क्अ इइइ,४१८।१-१० रो व्,४२०-४२१ गुरोः प्लुतविधाने लघोः अन्त्यस्य प्लुतप्रसङ्गः अन्येन विहितत्वात् । गुरोः प्लुतविधाने लघोः अन्त्यस्य प्लुतः प्राप्नोति । दे३वदत्त । किम् कारणम् । अन्येन विहितत्वात् । अन्येन हि लक्षणेन लघोः अन्त्यस्य प्लुतः विधीयते दूराद्धूतेच इति । न वा अनन्त्यस्य अपि इति वचनम् उभयनिर्देशार्थम् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । अनन्त्यस्य अपि इति वचनम् उभयनिर्देशार्थम् भविष्यति । अनन्त्यस्य अपि गुरोः अन्त्यस्य अपि टेः इति । ननु च एतत् गुर्वपेक्षम् स्यात् । अनन्त्यस्य अपि गुरोः अन्त्यस्य अपि गुरोः इति । न इति आह । द्व्यपेक्षम् एतत् । अनन्त्यस्य अपि गुरोः अन्त्यस्य अपि टेः इति ।
KA III,418.1-10 Ro V,420-421 guroḥ plutavidhāne laghoḥ antyasya plutaprasaṅgaḥ anyena vihitatvāt . guroḥ plutavidhāne laghoḥ antyasya plutaḥ prāpnoti . de3vadatta . kim kāraṇam . anyena vihitatvāt . anyena hi lakṣaṇena laghoḥ antyasya plutaḥ vidhīyate dūrāddhūteca iti . na vā anantyasya api iti vacanam ubhayanirdeśārtham . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . anantyasya api iti vacanam ubhayanirdeśārtham bhaviṣyati . anantyasya api guroḥ antyasya api ṭeḥ iti . nanu ca etat gurvapekṣam syāt . anantyasya api guroḥ antyasya api guroḥ iti . na iti āha . dvyapekṣam etat . anantyasya api guroḥ antyasya api ṭeḥ iti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,४१८।१०-२४ रो व्,४२१-४२२ अथ प्राग्वचनम् किमर्थम् । प्राग्वचनम् विभाषार्थम् । प्राग्वचनम् क्रियते विभाषा यथा स्यात् । प्राग्वचनानर्थक्यम् च एकैकस्य इति वचनात् । प्राग्वचनम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । एकैकस्य इति वचनात् । एकैकग्रहणम् क्रियते तत् विभाषार्थम् भविष्यति । अस्ति अन्यत् एकैकग्रहणस्य प्रयोजनम् । किम् । युगपत् प्लुतः मा भूत् इति । अनुदात्तम् पदम् एकवर्जम् इति वचनात् न अस्ति यौगपद्येन सम्भवः । असिद्धः प्लुतः तस्य असिद्धत्वात् नियमः न प्राप्नोति । न एषः दोषः । यदि अपि इदम् तत्र असिद्धम् तत् तु इह सिद्धम् । कथम् । कार्यकालम् सञ्ज्ञापरिभाषम् इति यत्र कार्यम् तत्र उपस्थितम् द्रष्टव्यम् । गुरोः अनृतः अनन्त्यस्य अपि एकैकस्य प्राचाम् । उपस्थितम् इदम् भवति अनुदात्तम्पदमेकवर्जम् इति । इह अपि तर्हि समावेशः न प्राप्नोति । देवदत्त३ । सिद्धासिद्धौ एतौ । यौ हि सिद्धौ एव असिद्धौ एव वा तयोः नियमः । यः तर्हि स्वरितप्लुतः तेन समावेशः प्राप्नोति । स्वरितमाम्रेडितेऽसूयासम्मतिकोपकुत्सनेषु इति । स्वरिते अपि उदात्तः अस्ति । यः तर्हि अनुदात्तप्लुतः तेन समावेशः प्राप्नोति । अनुदात्तम्प्रश्नान्ताभिपूजितयोः इति । तस्मात् प्राग्वचनम् कर्तव्यम् ।
KA III,418.10-24 Ro V,421-422 atha prāgvacanam kimartham . prāgvacanam vibhāṣārtham . prāgvacanam kriyate vibhāṣā yathā syāt . prāgvacanānarthakyam ca ekaikasya iti vacanāt . prāgvacanam anarthakam . kim kāraṇam . ekaikasya iti vacanāt . ekaikagrahaṇam kriyate tat vibhāṣārtham bhaviṣyati . asti anyat ekaikagrahaṇasya prayojanam . kim . yugapat plutaḥ mā bhūt iti . anudāttam padam ekavarjam iti vacanāt na asti yaugapadyena sambhavaḥ . asiddhaḥ plutaḥ tasya asiddhatvāt niyamaḥ na prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . yadi api idam tatra asiddham tat tu iha siddham . katham . kāryakālam sañjñāparibhāṣam iti yatra kāryam tatra upasthitam draṣṭavyam . guroḥ anṛtaḥ anantyasya api ekaikasya prācām . upasthitam idam bhavati anudāttampadamekavarjam iti . iha api tarhi samāveśaḥ na prāpnoti . devadatta3 . siddhāsiddhau etau . yau hi siddhau eva asiddhau eva vā tayoḥ niyamaḥ . yaḥ tarhi svaritaplutaḥ tena samāveśaḥ prāpnoti . svaritamāmreḍite'sūyāsammatikopakutsaneṣu iti . svarite api udāttaḥ asti . yaḥ tarhi anudāttaplutaḥ tena samāveśaḥ prāpnoti . anudāttampraśnāntābhipūjitayoḥ iti . tasmāt prāgvacanam kartavyam .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.