इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे पंचाख्यानोनाम पंचाशत्तमोऽध्यायः
iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe paṃcākhyānonāma paṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Padma Purāṇa·1·1.50
Padma Purāṇa 1.50
हरिरुवाच-। इदानीं मानसं शुद्धं न भूतं भवतो ध्रुवम्। पतिव्रतादिकं दृष्ट्वा पश्चाज्ज्ञास्यसि मां किल४७। विप्र उवाच-। पतिव्रता च का तात किं वा तस्याश्श्रुतं महत्। येनाहं तत्र गच्छामि कारणं वद मे द्विज४८। हरिरुवाच-। नदीनां जाह्नवी श्रेष्ठा प्रमदानां पतिव्रता। मनुष्याणां प्रजापालो देवानां च जनार्दनः४९। पतिव्रता च या नारि पत्युर्नित्यं हिते रता। कुलद्वयस्य पुरुषानुद्धरेत्सा शतं शतं५० 1.50.50। स्वर्गं भुनक्ति तावच्च यावदाभूतसंप्लवं। स्वर्गाद्भ्रष्टो भवेद्वास्याः सार्वभौमो नृपः पतिः
hariruvāca-| idānīṃ mānasaṃ śuddhaṃ na bhūtaṃ bhavato dhruvam| pativratādikaṃ dṛṣṭvā paścājjñāsyasi māṃ kila47| vipra uvāca-| pativratā ca kā tāta kiṃ vā tasyāśśrutaṃ mahat| yenāhaṃ tatra gacchāmi kāraṇaṃ vada me dvija48| hariruvāca-| nadīnāṃ jāhnavī śreṣṭhā pramadānāṃ pativratā| manuṣyāṇāṃ prajāpālo devānāṃ ca janārdanaḥ49| pativratā ca yā nāri patyurnityaṃ hite ratā| kuladvayasya puruṣānuddharetsā śataṃ śataṃ50 1.50.50| svargaṃ bhunakti tāvacca yāvadābhūtasaṃplavaṃ| svargādbhraṣṭo bhavedvāsyāḥ sārvabhaumo nṛpaḥ patiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यैव महिषी भूत्वा सुखं विंदेदनंतरं। पुनः पुनः स्वर्गराज्यं तस्य तस्या न संशयः
asyaiva mahiṣī bhūtvā sukhaṃ viṃdedanaṃtaraṃ| punaḥ punaḥ svargarājyaṃ tasya tasyā na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं जन्मशतं प्राप्य अंते मोक्षो भवेद्ध्रुवम्। विप्र उवाच-। पतिव्रता भवेत्कावा तस्याः किं वा च लक्षणं
evaṃ janmaśataṃ prāpya aṃte mokṣo bhaveddhruvam| vipra uvāca-| pativratā bhavetkāvā tasyāḥ kiṃ vā ca lakṣaṇaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रूहि मे द्विजशार्दूल यथा जानामि तत्त्वतः। हरिरुवाच-। पुत्राच्छतगुणं स्नेहाद्राजानं च भयादथ
brūhi me dvijaśārdūla yathā jānāmi tattvataḥ| hariruvāca-| putrācchataguṇaṃ snehādrājānaṃ ca bhayādatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधयेत्पतिं शौरिं या पश्येत्सा पतिव्रता। कार्ये दासी रतौ वेश्या भोजने जननीसमा
ārādhayetpatiṃ śauriṃ yā paśyetsā pativratā| kārye dāsī ratau veśyā bhojane jananīsamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपत्सु मंत्रिणी भर्तुः सा च भार्या पतिव्रता। भर्तुराज्ञां न लंघेद्या मनो वाक्कायकर्मभिः
vipatsu maṃtriṇī bhartuḥ sā ca bhāryā pativratā| bharturājñāṃ na laṃghedyā mano vākkāyakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्ते पत्यौ सदा चात्ति सा च भार्या पतिव्रता। यस्यां यस्यांतु शय्यायां पतिः स्वपिति यत्नतः
bhukte patyau sadā cātti sā ca bhāryā pativratā| yasyāṃ yasyāṃtu śayyāyāṃ patiḥ svapiti yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तत्र च साभर्तुरर्चां करोति नित्यशः। नैव मत्सरमायाति न कार्पण्यं न मानिनी
tatra tatra ca sābharturarcāṃ karoti nityaśaḥ| naiva matsaramāyāti na kārpaṇyaṃ na māninī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानेऽमाने समानं च या पश्येत्सा पतिव्रता। सुवेषं या नरं दृष्ट्वा भ्रातरं पितरं सुतं
māne'māne samānaṃ ca yā paśyetsā pativratā| suveṣaṃ yā naraṃ dṛṣṭvā bhrātaraṃ pitaraṃ sutaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्यते च परं साध्वी सा च भार्या पतिव्रता। तां गच्छ द्विजशार्दूल वदकामं यथा तव
