क्अ इइइ,२४५।५-२० रो व्,१८।१५-२०।३ किमर्थम् इनादेशः उच्यते न नादेशः एव उच्येत । का रूपसिद्धिः : वृक्षेण प्लक्षेण । एत्त्वे योगविभागः करिष्यते । कथम् । इदम् अस्ति । बहुवचने झलि एत् ओसि च । ततः आङि च । आङि च परतः अतः एत्त्वम् भवति । वृक्षेण प्लक्षेण । ततः आपः सम्बुद्धौ च । आपः आङि च ओसि च इति । न एवम् शक्यम् । इह हि अनेन इति इद्रूपलोपः प्रसज्येत । झलि लोपः करिष्यते । न शक्यः झलि लोपः कर्तुम् । इह हि दोषः स्यात् । अया विष्टा इति । एवम् तर्हि अन्लोपापवादः विज्ञास्यते । कथम् । एवम् वक्ष्यामि । अन् ने च अपि च इति । तत् नकारग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । क्रियते न्यासे एव । लुपनिर्दिष्टः नकारः । यदि एवम् न उपधायाः इति दीर्घत्वम् प्राप्नोति । सौत्रः निर्देशः । अथ वा नपुंसकनिर्देशः करिष्यते । अथ किमर्थम् आत् उच्यते न अत् एव उच्येत । का रूपसिद्धिः वृक्षात् : प्लक्षात् । सवर्णदीर्घत्वेन सिद्धम् । न सिध्यति । अतः गुणे पररूपम् इति पररूपत्वम् प्राप्नोति । अकारोच्चारणसामर्थ्यात् न भविष्यति । यदि प्राप्नुवन् विधिः उच्चारणसामर्थ्यात् बाध्यते सवर्णदीर्घत्वम् अपि न प्राप्नोति । न एषः दोषः । यम् विधिम् प्रति उपदेशः अनर्थकः सः विधिः बाध्यते यस्य तु विधेः निमित्तम् एव न असौ बाध्यते । पररूपम् प्रति अकारोच्चारणम् अनर्थकम् सवर्णदीर्घत्वस्य पुनः निमित्तम् एव ।
KA III,245.5-20 Ro V,18.15-20.3 kimartham inādeśaḥ ucyate na nādeśaḥ eva ucyeta . kā rūpasiddhiḥ : vṛkṣeṇa plakṣeṇa . ettve yogavibhāgaḥ kariṣyate . katham . idam asti . bahuvacane jhali et osi ca . tataḥ āṅi ca . āṅi ca parataḥ ataḥ ettvam bhavati . vṛkṣeṇa plakṣeṇa . tataḥ āpaḥ sambuddhau ca . āpaḥ āṅi ca osi ca iti . na evam śakyam . iha hi anena iti idrūpalopaḥ prasajyeta . jhali lopaḥ kariṣyate . na śakyaḥ jhali lopaḥ kartum . iha hi doṣaḥ syāt . ayā viṣṭā iti . evam tarhi anlopāpavādaḥ vijñāsyate . katham . evam vakṣyāmi . an ne ca api ca iti . tat nakāragrahaṇam kartavyam . na kartavyam . kriyate nyāse eva . lupanirdiṣṭaḥ nakāraḥ . yadi evam na upadhāyāḥ iti dīrghatvam prāpnoti . sautraḥ nirdeśaḥ . atha vā napuṃsakanirdeśaḥ kariṣyate . atha kimartham āt ucyate na at eva ucyeta . kā rūpasiddhiḥ vṛkṣāt : plakṣāt . savarṇadīrghatvena siddham . na sidhyati . ataḥ guṇe pararūpam iti pararūpatvam prāpnoti . akāroccāraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati . yadi prāpnuvan vidhiḥ uccāraṇasāmarthyāt bādhyate savarṇadīrghatvam api na prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . yam vidhim prati upadeśaḥ anarthakaḥ saḥ vidhiḥ bādhyate yasya tu vidheḥ nimittam eva na asau bādhyate . pararūpam prati akāroccāraṇam anarthakam savarṇadīrghatvasya punaḥ nimittam eva .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.