क्अ इइइ,३६७।१४-२२ रो व्,३०६-३०७ इह कस्मात् बहुव्रीहिवद्भावः न भवति । एकः इति । एकस्य द्विर्वचनसम्बन्धेन बहुव्रीहिवद्भावः उच्यते न च अत्र द्विर्वचनम् पश्यामः । एकस्य द्विर्वचनसम्बन्धेन इति चेत् अर्थनिर्देशः । एकस्य द्विर्वचनसम्बन्धेन इति चेत् अर्थनिर्देशः कर्तव्यः । द्विर्वचनम् अपि हि अत्र कस्मात् न भवति । तस्मात् वाच्यम् अस्मिन् अर्थे द्वे भवतः बहुव्रीहिवत् च इति । न वा वीप्साधिकारात् । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । वीप्साधिकारात् । नित्यवीप्सयोः इति वर्तते । क्अ इइइ,३६७।२२-३६८।११ रो व्,३०७-३०९ अथ बहुव्रीहिवत्त्वे किम् प्रयोजनम् । बहुव्रीहिवत्त्वे प्रयोजनम् सुब्लोपपुंवद्भावौ । सुब्लोपः । एकैकम् । पुंवद्भावः । गतगता । यदि एवम् सर्वनामस्वरसमासान्तेषु दोषः । सर्वनामस्वरसमासान्तेषु दोषः भवति । सर्वनामविधौ दोषः भवति । एकैकस्मै । नबहुव्रीहौ इति प्रतिषेधः प्राप्नोति । सर्वनाम । स्वर । नन सुसु । नञ्सुभ्याम् इति एषः स्वरः प्राप्नोति । स्वर । समासान्त । ऋगृक् पूःपूः । ऋक्पूरब्धूःपथामानक्षे इति समासान्तः प्राप्नोति । सर्वनामविधौ तावत् न दोषः । उक्तम् तत्र बहुव्रीहिग्रहणस्य प्रयोजनम् बहुव्रीहिः एव यः बुहुव्रीहिः तत्र प्रतिषेधः यथा स्यात् बहुव्रीहिवद्भावेन यः बहुव्रीहिः तत्र मा भूत् इति । स्वरसमासान्तयोः अपि प्रकृतम् समासग्रहणम् अनुवर्तते तेन एव बहुव्रीहिम् विशेषयिष्यामः । समासः यः बहुव्रीहिः इति ।
KA III,367.14-22 Ro V,306-307 iha kasmāt bahuvrīhivadbhāvaḥ na bhavati . ekaḥ iti . ekasya dvirvacanasambandhena bahuvrīhivadbhāvaḥ ucyate na ca atra dvirvacanam paśyāmaḥ . ekasya dvirvacanasambandhena iti cet arthanirdeśaḥ . ekasya dvirvacanasambandhena iti cet arthanirdeśaḥ kartavyaḥ . dvirvacanam api hi atra kasmāt na bhavati . tasmāt vācyam asmin arthe dve bhavataḥ bahuvrīhivat ca iti . na vā vīpsādhikārāt . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . vīpsādhikārāt . nityavīpsayoḥ iti vartate . KA III,367.22-368.11 Ro V,307-309 atha bahuvrīhivattve kim prayojanam . bahuvrīhivattve prayojanam sublopapuṃvadbhāvau . sublopaḥ . ekaikam . puṃvadbhāvaḥ . gatagatā . yadi evam sarvanāmasvarasamāsānteṣu doṣaḥ . sarvanāmasvarasamāsānteṣu doṣaḥ bhavati . sarvanāmavidhau doṣaḥ bhavati . ekaikasmai . nabahuvrīhau iti pratiṣedhaḥ prāpnoti . sarvanāma . svara . nana susu . nañsubhyām iti eṣaḥ svaraḥ prāpnoti . svara . samāsānta . ṛgṛk pūḥpūḥ . ṛkpūrabdhūḥpathāmānakṣe iti samāsāntaḥ prāpnoti . sarvanāmavidhau tāvat na doṣaḥ . uktam tatra bahuvrīhigrahaṇasya prayojanam bahuvrīhiḥ eva yaḥ buhuvrīhiḥ tatra pratiṣedhaḥ yathā syāt bahuvrīhivadbhāvena yaḥ bahuvrīhiḥ tatra mā bhūt iti . svarasamāsāntayoḥ api prakṛtam samāsagrahaṇam anuvartate tena eva bahuvrīhim viśeṣayiṣyāmaḥ . samāsaḥ yaḥ bahuvrīhiḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.