manyate ca paraṃ sādhvī sā ca bhāryā pativratā| tāṃ gaccha dvijaśārdūla vadakāmaṃ yathā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पत्न्योऽष्ट तिष्ठंति तन्मध्ये वरवर्णिनी। रूपयौवनसंपन्ना दयायुक्ता यशस्विनी
tasya patnyo'ṣṭa tiṣṭhaṃti tanmadhye varavarṇinī| rūpayauvanasaṃpannā dayāyuktā yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभा नामेति विख्याता गत्वा तां पृच्छ ते हितं। एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवांतरधीयत
śubhā nāmeti vikhyātā gatvā tāṃ pṛccha te hitaṃ| evamuktvā tu bhagavāṃstatraivāṃtaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैवादृश्यतां दृष्ट्वा विस्मितोभूद्द्विजस्तदा। स च साध्वीगृहं गत्वा पप्रच्छाथ पतिव्रतां
tasyaivādṛśyatāṃ dṛṣṭvā vismitobhūddvijastadā| sa ca sādhvīgṛhaṃ gatvā papracchātha pativratāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिथेर्वचनंश्रुत्वागृहान्निःसृत्यसंभ्रमात्। दृष्ट्वा द्विजं सती तत्र द्वारदेशे स्थिताभवत्
atithervacanaṃśrutvāgṛhānniḥsṛtyasaṃbhramāt| dṛṣṭvā dvijaṃ satī tatra dvāradeśe sthitābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ उवाच वचनं मुदा। प्रियं ममहितं ब्रूहि यथादृष्टं त्वमेव हि
tāṃ ca dṛṣṭvā dvijaśreṣṭha uvāca vacanaṃ mudā| priyaṃ mamahitaṃ brūhi yathādṛṣṭaṃ tvameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिव्रतोवाच-। सांप्रतं पत्युरर्चास्ति न चास्माकं स्वतंत्रता। पश्चात्कार्यं करिष्यामि गृहाणातिथ्यमद्य वै
pativratovāca-| sāṃprataṃ patyurarcāsti na cāsmākaṃ svataṃtratā| paścātkāryaṃ kariṣyāmi gṛhāṇātithyamadya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्र उवाच-। मम देहे क्षुधा नास्ति पिपासाद्य न च श्रमः। अभीष्टं वद कल्याणि नोचेच्छापं ददामि ते
vipra uvāca-| mama dehe kṣudhā nāsti pipāsādya na ca śramaḥ| abhīṣṭaṃ vada kalyāṇi nocecchāpaṃ dadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुवाच तदा सापि न बकोहं द्विजोत्तम। गच्छ धर्मतुलाधारं पृच्छ तं ते हितं द्विज
tamuvāca tadā sāpi na bakohaṃ dvijottama| gaccha dharmatulādhāraṃ pṛccha taṃ te hitaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा सा महाभागा प्रययौ च गृहोदरम्। तत्रापश्यद्द्विजो विप्रं यथा चांडालवेश्मनि
ityuktvā sā mahābhāgā prayayau ca gṛhodaram| tatrāpaśyaddvijo vipraṃ yathā cāṃḍālaveśmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमृश्य विस्मयापन्नस्तेन सार्धं ययौ द्विजः। तिष्ठंतं च द्विजं तं च सोपश्यद्धृष्टमानसम्
vimṛśya vismayāpannastena sārdhaṃ yayau dvijaḥ| tiṣṭhaṃtaṃ ca dvijaṃ taṃ ca sopaśyaddhṛṣṭamānasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चोवाच मुदा विप्रं दृष्ट्वा तं तां सतीं च सः। देशांतरे च यद्वृत्तं तया च कथितं किल
sa covāca mudā vipraṃ dṛṣṭvā taṃ tāṃ satīṃ ca saḥ| deśāṃtare ca yadvṛttaṃ tayā ca kathitaṃ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं जानाति मद्वृत्तं चांडालोपि पतिव्रता। अतो मे विस्मयस्तात किमाश्चर्यं परं महत्
kathaṃ jānāti madvṛttaṃ cāṃḍālopi pativratā| ato me vismayastāta kimāścaryaṃ paraṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिउवाच-। ज्ञायते कारणं तात सर्वेषां भूतभावनैः। अतिपुण्यात्सदाचाराद्यतस्त्वं विस्मयं गतः
hariuvāca-| jñāyate kāraṇaṃ tāta sarveṣāṃ bhūtabhāvanaiḥ| atipuṇyātsadācārādyatastvaṃ vismayaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमुक्तश्च तया त्वं च वद तत्सांप्रतं मुने। विप्र उवाच-। प्रष्टुं धर्मतुलाधारं सा च मां समुपादिशत्
kimuktaśca tayā tvaṃ ca vada tatsāṃprataṃ mune| vipra uvāca-| praṣṭuṃ dharmatulādhāraṃ sā ca māṃ samupādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरुवाच-। आगच्छ मुनिशार्दूल अहं गच्छामि तं प्रति। गच्छंतं च हरिं प्राह तुलाधारः क्व तिष्ठति
