क्अ इइइ।२०५।१३-२०६।७ रो इव्। ७३६-७३८ अथ इट् च इति उच्यते । कस्य अयम् इट् भवति । अङ्गस्य इति वर्तते । यदि एवम् आदितः इट् प्राप्नोति अडाड्वत् । तत् यथा अडाटौ टित्त्वात् आदितः भवतः तद्वत् । एवम् तर्हि स्यादीनाम् एव भविष्यन्ति । एवम् अपि षष्ठ्यभावात् न प्राप्नोति । ननु च भावकर्मणोः इति एषा षष्ठी । न एषा षष्ठी । किम् तर्हि अर्थिनिर्देशे एषा सप्तमी : भावे च अर्थे कर्मणि च इति । एवम् तर्हि भावकर्मणोः इति एषा सप्तमी स्यादिषु इति सप्तम्याः षष्ठीम् प्रकल्पयिष्यति तस्मिन् इति निर्दिष्टे पूर्वस्य इति । एवम् अपि न सिध्यति । किम् कारणम् । न हि अर्थेन पौर्वापर्यम् अस्ति । अर्थे असम्भवात् तद्वाचिनि शब्दे कार्यम् विज्ञास्यते । एवम् अपि सीयुटः न प्राप्नोति । एवम् तर्हि सप्तमे योगविभागः करिष्यते । आर्धधातुकस्य इट् । यावान् इट् नाम सः सर्वः आर्धधातुकस्य इट् भवति । ततः वलादेः । वलादेः आर्धधातुकस्य इट् भवति इति । यदि एवम् स्यसिच्सीयुट्तासिषु इट् भवति चिण्वद्भावः अविशेषितः भवति । तत्र कः दोषः । स्यसिच्सीयुट्तासिषु इट् भवति अज्झनग्रहदृशाम् वा चिण्वत् इति क्व चित् एव चिण्वद्भावः स्यात् । एवम् तर्हि स्यादीन् अपेक्षिष्यामहे । स्यसिच्सीयुट्तासिषु इट् भवति अज्झनग्रहदृशाम् वा चिण्वत् स्यादिषु इति । अथ के पुनः इमम् इटम् प्रयोजयन्ति । ये अनुदात्ताः । अथ ये उदात्ताः तेषाम् कथम् । सिद्धम् तेन एव परत्वात् । उदात्तेभ्यः अपि वा अनेन एव इट् एषितव्यः । किम् प्रयोजनम् । कारयतेः कारिष्यते , हारयतेः हारिष्यते । इटः असिद्धत्वात् अनिटि इति णिलोपः यथा स्यात् । कथम् पुनः इच्छता अपि भवता उदात्तेभ्यः अनेन एव इट् लभ्यः न पुनः अनेन अस्तु तेन वा इति तेन एव स्यात् विप्रतिषेधेन । ननु च नित्यः अयम् कृते अपि तस्मिन् प्राप्नोति अकृते अपि प्राप्नोति । न तु अस्मिन् कृते अपि सः प्राप्नोति । किम् कारणम् । अवलादित्वात् । तस्मात् अनेन एव भविष्यति इट् ।
KA III.205.13-206.7 Ro IV. 736-738 atha iṭ ca iti ucyate . kasya ayam iṭ bhavati . aṅgasya iti vartate . yadi evam āditaḥ iṭ prāpnoti aḍāḍvat . tat yathā aḍāṭau ṭittvāt āditaḥ bhavataḥ tadvat . evam tarhi syādīnām eva bhaviṣyanti . evam api ṣaṣṭhyabhāvāt na prāpnoti . nanu ca bhāvakarmaṇoḥ iti eṣā ṣaṣṭhī . na eṣā ṣaṣṭhī . kim tarhi arthinirdeśe eṣā saptamī : bhāve ca arthe karmaṇi ca iti . evam tarhi bhāvakarmaṇoḥ iti eṣā saptamī syādiṣu iti saptamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti . evam api na sidhyati . kim kāraṇam . na hi arthena paurvāparyam asti . arthe asambhavāt tadvācini śabde kāryam vijñāsyate . evam api sīyuṭaḥ na prāpnoti . evam tarhi saptame yogavibhāgaḥ kariṣyate . ārdhadhātukasya iṭ . yāvān iṭ nāma saḥ sarvaḥ ārdhadhātukasya iṭ bhavati . tataḥ valādeḥ . valādeḥ ārdhadhātukasya iṭ bhavati iti . yadi evam syasicsīyuṭtāsiṣu iṭ bhavati ciṇvadbhāvaḥ aviśeṣitaḥ bhavati . tatra kaḥ doṣaḥ . syasicsīyuṭtāsiṣu iṭ bhavati ajjhanagrahadṛśām vā ciṇvat iti kva cit eva ciṇvadbhāvaḥ syāt . evam tarhi syādīn apekṣiṣyāmahe . syasicsīyuṭtāsiṣu iṭ bhavati ajjhanagrahadṛśām vā ciṇvat syādiṣu iti . atha ke punaḥ imam iṭam prayojayanti . ye anudāttāḥ . atha ye udāttāḥ teṣām katham . siddham tena eva paratvāt . udāttebhyaḥ api vā anena eva iṭ eṣitavyaḥ . kim prayojanam . kārayateḥ kāriṣyate , hārayateḥ hāriṣyate . iṭaḥ asiddhatvāt aniṭi iti ṇilopaḥ yathā syāt . katham punaḥ icchatā api bhavatā udāttebhyaḥ anena eva iṭ labhyaḥ na punaḥ anena astu tena vā iti tena eva syāt vipratiṣedhena . nanu ca nityaḥ ayam kṛte api tasmin prāpnoti akṛte api prāpnoti . na tu asmin kṛte api saḥ prāpnoti . kim kāraṇam . avalāditvāt . tasmāt anena eva bhaviṣyati iṭ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.