।७८५-७८६ इवर्णान्तस्य इति किम् उदाहरणम् । हे दाक्षि दाक्ष्या दाकॄयः । हे दाक्षि इति । यदि लोपः न स्यात् परस्य ह्रस्वत्वे कृते सवर्णदीर्घत्वम् प्रस्ज्येत । दाक्ष्या इति । यदि लोपः न स्यात् परस्य यणादेशे कृते पूर्वस्य श्रवणम् प्रसज्येत । दाक्षेयः इति । यदि लोपः न स्यात् परस्य लोपे कृते पूर्वस्य श्रवणम् प्रसज्येत । न एतानि सन्ति प्रयोजनानि । सवर्णदीर्घत्वेन अपि एतानि सिद्धानि । इदम् तर्हि । अतिसखेः आगच्छति । अतिसखेः स्वम् । यदि लोपः न स्यात् उपसर्जनह्रस्वत्वे कृते असखि इति प्रतिषेधः प्रसज्येत ।
KA III.226.20-25 Ro IV.785-786 ivarṇāntasya iti kim udāharaṇam . he dākṣi dākṣyā dākṝyaḥ . he dākṣi iti . yadi lopaḥ na syāt parasya hrasvatve kṛte savarṇadīrghatvam prasjyeta . dākṣyā iti . yadi lopaḥ na syāt parasya yaṇādeśe kṛte pūrvasya śravaṇam prasajyeta . dākṣeyaḥ iti . yadi lopaḥ na syāt parasya lope kṛte pūrvasya śravaṇam prasajyeta . na etāni santi prayojanāni . savarṇadīrghatvena api etāni siddhāni . idam tarhi . atisakheḥ āgacchati . atisakheḥ svam . yadi lopaḥ na syāt upasarjanahrasvatve kṛte asakhi iti pratiṣedhaḥ prasajyeta .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ।२२७।१-१९ रो इव्।७८७-७८८ यस्य ईत्यादौ श्याम् प्रतिषेधः । यस्य ईत्यादौ श्याम् प्रतिषेधः वक्तव्यः । काण्डे कुड्ये । सौर्ये नाम हिमवतः शृङ्गे । सः तर्हि प्रतिषेधः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । इह श्याम् इति अपि प्रकृतम् न इति अपि । तत्र अभिसम्बन्धमात्रम् कर्तव्यम् : यस्य ईत्यादौ लोपः भवति श्याम् न । इयङुवङ्भ्याम् लोपः विप्रतिषेधेन । इयङुवङ्भ्याम् लोपः भवति विप्रतिषेधेन । इयङुवङोः अवकाशः श्रियौ श्रियः , भ्रुवौ भ्रुवः । लोपस्य अवकाशः कामण्डलेयः , माद्रबाहेयः । इह उभयम् प्राप्नोति : वत्सप्रेयः , लैखाभ्रेयः । लोपः भवति विप्रतिषेधेन । गुणवृद्धी च । गुणवृद्धी च इयङुवङ्भ्याम् भवतः विप्रतिषेधेन । गुणवृद्ध्योः अवकाशः : चेता गौः । इयङुवङोः सः एव । इह उभयम् प्राप्नोति : चयनम् , चायकः , लवनम् , लावकः । गुणवृद्धी भवतः विप्रतिषेधेन । न वा इयङुवङादेशस्य अन्यविषये वचनात् । न वा अर्थः विप्रतिषेधेन । किम् कारणम् । इयङुवङादेशस्य अन्यविषये वचनात् । इयङुवङादेशः अन्यविषये आरभ्यते । किंविषये । यणादिविषये । सः यथा यणादेशम् बाधते एवम् गुणवृद्धी बाधेत । तस्मात् तत्र गुणवृद्धिविषये प्रतिषेधः । तस्मात् तत्र गुणवृद्धिविषये प्रतिषेधः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । मध्ये अपवादाः पूर्वान् विधीन् बाधन्ते इति एवम् इयङुवङादेशः यणादेशम् बाधिष्यते गुणवृद्धी न बाधिष्यते ।
KA III.227.1-19 Ro IV.787-788 yasya ītyādau śyām pratiṣedhaḥ . yasya ītyādau śyām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . kāṇḍe kuḍye . saurye nāma himavataḥ śṛṅge . saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . iha śyām iti api prakṛtam na iti api . tatra abhisambandhamātram kartavyam : yasya ītyādau lopaḥ bhavati śyām na . iyaṅuvaṅbhyām lopaḥ vipratiṣedhena . iyaṅuvaṅbhyām lopaḥ bhavati vipratiṣedhena . iyaṅuvaṅoḥ avakāśaḥ śriyau śriyaḥ , bhruvau bhruvaḥ . lopasya avakāśaḥ kāmaṇḍaleyaḥ , mādrabāheyaḥ . iha ubhayam prāpnoti : vatsapreyaḥ , laikhābhreyaḥ . lopaḥ bhavati vipratiṣedhena . guṇavṛddhī ca . guṇavṛddhī ca iyaṅuvaṅbhyām bhavataḥ vipratiṣedhena . guṇavṛddhyoḥ avakāśaḥ : cetā gauḥ . iyaṅuvaṅoḥ saḥ eva . iha ubhayam prāpnoti : cayanam , cāyakaḥ , lavanam , lāvakaḥ . guṇavṛddhī bhavataḥ vipratiṣedhena . na vā iyaṅuvaṅādeśasya anyaviṣaye vacanāt . na vā arthaḥ vipratiṣedhena . kim kāraṇam . iyaṅuvaṅādeśasya anyaviṣaye vacanāt . iyaṅuvaṅādeśaḥ anyaviṣaye ārabhyate . kiṃviṣaye . yaṇādiviṣaye . saḥ yathā yaṇādeśam bādhate evam guṇavṛddhī bādheta . tasmāt tatra guṇavṛddhiviṣaye pratiṣedhaḥ . tasmāt tatra guṇavṛddhiviṣaye pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . madhye apavādāḥ pūrvān vidhīn bādhante iti evam iyaṅuvaṅādeśaḥ yaṇādeśam bādhiṣyate guṇavṛddhī na bādhiṣyate .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.