hariruvāca-| āgaccha muniśārdūla ahaṃ gacchāmi taṃ prati| gacchaṃtaṃ ca hariṃ prāha tulādhāraḥ kva tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरुवाच-। जनानां निकरो यत्र बहुद्रव्यसुविक्रये। विक्रीणाति च क्रीणाति तुलाधारस्ततस्ततः
hariruvāca-| janānāṃ nikaro yatra bahudravyasuvikraye| vikrīṇāti ca krīṇāti tulādhārastatastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनो यवान्रसं स्नेहं कूटमन्नस्य संचयं। सर्वं तस्य मुखादेव गृह्णाति च ददात्यपि
jano yavānrasaṃ snehaṃ kūṭamannasya saṃcayaṃ| sarvaṃ tasya mukhādeva gṛhṇāti ca dadātyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं त्यक्त्वानृतं किंचित्प्राणांते समुपस्थिते। नोक्तं नरवरश्रेष्ठस्तेनधर्मतुलाधरः
satyaṃ tyaktvānṛtaṃ kiṃcitprāṇāṃte samupasthite| noktaṃ naravaraśreṣṭhastenadharmatulādharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ते तु तमद्राक्षीद्विक्रीणंतं रसान्बहून्। मलपंकधरं मर्त्यं दंतकुड्मलपंकिलम्
ityukte tu tamadrākṣīdvikrīṇaṃtaṃ rasānbahūn| malapaṃkadharaṃ martyaṃ daṃtakuḍmalapaṃkilam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वस्तुधनोत्थां च भाषंतं विविधां गिरम्। वृतं बहुविधैर्मर्त्यैः स्त्रीभिः पुंभिश्च सर्वतः
tatra vastudhanotthāṃ ca bhāṣaṃtaṃ vividhāṃ giram| vṛtaṃ bahuvidhairmartyaiḥ strībhiḥ puṃbhiśca sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं कथमिति प्राह स तं मधुरया गिरा। धर्मस्य मे समुद्देशं वद प्राप्तोंऽतिकं हि ते
kathaṃ kathamiti prāha sa taṃ madhurayā girā| dharmasya me samuddeśaṃ vada prāptoṃ'tikaṃ hi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलाधार उवाच-। यावज्जनाः प्रतिष्ठंति ममैव सन्निधौ द्विज। तावन्मे स्वस्थता नास्ति यावच्च रात्रियामकः
tulādhāra uvāca-| yāvajjanāḥ pratiṣṭhaṃti mamaiva sannidhau dvija| tāvanme svasthatā nāsti yāvacca rātriyāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चोपदेशमादाय गच्छ धर्माकरं प्रति। बकस्य मरणे दोषं खे च वस्त्राविशोषणम्
taccopadeśamādāya gaccha dharmākaraṃ prati| bakasya maraṇe doṣaṃ khe ca vastrāviśoṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं तत्र च जानीषे सज्जनाद्रोहकं व्रज। तत्र तस्योपदेशेन तव कामः फलिष्यति
sarvaṃ tatra ca jānīṣe sajjanādrohakaṃ vraja| tatra tasyopadeśena tava kāmaḥ phaliṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा तुलाधारः करोति क्रयविक्रयौ। तथा तात गमिष्यामि सज्जनाद्रोहकं प्रति
ityuktvā tulādhāraḥ karoti krayavikrayau| tathā tāta gamiṣyāmi sajjanādrohakaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलाधारसमुद्देशान्न जानामि तदालयम्। हरिरुवाच-। एह्यागच्छ गमिष्यामि त्वया सार्द्धं च तद्गृहम्
tulādhārasamuddeśānna jānāmi tadālayam| hariruvāca-| ehyāgaccha gamiṣyāmi tvayā sārddhaṃ ca tadgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वर्त्मनि गच्छंतमुवाच ब्राह्मणो हरिं। विप्र उवाच-। तुलाधारे च न स्नानं न देवपितृतर्पणम्
atha vartmani gacchaṃtamuvāca brāhmaṇo hariṃ| vipra uvāca-| tulādhāre ca na snānaṃ na devapitṛtarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलदिग्धं च गात्रं तु सर्वं चेलमलक्षणम्। कथं जानाति मद्वृत्तं देशांतरसमुद्भवम्
maladigdhaṃ ca gātraṃ tu sarvaṃ celamalakṣaṇam| kathaṃ jānāti madvṛttaṃ deśāṃtarasamudbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो मे विस्मयस्तात सर्वं त्वं वद कारणम्। हरिरुवाच-। सत्येन समभावेन जितं तेन जगत्त्रयम्
