क्अ इइइ,४६१।८-४६२।६ रो व्,५०३-५०४ किमर्थम् इदम् उच्यते न कृत्यचः इति एव सिद्धम् । नियमार्थः अयम् आरम्भः । इजादेः एव च सनुम्कात् न अन्यस्मात् सनुम्कात् इति । क्व मा भूत् । प्रमङ्कनम् परिमङ्कनम् । सनुमः णत्वे अवधारणाप्रसिद्धिः विधेयभावात् । सनुमः णत्वे अवधारणस्य अप्राप्तिः । किम् कारणम् । विधेयभावात् । कैमर्थक्यात् नियमः भवति । विधेयम् न अस्ति इति कृत्वा । इह च अस्ति विधेयम् । किम् । ण्यन्तात् विभाषा प्राप्ता तत्र नित्यम् णत्वम् विधेयम् । तत्र अपूर्वः विधिः अस्तु नियमः अस्तु इति अपूर्वः विधिः भविष्यति न नियमः । सिद्धम् तु प्रतिषेधाधिकारे सनुम्ग्रहणात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । प्रतिषेधाधिकारे सनुम्ग्रहणात् । प्रतिषेधाधिकारे सनुम्ग्रहणम् कर्तव्यम् । न भाभूपूकमिगमिप्यायिवेपिसनुमाम् इति । इह अपि तर्हि न प्राप्नोति । प्रेङ्गणम् प्रेङ्गणीयम् । कृत्स्थस्य च णत्वे इजादेः सनुमः ग्रहणम् । कृत्स्थस्य च णत्वे इजादेः सनुमः ग्रहणम् कर्तव्यम् । सिध्यति सूत्रम् तर्हि भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् सनुमः णत्वे अवधारणाप्रसिद्धिः विधेयभावात् इति । न एषः दोषः । हलः इति वर्तते । क्व प्रकृतम् । हलश्चेजुपधात् इति । तत् वै तत्र आदिविशेषणम् अन्तविशेषणेन च इह अर्थः । कथम् पुनः ज्ञायते तत्र आदिविशेषणम् इति । इजुपधात् इति उच्यते अत्र न अर्थः अन्तविशेषणेन । तत्र आदिविशेषणम् सत् इह अन्तविशेषणम् भविष्यति । कथम् । इजादेः इति उच्यते तत्र न अर्थः आदिविशेषणेन । अथ वा इजादेः सनुमः इति अत्र णेर्विभाषा इति एतत् अनुवर्तिष्यते ।
KA III,461.8-462.6 Ro V,503-504 kimartham idam ucyate na kṛtyacaḥ iti eva siddham . niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ . ijādeḥ eva ca sanumkāt na anyasmāt sanumkāt iti . kva mā bhūt . pramaṅkanam parimaṅkanam . sanumaḥ ṇatve avadhāraṇāprasiddhiḥ vidheyabhāvāt . sanumaḥ ṇatve avadhāraṇasya aprāptiḥ . kim kāraṇam . vidheyabhāvāt . kaimarthakyāt niyamaḥ bhavati . vidheyam na asti iti kṛtvā . iha ca asti vidheyam . kim . ṇyantāt vibhāṣā prāptā tatra nityam ṇatvam vidheyam . tatra apūrvaḥ vidhiḥ astu niyamaḥ astu iti apūrvaḥ vidhiḥ bhaviṣyati na niyamaḥ . siddham tu pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇāt . siddham etat . katham . pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇāt . pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇam kartavyam . na bhābhūpūkamigamipyāyivepisanumām iti . iha api tarhi na prāpnoti . preṅgaṇam preṅgaṇīyam . kṛtsthasya ca ṇatve ijādeḥ sanumaḥ grahaṇam . kṛtsthasya ca ṇatve ijādeḥ sanumaḥ grahaṇam kartavyam . sidhyati sūtram tarhi bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam sanumaḥ ṇatve avadhāraṇāprasiddhiḥ vidheyabhāvāt iti . na eṣaḥ doṣaḥ . halaḥ iti vartate . kva prakṛtam . halaścejupadhāt iti . tat vai tatra ādiviśeṣaṇam antaviśeṣaṇena ca iha arthaḥ . katham punaḥ jñāyate tatra ādiviśeṣaṇam iti . ijupadhāt iti ucyate atra na arthaḥ antaviśeṣaṇena . tatra ādiviśeṣaṇam sat iha antaviśeṣaṇam bhaviṣyati . katham . ijādeḥ iti ucyate tatra na arthaḥ ādiviśeṣaṇena . atha vā ijādeḥ sanumaḥ iti atra ṇervibhāṣā iti etat anuvartiṣyate .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.