क्अ इइइ।१८१।१२-१८२।४ रो इव्।६७०-६७३ किमर्थम् आमः सनकारस्य ग्रहणम् क्रियते न आमि दीर्घः इति एव उच्येत । केन इदानिम् सनकारके भविष्यति । नुट् अयम् आम्भक्तः आम्ग्रहणेन ग्राहिष्यते । अतः उत्तरम् पठति : नामि दीर्घः आमि चेत् स्यात् कृते दीर्घे न नुट् भवेत् । नामि दीर्घः आमि चेत् स्यात् कृते दीर्घत्वे न नुट् स्यात् । इदम् इह सम्प्रधार्यम् । दीर्घत्वम् क्रियताम् नुट् इति किम् अत्र कर्तव्यम् । परत्वात् नुट् । नित्यम् दीर्घत्वम् । कृते अपि नुटि प्राप्नोति अकृते अपि । नित्यत्वात् दीर्घत्वे कृते ह्रस्वाश्रयः नुट् न प्राप्नोति । एवम् तर्हि आह अयम् ह्रस्वान्तात् नुट् इति न च ह्रस्वान्तः अस्ति । तत्र वचनात् भविष्यति । वचनात् यत्र तत् न अस्ति । न इदम् वचनात् लभ्यम् । अस्ति अन्यत् एतस्य वचने प्रयोजनम् । किम् । यत्र दीर्घत्वम् प्रतिषिध्यते । तिसृणाम् , चतसृणाम् इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । इह तावत् चतसृणाम् इति षट्चतुर्भ्यः च इति एवम् भविष्यति । तिसृणाम् इति त्रिग्रहणम् अपि तत्र प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । त्रेः त्रयः इति । इदम् तर्हि त्वम् नृणम् नृपते जायसे शुचिः । न एकम् उदाहरणम् ह्रस्वग्रहणम् प्रयोजयति । तत्र वचनात् भूतपूर्वगतिः विज्ञास्यते । ह्रस्वान्तम् यत् भूतपूर्वम् इति । उत्तराऋथम् तर्हि सनकारग्रहणम् कर्तव्यम् । नोपधायाः च चर्मणाम् । नोपधायाः नामि यथा स्यात् । इह मा भूत् : चर्मणाम् , वर्मणाम् इति । नामि दीर्घः आमि चेत् स्यात् कृते दीर्घे न नुट् भवेत् । वचनात् यत्र तत् न अस्ति । नोपधायाः च चर्मणाम् ।
KA III.181.12-182.4 Ro IV.670-673 kimartham āmaḥ sanakārasya grahaṇam kriyate na āmi dīrghaḥ iti eva ucyeta . kena idānim sanakārake bhaviṣyati . nuṭ ayam āmbhaktaḥ āmgrahaṇena grāhiṣyate . ataḥ uttaram paṭhati : nāmi dīrghaḥ āmi cet syāt kṛte dīrghe na nuṭ bhavet . nāmi dīrghaḥ āmi cet syāt kṛte dīrghatve na nuṭ syāt . idam iha sampradhāryam . dīrghatvam kriyatām nuṭ iti kim atra kartavyam . paratvāt nuṭ . nityam dīrghatvam . kṛte api nuṭi prāpnoti akṛte api . nityatvāt dīrghatve kṛte hrasvāśrayaḥ nuṭ na prāpnoti . evam tarhi āha ayam hrasvāntāt nuṭ iti na ca hrasvāntaḥ asti . tatra vacanāt bhaviṣyati . vacanāt yatra tat na asti . na idam vacanāt labhyam . asti anyat etasya vacane prayojanam . kim . yatra dīrghatvam pratiṣidhyate . tisṛṇām , catasṛṇām iti . na etat asti prayojanam . iha tāvat catasṛṇām iti ṣaṭcaturbhyaḥ ca iti evam bhaviṣyati . tisṛṇām iti trigrahaṇam api tatra prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . treḥ trayaḥ iti . idam tarhi tvam nṛṇam nṛpate jāyase śuciḥ . na ekam udāharaṇam hrasvagrahaṇam prayojayati . tatra vacanāt bhūtapūrvagatiḥ vijñāsyate . hrasvāntam yat bhūtapūrvam iti . uttarāṛtham tarhi sanakāragrahaṇam kartavyam . nopadhāyāḥ ca carmaṇām . nopadhāyāḥ nāmi yathā syāt . iha mā bhūt : carmaṇām , varmaṇām iti . nāmi dīrghaḥ āmi cet syāt kṛte dīrghe na nuṭ bhavet . vacanāt yatra tat na asti . nopadhāyāḥ ca carmaṇām .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.