ato me vismayastāta sarvaṃ tvaṃ vada kāraṇam| hariruvāca-| satyena samabhāvena jitaṃ tena jagattrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनातृप्यंत पितरो देवा मुनिगणैः सह। भूतभव्य प्रवृत्तं च तेन जानाति धार्मिकः
tenātṛpyaṃta pitaro devā munigaṇaiḥ saha| bhūtabhavya pravṛttaṃ ca tena jānāti dhārmikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम्। विशेषे समभावस्य पुरुषस्यानघस्य च
nāsti satyātparo dharmo nānṛtātpātakaṃ param| viśeṣe samabhāvasya puruṣasyānaghasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरौ मित्रेप्युदासीने मनो यस्य समं व्रजेत्। सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्
arau mitrepyudāsīne mano yasya samaṃ vrajet| sarvapāpakṣayastasya viṣṇusāyujyatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं यो वर्तते नित्यं कुलकोटिं समुद्धरेत्। सत्यं दमः शमश्चैव धैर्यं स्थैर्यमलोभता
evaṃ yo vartate nityaṃ kulakoṭiṃ samuddharet| satyaṃ damaḥ śamaścaiva dhairyaṃ sthairyamalobhatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाश्चर्यमनालस्यं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्। तेन वै देवलोकस्य नरलोकस्य सर्वशः
anāścaryamanālasyaṃ tasminsarvaṃ pratiṣṭhitam| tena vai devalokasya naralokasya sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तं जानाति धर्मज्ञस्तस्यदेहे स्थितो हरिः। लोके तस्य समो नास्ति समः सत्यार्जवेषु च
vṛttaṃ jānāti dharmajñastasyadehe sthito hariḥ| loke tasya samo nāsti samaḥ satyārjaveṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च धर्ममयः साक्षात्तेनैव धारितं जगत्। द्विज उवाच-। ज्ञातं मे त्वत्प्रसादाच्च तुलाधारस्य कारणम्
sa ca dharmamayaḥ sākṣāttenaiva dhāritaṃ jagat| dvija uvāca-| jñātaṃ me tvatprasādācca tulādhārasya kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्रोहकस्य यद्वृत्तं तद्ब्रूहि त्वं यदीच्छसि। हरिरुवाच-। पुरैव राजपुत्रस्य कुलस्त्रीनवयौवना
adrohakasya yadvṛttaṃ tadbrūhi tvaṃ yadīcchasi| hariruvāca-| puraiva rājaputrasya kulastrīnavayauvanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्नीव कामदेवस्य शचीव वासवस्य च। तस्य प्राणसमा भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी
patnīva kāmadevasya śacīva vāsavasya ca| tasya prāṇasamā bhāryā sundarī nāma sundarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्मात्पार्थिवस्यैव कार्ये गन्तुं समुद्यतः। मनसालोचितं तेन प्राणेभ्योपि गरीयसीम्
akasmātpārthivasyaiva kārye gantuṃ samudyataḥ| manasālocitaṃ tena prāṇebhyopi garīyasīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मिन्स्थाने स्थापयामि यतो रक्षा भवेद्ध्रुवम्। इत्यालोच्यैव सहसा त्वागतोस्य गृहं प्रति १०० 1.50.100। उक्तं च तादृशं वाक्यं श्रुत्वा स विस्मयंगतः। न तातस्ते न च भ्राता न चाहं तव बान्धवः
kasminsthāne sthāpayāmi yato rakṣā bhaveddhruvam| ityālocyaiva sahasā tvāgatosya gṛhaṃ prati 100 1.50.100| uktaṃ ca tādṛśaṃ vākyaṃ śrutvā sa vismayaṃgataḥ| na tātaste na ca bhrātā na cāhaṃ tava bāndhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृमातृकुलस्यैव तस्या न हि सुहृज्जनः। कथं च मद्गृहे तात स्थित्या स्वस्थो भविष्यसि
pitṛmātṛkulasyaiva tasyā na hi suhṛjjanaḥ| kathaṃ ca madgṛhe tāta sthityā svastho bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे तेन चोक्तं वाक्यं यथोचितम्। लोके त्वत्सदृशो नास्ति धर्मज्ञो विजितेन्द्रियः
etasminnantare tena coktaṃ vākyaṃ yathocitam| loke tvatsadṛśo nāsti dharmajño vijitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चाह तं च सर्वज्ञं वक्तुं नार्हसि दूषणम्। त्रैलोक्यमोहिनीं भार्यां कः पुमान्रक्षितुं क्षमः
