क्अ इइइ,४५४।८-१६ रो व्,४९३ पूर्वपदात् सञ्ज्ञायाम् उत्तरपदग्रहणम् । पूर्वपदात् सञ्ज्ञायाम् उत्तरपदग्रहणम् कर्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । तद्धितपूर्वपदस्थाप्रतिषेधार्थम् । तद्धितस्थस्य पूर्वपदस्थस्य च प्रतिषेधः मा भूत् । खारपायणः करणप्रियः ॥ तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । पूर्वपदम् उत्तरपदम् इति सम्बन्धिशब्दौ एतौ । सति पूर्वपदे उत्तरपदम् भवति सति च उत्तरपदे पूर्वपदम् भवति । तत्र सम्बन्धात् एतत् गन्तव्यम् यत् प्रति पूर्वपदम् इति एतत् भवति तत्स्थस्य नियमः इति । किम् च प्रति एतत् भवति । उत्तरपदम् प्रति ।
KA III,454.8-16 Ro V,493 pūrvapadāt sañjñāyām uttarapadagrahaṇam . pūrvapadāt sañjñāyām uttarapadagrahaṇam kartavyam . kim prayojanam . taddhitapūrvapadasthāpratiṣedhārtham . taddhitasthasya pūrvapadasthasya ca pratiṣedhaḥ mā bhūt . khārapāyaṇaḥ karaṇapriyaḥ .. tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . pūrvapadam uttarapadam iti sambandhiśabdau etau . sati pūrvapade uttarapadam bhavati sati ca uttarapade pūrvapadam bhavati . tatra sambandhāt etat gantavyam yat prati pūrvapadam iti etat bhavati tatsthasya niyamaḥ iti . kim ca prati etat bhavati . uttarapadam prati .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,४५४।१७-४५५।९ रो व्,४९३-४९४ सञ्ज्ञायाम् नियमवचने गप्रतिषेधात् नियमप्रतिषेधः । सञ्ज्ञायाम् नियमवचने गप्रतिषेधात् नियमस्य अयम् प्रतिषेधः विज्ञायते अगः इति । तत्र कः दोषः । तत्र नित्यम् णत्वप्रसङ्गः । तत्र पूर्वेण सञ्ज्ञायाम् च असञ्ज्ञायाम् च नित्यम् णत्वम् प्राप्नोति । योगविभागात् सिद्धम् । योगविभागः करिष्यते । पूर्वपदात् सञ्ज्ञायाम् । ततः अगः । गान्तात् पूर्वपदात् या च यावती णत्वप्राप्तिः तस्याः सर्वस्याः प्रतिषेधः । अप्रतिषेधः वा यथा सर्वनामसञ्ज्ञायाम् । न वा अर्थः प्रतिषेधेन । णत्वम् कस्मात् न भवति । यथा सर्वनामसञ्ज्ञायाम् । उक्तम् च सर्वनामसञ्ज्ञायाम् सर्वनामसञ्ज्ञायाम् निपातनात् णत्वाभावः इति । यथा पुनः तत्र निपातनम् क्रियते सर्वादीनि सर्वनामानि इति इह इदानीम् किम् निपातनम् । इह अपि निपातनम् अस्ति । किम् । अणृगयनादिभ्यः इति । न एव वा पुनः अत्र पूर्वेण णत्वम् प्राप्नोति । किम् कारणम् । समानपदे इति उच्यते न च एतत् समानपदम् । समासे कृते समानपदम् । समानम् एव यत् नित्यम् न च एतत् नित्यम् समानपदम् एव । किम् वक्तव्यम् एतत् । न हि । कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते । समानग्रहणसामर्थ्यात्। यदि हि यत् समानम् च असमानम् च तत्र स्यात् समनग्रहणम् अनर्थकम् स्यात् ।
KA III,454.17-455.9 Ro V,493-494 sañjñāyām niyamavacane gapratiṣedhāt niyamapratiṣedhaḥ . sañjñāyām niyamavacane gapratiṣedhāt niyamasya ayam pratiṣedhaḥ vijñāyate agaḥ iti . tatra kaḥ doṣaḥ . tatra nityam ṇatvaprasaṅgaḥ . tatra pūrveṇa sañjñāyām ca asañjñāyām ca nityam ṇatvam prāpnoti . yogavibhāgāt siddham . yogavibhāgaḥ kariṣyate . pūrvapadāt sañjñāyām . tataḥ agaḥ . gāntāt pūrvapadāt yā ca yāvatī ṇatvaprāptiḥ tasyāḥ sarvasyāḥ pratiṣedhaḥ . apratiṣedhaḥ vā yathā sarvanāmasañjñāyām . na vā arthaḥ pratiṣedhena . ṇatvam kasmāt na bhavati . yathā sarvanāmasañjñāyām . uktam ca sarvanāmasañjñāyām sarvanāmasañjñāyām nipātanāt ṇatvābhāvaḥ iti . yathā punaḥ tatra nipātanam kriyate sarvādīni sarvanāmāni iti iha idānīm kim nipātanam . iha api nipātanam asti . kim . aṇṛgayanādibhyaḥ iti . na eva vā punaḥ atra pūrveṇa ṇatvam prāpnoti . kim kāraṇam . samānapade iti ucyate na ca etat samānapadam . samāse kṛte samānapadam . samānam eva yat nityam na ca etat nityam samānapadam eva . kim vaktavyam etat . na hi . katham anucyamānam gaṃsyate . samānagrahaṇasāmarthyāt. yadi hi yat samānam ca asamānam ca tatra syāt samanagrahaṇam anarthakam syāt .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.