क्अ इइइ।२३४।११-२३५।१६ रो इव्।८०७-८०९ अत्र भ्रौणहत्ये किम् निपात्यते । यकारादौ तद्धिते तत्वम् निपात्यते । भ्रौणहत्ये तत्वनिपातनानर्थक्यम् सामान्येन कृतत्वात् । भ्रौणहत्ये तत्वनिपातनम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । सामान्येन कृतत्वात् । सामान्येन एव अत्र तत्वम् भविष्यति । हनः तः अचिण्णमुलोः इति । ज्ञापकम् तु तद्धिते तत्वप्रतिषेधस्य । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचार्यः न तद्धिते तत्वम् भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । भ्रौणघ्नः , वार्त्रघ्नः इति अत्र तत्वम् न भवति । ऐक्ष्वाकस्य स्वरभेदात् निपातनम् पृथक्त्वेन । ऐक्ष्वाकस्य स्वरभेदात् निपातनम् पृथक्त्वेन कर्तव्यम् । ऐक्ष्वाकः , ऐक्ष्वाकः । एकश्रुत्या निर्देशात् सिद्धम् ।एकश्रुतिः स्वरसर्वनाम यथा नपुंसकम् लिङ्गसर्वनाम । अथ मैत्रेये किम् निपात्यते । मैत्रेये ढञि यादिलोपनिपातनम् । मैत्रेये ढञि यादिलोपः निपात्यते । इदम् मित्रयुशब्दस्य चतुः ग्रहणम् क्रियते । गृष्ट्यादिषु प्रत्ययविध्यर्थम् पाठः क्रियते । द्वितीये अध्याये यस्कादिषु लुगर्थम् ग्रहणम् क्रियते । सप्तमे अध्याये इयादेशार्थम् । इदम् चतुर्थम् यादिलोपार्थम् । द्विर्ग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् । बिदादिषु प्रत्ययविध्यर्थम् पाठः कर्तव्यः । तत्र न एव अर्थः लुका न अपि यादिलोपेन । इयादेशेन एव सिद्धम् । न एवम् शक्यम् । इह हि मैत्रेयकः सङ्घः इति सङ्घातलक्षणेषु अञ्यञिञाम् अण् इति अण् प्रसज्येत । हिरण्मये किम् निपात्यते । हिरण्मये यलोपवचनम् । हिरण्मये यलोपः निपात्यते । अथ हिरण्यये किम् निपात्यते । हिरण्ययस्य छन्दसि मलोपवचनात् सिद्धम् । हिरण्ययस्य छन्दसि मलोपः निपात्यते । हिरण्ययी नः नयतु । हिरण्ययाः पन्थानः आसन् । हिरण्ययम् आसनम् ।
KA III.234.11-235.16 Ro IV.807-809 atra bhrauṇahatye kim nipātyate . yakārādau taddhite tatvam nipātyate . bhrauṇahatye tatvanipātanānarthakyam sāmānyena kṛtatvāt . bhrauṇahatye tatvanipātanam anarthakam . kim kāraṇam . sāmānyena kṛtatvāt . sāmānyena eva atra tatvam bhaviṣyati . hanaḥ taḥ aciṇṇamuloḥ iti . jñāpakam tu taddhite tatvapratiṣedhasya . evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ na taddhite tatvam bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . bhrauṇaghnaḥ , vārtraghnaḥ iti atra tatvam na bhavati . aikṣvākasya svarabhedāt nipātanam pṛthaktvena . aikṣvākasya svarabhedāt nipātanam pṛthaktvena kartavyam . aikṣvākaḥ , aikṣvākaḥ . ekaśrutyā nirdeśāt siddham .ekaśrutiḥ svarasarvanāma yathā napuṃsakam liṅgasarvanāma . atha maitreye kim nipātyate . maitreye ḍhañi yādilopanipātanam . maitreye ḍhañi yādilopaḥ nipātyate . idam mitrayuśabdasya catuḥ grahaṇam kriyate . gṛṣṭyādiṣu pratyayavidhyartham pāṭhaḥ kriyate . dvitīye adhyāye yaskādiṣu lugartham grahaṇam kriyate . saptame adhyāye iyādeśārtham . idam caturtham yādilopārtham . dvirgrahaṇam śakyam akartum . bidādiṣu pratyayavidhyartham pāṭhaḥ kartavyaḥ . tatra na eva arthaḥ lukā na api yādilopena . iyādeśena eva siddham . na evam śakyam . iha hi maitreyakaḥ saṅghaḥ iti saṅghātalakṣaṇeṣu añyañiñām aṇ iti aṇ prasajyeta . hiraṇmaye kim nipātyate . hiraṇmaye yalopavacanam . hiraṇmaye yalopaḥ nipātyate . atha hiraṇyaye kim nipātyate . hiraṇyayasya chandasi malopavacanāt siddham . hiraṇyayasya chandasi malopaḥ nipātyate . hiraṇyayī naḥ nayatu . hiraṇyayāḥ panthānaḥ āsan . hiraṇyayam āsanam .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.