sa cāha taṃ ca sarvajñaṃ vaktuṃ nārhasi dūṣaṇam| trailokyamohinīṃ bhāryāṃ kaḥ pumānrakṣituṃ kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधनाद्दिवो राज्यं बाधया रौरवं व्रजेत्१९६। स चास्माकं हृदिस्थोऽपि तस्याहं हृदये स्थितः। आवयोरंतरं नास्ति परत्रेह च मत्समः१९७। मदग्रे मत्पुरे रम्ये सर्वैश्च बांधवैः सह। सभुंजीताक्षयं भोगमंते मयि च लीयते१९८। अतएव हि मूकोसौ वार्त्तां त्रैलोक्यसंभवाम्। जानाति नरशार्दूल एष ते विस्मयः कुतः१९९। द्विज उवाच-। मोहादज्ञानतो वापि न कृत्वा पितुरर्चनं। ज्ञात्वा वा किं च कर्तव्यं सदसज्जगदीश्वर२०० 1.50.200। श्रीभगवानुवाच-। दिनैकं मासपक्षौ वा पक्षार्धं वाथ वत्सरं। पित्रोर्भक्तिः कृता येन स च गच्छेन्ममालयं
ārādhanāddivo rājyaṃ bādhayā rauravaṃ vrajet196| sa cāsmākaṃ hṛdistho'pi tasyāhaṃ hṛdaye sthitaḥ| āvayoraṃtaraṃ nāsti paratreha ca matsamaḥ197| madagre matpure ramye sarvaiśca bāṃdhavaiḥ saha| sabhuṃjītākṣayaṃ bhogamaṃte mayi ca līyate198| ataeva hi mūkosau vārttāṃ trailokyasaṃbhavām| jānāti naraśārdūla eṣa te vismayaḥ kutaḥ199| dvija uvāca-| mohādajñānato vāpi na kṛtvā piturarcanaṃ| jñātvā vā kiṃ ca kartavyaṃ sadasajjagadīśvara200 1.50.200| śrībhagavānuvāca-| dinaikaṃ māsapakṣau vā pakṣārdhaṃ vātha vatsaraṃ| pitrorbhaktiḥ kṛtā yena sa ca gacchenmamālayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयित्वा मनः कष्टमवश्यं नरकं व्रजेत्। न कृता वाकृता वा स्यात्पित्रोरर्चा परं पुरा
kārayitvā manaḥ kaṣṭamavaśyaṃ narakaṃ vrajet| na kṛtā vākṛtā vā syātpitrorarcā paraṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषोत्सर्गं नरः कृत्वा पितृभक्ति फलं लभेत्। अन्नं वस्त्रं तथा गव्यं सामिषं च निरामिषम्
vṛṣotsargaṃ naraḥ kṛtvā pitṛbhakti phalaṃ labhet| annaṃ vastraṃ tathā gavyaṃ sāmiṣaṃ ca nirāmiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं लक्षगुणं प्रोक्तं ज्ञातिभ्यो यत्प्रदीयते। सर्वस्वेन कृतं श्राद्धं येन पुत्रेण धीमता
sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ jñātibhyo yatpradīyate| sarvasvena kṛtaṃ śrāddhaṃ yena putreṇa dhīmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिस्मरत्वं प्राप्नोति पितृभक्तिफलं लभेत्। श्राद्धात्परो महायज्ञस्त्रैलोक्ये तु न विद्यते
jātismaratvaṃ prāpnoti pitṛbhaktiphalaṃ labhet| śrāddhātparo mahāyajñastrailokye tu na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र यद्दीयते किंचित्सर्वं चाक्षयमश्नुते। अन्यस्मिंश्चायुतं विद्धि ज्ञातिभ्यो लक्षमुच्यते
atra yaddīyate kiṃcitsarvaṃ cākṣayamaśnute| anyasmiṃścāyutaṃ viddhi jñātibhyo lakṣamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डे कोटिगुणं प्रोक्तं द्विजायानन्तमुच्यते। गंगाजले गयायां च प्रयागे पुष्करे तथा
piṇḍe koṭiguṇaṃ proktaṃ dvijāyānantamucyate| gaṃgājale gayāyāṃ ca prayāge puṣkare tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराणस्यां सिद्धकुंडे गंगासागर संगमे। अन्नपिंडं प्रदद्याद्यस्तस्य मुक्तिर्भवेद्ध्रुवम्
vārāṇasyāṃ siddhakuṃḍe gaṃgāsāgara saṃgame| annapiṃḍaṃ pradadyādyastasya muktirbhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरश्चाक्षयं स्वर्गं लभंते जन्मनः फलम्। भागीरथ्यां विशेषेण यस्तु दद्यात्तिलोदकम्
pitaraścākṣayaṃ svargaṃ labhaṃte janmanaḥ phalam| bhāgīrathyāṃ viśeṣeṇa yastu dadyāttilodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तिमार्गं स चाप्नोति पिंडदाने तु किं पुनः। नदीतीरेषु साहस्रं नदे त्वयुतमिष्यते
muktimārgaṃ sa cāpnoti piṃḍadāne tu kiṃ punaḥ| nadītīreṣu sāhasraṃ nade tvayutamiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यफलसंसर्गाच्छ्राद्धं शतगुणं भवेत्। अमायां च युगाद्यायां ग्रहणे सूर्यचंद्रयोः
