Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.4·6.4.16·6.4.16.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.16.1

P 6.4.16.1

क्अ इइइ।१८४।१३-२५ रो इव्।६७९-६८० गमेः दीर्घत्वे इङ्ग्रहणम् । गमेः दीर्घत्वे इङ्ग्रहणम् कर्तव्यम् । इङ्गमेः इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् : सञ्जिगंसते वत्सः मात्रा इति । अग्रहणे हि अनादेशस्य अपि दीर्घप्रसङ्गः । अक्रियमाणे हि इङ्ग्रहणे अनादेशस्य अपि दीर्घत्वम् प्रसज्येत । सञ्जिगंसते वत्सः मात्रा इति । न वा छन्दसि अनादेशस्य अपि दीर्घत्वदर्शनात् इङ्ग्रहणानर्थक्यम् । न वा इङ्ग्रहणम् कर्तव्यम् । किम् कारणम् । छन्दसि अनादेशस्य अपि दीर्घत्वदर्शनात् । छन्दसि अनादेशस्य अपि गमेः दीर्घत्वम् दृश्यते । स्वर्गम् लोकम् सञ्जिगांसत् । छन्दसि अनादेशस्य अपि दीर्घत्वदर्शनात् इङ्ग्रहणम् अनर्थकम् । यथा एव तर्हि छन्दसि अनादेशस्य अपि गमेः दीर्घत्वम् भवति एवम् भाषायाम् अपि प्राप्नोति । तस्मात् इङ्ग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । योगविभागः करिष्यते । अचः सनि । अजन्तानाम् सनि दीर्घः भवति । ततः हनिगम्योः । हनिगम्योः च सनि दीर्घः भवति । अचः इति एव । अचः स्थाने यौ हनिगमी ।

KA III.184.13-25 Ro IV.679-680 gameḥ dīrghatve iṅgrahaṇam . gameḥ dīrghatve iṅgrahaṇam kartavyam . iṅgameḥ iti vaktavyam . iha mā bhūt : sañjigaṃsate vatsaḥ mātrā iti . agrahaṇe hi anādeśasya api dīrghaprasaṅgaḥ . akriyamāṇe hi iṅgrahaṇe anādeśasya api dīrghatvam prasajyeta . sañjigaṃsate vatsaḥ mātrā iti . na vā chandasi anādeśasya api dīrghatvadarśanāt iṅgrahaṇānarthakyam . na vā iṅgrahaṇam kartavyam . kim kāraṇam . chandasi anādeśasya api dīrghatvadarśanāt . chandasi anādeśasya api gameḥ dīrghatvam dṛśyate . svargam lokam sañjigāṃsat . chandasi anādeśasya api dīrghatvadarśanāt iṅgrahaṇam anarthakam . yathā eva tarhi chandasi anādeśasya api gameḥ dīrghatvam bhavati evam bhāṣāyām api prāpnoti . tasmāt iṅgrahaṇam kartavyam . na kartavyam . yogavibhāgaḥ kariṣyate . acaḥ sani . ajantānām sani dīrghaḥ bhavati . tataḥ hanigamyoḥ . hanigamyoḥ ca sani dīrghaḥ bhavati . acaḥ iti eva . acaḥ sthāne yau hanigamī .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.4.16.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.16.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.4.16.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text