Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.2·8.2.38·8.2.38.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.38.1

P 8.2.38.1

क्अ इइइ,४०४।१२-२४ रो व्,३९३ किमर्थः चकारः । स्ध्वोः इति एतत् अनुकृष्यते । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । सिद्धम् स्ध्वोः पूर्वेण एव । न सिध्यति । किम् कारणम् । अबशादित्वात् । ननु च जश्त्वे कृते बशादिः । असिद्धम् जश्त्वम् तस्य असिद्धत्वात् न बशादिः । एवम् तर्हि सिद्धकाण्डे पठितम् अभ्यासजश्त्वचर्त्वम् एत्त्वतुकोः इति । एत्त्वतुकोः ग्रहणम् न करिष्यते । अभ्यासजश्त्वचर्त्वम् सिद्धम् इति एव । एवम् अपि अझषन्तत्वात् न प्राप्नोति । लोपे कृते झषन्तः । स्थानिवद्भावात् न झषन्तः । अतः उत्तरम् पठति । दधः तथोः अनुकर्षणानर्थक्यम् स्थानिवत्प्रतिषेधात् । दधः तथोः अनुकर्षणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । स्थानिवत्प्रतिषेधात् । प्रतिषिध्यते अत्र स्थनिवद्भावः पूर्वत्रासिद्धे न स्थानिवत् इति । स च अवश्यम् प्रतिषेधः आश्रयितव्यः । इतरथा हि अलोपे प्रतिषेधः । यः हि मन्यते अनुकर्षणसामर्थ्यात् मे अत्र भवति अलोपे तेन प्रतिषेधः वक्तव्यः स्यात् : दधाति दधासि ।

KA III,404.12-24 Ro V,393 kimarthaḥ cakāraḥ . sdhvoḥ iti etat anukṛṣyate . na etat asti prayojanam . siddham sdhvoḥ pūrveṇa eva . na sidhyati . kim kāraṇam . abaśāditvāt . nanu ca jaśtve kṛte baśādiḥ . asiddham jaśtvam tasya asiddhatvāt na baśādiḥ . evam tarhi siddhakāṇḍe paṭhitam abhyāsajaśtvacartvam ettvatukoḥ iti . ettvatukoḥ grahaṇam na kariṣyate . abhyāsajaśtvacartvam siddham iti eva . evam api ajhaṣantatvāt na prāpnoti . lope kṛte jhaṣantaḥ . sthānivadbhāvāt na jhaṣantaḥ . ataḥ uttaram paṭhati . dadhaḥ tathoḥ anukarṣaṇānarthakyam sthānivatpratiṣedhāt . dadhaḥ tathoḥ anukarṣaṇam anarthakam . kim kāraṇam . sthānivatpratiṣedhāt . pratiṣidhyate atra sthanivadbhāvaḥ pūrvatrāsiddhe na sthānivat iti . sa ca avaśyam pratiṣedhaḥ āśrayitavyaḥ . itarathā hi alope pratiṣedhaḥ . yaḥ hi manyate anukarṣaṇasāmarthyāt me atra bhavati alope tena pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ syāt : dadhāti dadhāsi .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.2.38.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.38.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.2.38.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text