sāmānyaphalasaṃsargācchrāddhaṃ śataguṇaṃ bhavet| amāyāṃ ca yugādyāyāṃ grahaṇe sūryacaṃdrayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वणं कुरुते यस्तु सोक्षयं लोकमश्नुते। पितरस्तस्य तुष्यंति सर्वे समायुतं प्रति
pārvaṇaṃ kurute yastu sokṣayaṃ lokamaśnute| pitarastasya tuṣyaṃti sarve samāyutaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशिषं दयितं दत्वा भोग्यं चानंतमात्मजे। ततः पर्वणि पुत्रैश्च कर्त्तव्यं पार्वणं मुदा
āśiṣaṃ dayitaṃ datvā bhogyaṃ cānaṃtamātmaje| tataḥ parvaṇi putraiśca karttavyaṃ pārvaṇaṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रोर्यज्ञमिमं कृत्वा मुच्यते जन्मबंधनात्। अहन्यहनि यच्छ्राद्धं नित्यश्राद्धमिति स्मृतम्
pitroryajñamimaṃ kṛtvā mucyate janmabaṃdhanāt| ahanyahani yacchrāddhaṃ nityaśrāddhamiti smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धया कारयेद्यस्तु सोऽक्षयं लोकमश्नुते। तथैवापरपक्षे च काम्यश्राद्धं विधानतः
śraddhayā kārayedyastu so'kṣayaṃ lokamaśnute| tathaivāparapakṣe ca kāmyaśrāddhaṃ vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा कामं स चाप्नोति यद्वा मनसि वर्तते। आषाढीमवधिं कृत्वा यस्तु पक्षस्तु पंचमः
kṛtvā kāmaṃ sa cāpnoti yadvā manasi vartate| āṣāḍhīmavadhiṃ kṛtvā yastu pakṣastu paṃcamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र श्राद्धं प्रकुर्वीत कन्यां गच्छतु वा न वा। कन्यां गते सवितरि यान्यहानि तु षोडश
tatra śrāddhaṃ prakurvīta kanyāṃ gacchatu vā na vā| kanyāṃ gate savitari yānyahāni tu ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रतुभिस्तानि तुल्यानि समाप्त वरदक्षिणैः। काम्यश्राद्धं महापुण्यमिदं तस्यागतं शिवम्
kratubhistāni tulyāni samāpta varadakṣiṇaiḥ| kāmyaśrāddhaṃ mahāpuṇyamidaṃ tasyāgataṃ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभावात्कृष्णपक्षादौ तुलायां कर्तुमर्हति। अमावृश्चिकमायाति नैराश्यं पितरो गताः
abhāvātkṛṣṇapakṣādau tulāyāṃ kartumarhati| amāvṛścikamāyāti nairāśyaṃ pitaro gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनःस्वभवनं यांति शापं दत्वा सुदारुणम्। पितृशापेन पुत्रस्य नष्टं सर्वमिति स्मृतम्
punaḥsvabhavanaṃ yāṃti śāpaṃ datvā sudāruṇam| pitṛśāpena putrasya naṣṭaṃ sarvamiti smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनं पुत्रा यशः काम्यमभीष्टमायुरेव च। सर्वाण्येतानि लभ्यंते जन्मजन्मसु मानवैः
dhanaṃ putrā yaśaḥ kāmyamabhīṣṭamāyureva ca| sarvāṇyetāni labhyaṃte janmajanmasu mānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄणां च वरेणैव तस्मान्मैनं परित्यजेत्। विवाहव्रतयज्ञादौ कृत्वा नांदीमुखं द्विजः
pitṝṇāṃ ca vareṇaiva tasmānmainaṃ parityajet| vivāhavratayajñādau kṛtvā nāṃdīmukhaṃ dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षयं लभते पुण्यं गोत्रं तस्य प्रवर्द्धते। एतद्विपर्ययो यस्य स याति नरकं नरः
akṣayaṃ labhate puṇyaṃ gotraṃ tasya pravarddhate| etadviparyayo yasya sa yāti narakaṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलक्षयो भवेत्तस्य स जीवो दुःखितो भवेत्। ततस्तु पूजयेदग्रे गणेशं शंभुनंदनम्
kulakṣayo bhavettasya sa jīvo duḥkhito bhavet| tatastu pūjayedagre gaṇeśaṃ śaṃbhunaṃdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं षोडशमातॄश्च तत्पश्चात्पितृसंचयम्। नांदीमुखेषु सर्वेषु प्रपितामहपूर्वकम्
paraṃ ṣoḍaśamātṝśca tatpaścātpitṛsaṃcayam| nāṃdīmukheṣu sarveṣu prapitāmahapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नांदीमुखे द्विजान्सर्वान्स्थापयेत्प्राङ्मुखान्सुधीः। उच्चारयेन्नमोवाक्यं स्वधा चान्यत्र योजयेत्
