Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.4·6.4.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.2

P 6.4.2

क्अ इइइ।१८०।२५-१८१।१० रो इव्।६६९-६७० इह कस्मात् न भवति : तृतीयः । अण्प्रकरणात् ऋकारस्य अप्राप्तिः । अण्प्रकरणात् ऋकारस्य दीर्घत्वम् न भविष्यति । अणः इति वर्तते । क्व प्रकृतम् । ढ्रलोपे पूर्वस्य दीर्घः अणः इति । तत् वै इकः काशे इति अनेन इग्ग्रहणेन व्यवच्छिन्नम् न शक्यम् अनुवर्तयितुम् । इग्ग्रहणस्य च अण्विशेषणत्वात् । अण्विशेषणम् इग्ग्रहणम् । अणः इकः इति । यदि तर्हि अण्विशेषणम् इग्ग्रहणम् चौ दीर्घः भवति इति इह न प्राप्नोति : अवाचा , अवाचे । न एषः दोषः । अण्ग्रहणम् अनुवर्तते इग्ग्रहणम् निवृत्तम् । एवम् अपि कर्तॄचा कर्तॄचे , अत्र न प्राप्नोति । यथालक्षणम् अप्रयुक्ते । अथ वा उभयम् निवृत्तम् । कस्मात् न भवति तृतीयः । निपातनात् । किम् निपातनम् । द्वितीयतृतीयचतुर्थतुर्याणि अन्यतरस्याम् इति ।

KA III.180.25-181.10 Ro IV.669-670 iha kasmāt na bhavati : tṛtīyaḥ . aṇprakaraṇāt ṛkārasya aprāptiḥ . aṇprakaraṇāt ṛkārasya dīrghatvam na bhaviṣyati . aṇaḥ iti vartate . kva prakṛtam . ḍhralope pūrvasya dīrghaḥ aṇaḥ iti . tat vai ikaḥ kāśe iti anena iggrahaṇena vyavacchinnam na śakyam anuvartayitum . iggrahaṇasya ca aṇviśeṣaṇatvāt . aṇviśeṣaṇam iggrahaṇam . aṇaḥ ikaḥ iti . yadi tarhi aṇviśeṣaṇam iggrahaṇam cau dīrghaḥ bhavati iti iha na prāpnoti : avācā , avāce . na eṣaḥ doṣaḥ . aṇgrahaṇam anuvartate iggrahaṇam nivṛttam . evam api kartṝcā kartṝce , atra na prāpnoti . yathālakṣaṇam aprayukte . atha vā ubhayam nivṛttam . kasmāt na bhavati tṛtīyaḥ . nipātanāt . kim nipātanam . dvitīyatṛtīyacaturthaturyāṇi anyatarasyām iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.4.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.4.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text