nāṃdīmukhe dvijānsarvānsthāpayetprāṅmukhānsudhīḥ| uccārayennamovākyaṃ svadhā cānyatra yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहणे चंद्रसूर्यस्य दत्वा पिंडोदकं नरः। अक्षयं लभते स्वर्गं पितॄणां पुष्टिवर्द्धनम्
grahaṇe caṃdrasūryasya datvā piṃḍodakaṃ naraḥ| akṣayaṃ labhate svargaṃ pitṝṇāṃ puṣṭivarddhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नानं न कुर्याद्यः शक्त्या पिंडोदकं नरः। न ददाति पितॄणां तु चांडालत्वं स गच्छति
tatra snānaṃ na kuryādyaḥ śaktyā piṃḍodakaṃ naraḥ| na dadāti pitṝṇāṃ tu cāṃḍālatvaṃ sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं भूमिसमं दानं सर्वे व्याससमा द्विजाः। सर्वं गंगासमं तोयं राहुग्रस्ते निशाकरे
sarvaṃ bhūmisamaṃ dānaṃ sarve vyāsasamā dvijāḥ| sarvaṃ gaṃgāsamaṃ toyaṃ rāhugraste niśākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंदोर्लक्षगुणं प्रोक्तं दशलक्षं तु भास्करे। गंगातोये तु संप्राप्त इंदोः कोटी रवेर्दश
iṃdorlakṣaguṇaṃ proktaṃ daśalakṣaṃ tu bhāskare| gaṃgātoye tu saṃprāpta iṃdoḥ koṭī raverdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम्। तत्फलं जाह्नवीस्नाने राहुग्रस्ते निशाकरे
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam| tatphalaṃ jāhnavīsnāne rāhugraste niśākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चंद्रसूर्यग्रहे चैव अवगाहति जाह्नवीं। स स्नातस्सर्वतीर्थेषु किमर्थमटते महीम्
caṃdrasūryagrahe caiva avagāhati jāhnavīṃ| sa snātassarvatīrtheṣu kimarthamaṭate mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यग्रहः सूर्यवारे सोमे सोमग्रहस्तथा। चूडामणिरिति ख्यातस्तत्रानंतफलं स्मृतम्
sūryagrahaḥ sūryavāre some somagrahastathā| cūḍāmaṇiriti khyātastatrānaṃtaphalaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुपोष्य तयोः पूर्वे पुण्यतीर्थे तु यः पुमान्। दत्वा पिंडोदकं दानं सत्यलोके प्रतिष्ठितः
samupoṣya tayoḥ pūrve puṇyatīrthe tu yaḥ pumān| datvā piṃḍodakaṃ dānaṃ satyaloke pratiṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विज उवाच-। पितुरेव महायज्ञः श्राद्धं च भवतेरितं। ताता पश्चिमकालादौ किं कर्त्तव्यं सुतेन हि
dvija uvāca-| pitureva mahāyajñaḥ śrāddhaṃ ca bhavateritaṃ| tātā paścimakālādau kiṃ karttavyaṃ sutena hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं कृत्वा च परं श्रेयो जन्मजन्मसु लभ्यते। पुत्रेण धीमता देव यत्नतो वक्तुमर्हसि
kiṃ kṛtvā ca paraṃ śreyo janmajanmasu labhyate| putreṇa dhīmatā deva yatnato vaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-। पूर्वे वयसि संप्राप्ते पिता पुत्र इति स्मृतः। उत्तरे च सुतस्तातः पालनान्न तु पूजनात्
śrībhagavānuvāca-| pūrve vayasi saṃprāpte pitā putra iti smṛtaḥ| uttare ca sutastātaḥ pālanānna tu pūjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देववत्पूजयेत्तातं स्नेहं कुर्याच्च पुत्रवत्। न लंघयेद्वचस्तस्य मनसापि कदाचन
devavatpūjayettātaṃ snehaṃ kuryācca putravat| na laṃghayedvacastasya manasāpi kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतुरस्य पितुः पुत्रो यस्तु कुर्यात्प्रतिक्रियां। सोक्षयं लभते स्वर्गं सदा देवैः प्रपूज्यते
āturasya pituḥ putro yastu kuryātpratikriyāṃ| sokṣayaṃ labhate svargaṃ sadā devaiḥ prapūjyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमूर्षोरपिता तस्य पश्यतो मृत्युलक्षणम्। कृत्वा च यजनं पुत्रो देवानां तुल्यतां व्रजेत्
mumūrṣorapitā tasya paśyato mṛtyulakṣaṇam| kṛtvā ca yajanaṃ putro devānāṃ tulyatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिनानशने नैव पितुः स्वर्गं ददाति यः। पुत्रस्य तस्य धीरस्य शृणु वक्ष्यामि यद्गुणम्
vidhinānaśane naiva pituḥ svargaṃ dadāti yaḥ| putrasya tasya dhīrasya śṛṇu vakṣyāmi yadguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च। भवेदनशने पुण्यं तीर्थकोटिगुणं तयोः
aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca| bhavedanaśane puṇyaṃ tīrthakoṭiguṇaṃ tayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागीरथ्या जले चैव यो मृतः पुरुषोत्तमः। पयोधररसं मातुर्न पिबेन्मुक्ततां व्रजेत्
bhāgīrathyā jale caiva yo mṛtaḥ puruṣottamaḥ| payodhararasaṃ māturna pibenmuktatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराणस्यां त्यजेद्यस्तु प्राणांश्चैव यदृच्छया। अभीष्टं च फलं भुक्त्वा मद्देहे प्रविलीयते
vārāṇasyāṃ tyajedyastu prāṇāṃścaiva yadṛcchayā| abhīṣṭaṃ ca phalaṃ bhuktvā maddehe pravilīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या गतिर्योगयुक्तानां मुनीनामूर्द्ध्वरेतसां। सा गतिस्त्यजतः प्राणान्ब्रह्मपुत्रेषु सप्तसु
yā gatiryogayuktānāṃ munīnāmūrddhvaretasāṃ| sā gatistyajataḥ prāṇānbrahmaputreṣu saptasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहितस्य विशेषेण तीरोत्तरसमाश्रितः। विधिना यस्त्यजेत्प्राणान्स च मत्समतां व्रजेत्
lohitasya viśeṣeṇa tīrottarasamāśritaḥ| vidhinā yastyajetprāṇānsa ca matsamatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैव चोर्वशीकेशे पुण्यतीर्थे द्विजोत्तम। मृतोत्पन्नः समाप्नोति सर्वं दोषैर्न लिप्यते
tasyaiva corvaśīkeśe puṇyatīrthe dvijottama| mṛtotpannaḥ samāpnoti sarvaṃ doṣairna lipyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्याभ्यंतरे यस्य प्राणत्यागो भवेद्ध्रुवम्। यावद्ग्रंथिर्गृहे तिष्ठेत्तावद्बंधो भवे तनौ
gṛhasyābhyaṃtare yasya prāṇatyāgo bhaveddhruvam| yāvadgraṃthirgṛhe tiṣṭhettāvadbaṃdho bhave tanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हायनेहायने चापि एकैकं परिहीयते। पश्यतां पुत्रबंधूनां वंधने नास्ति निष्कृतिः
hāyanehāyane cāpi ekaikaṃ parihīyate| paśyatāṃ putrabaṃdhūnāṃ vaṃdhane nāsti niṣkṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वते कानने दुर्गे स्थाने वा जलवर्जिते। मृतो दुर्गतिमाप्नोति कीटादौ जायते पुनः २५० 1.50.250। संस्कारश्च भवेद्यस्य मृतस्य परवासरे। षष्टिर्वर्षसहस्राणि कुंभीपाके प्रतिष्ठति
parvate kānane durge sthāne vā jalavarjite| mṛto durgatimāpnoti kīṭādau jāyate punaḥ 250 1.50.250| saṃskāraśca bhavedyasya mṛtasya paravāsare| ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi kuṃbhīpāke pratiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्पृश्यस्पर्शनादेव उच्छिष्टः पतितो मृतः। सुचिरं नरके स्थित्वा म्लेच्छजातिषु जायते
aspṛśyasparśanādeva ucchiṣṭaḥ patito mṛtaḥ| suciraṃ narake sthitvā mlecchajātiṣu jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव बहुकीटेषु जायते सत्त्वजातिषु। तस्मान्न चिरकालेषु जानीयात्पुण्यपातकम्
tathaiva bahukīṭeṣu jāyate sattvajātiṣu| tasmānna cirakāleṣu jānīyātpuṇyapātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यात्पुण्यप्रयोगैश्च सर्वेषां मर्त्यवासिनाम्। मरणे या गतिः पुंसां गतिर्भवति तादृशी
puṇyātpuṇyaprayogaiśca sarveṣāṃ martyavāsinām| maraṇe yā gatiḥ puṃsāṃ gatirbhavati tādṛśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यतीर्थे मृतो यस्तु विष्णोर्नामानि चिंतयन्। पापात्पूतो व्रजेत्स्वर्गं सर्वदोषैर्न लिप्यते
puṇyatīrthe mṛto yastu viṣṇornāmāni ciṃtayan| pāpātpūto vrajetsvargaṃ sarvadoṣairna lipyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर्मृतस्य देहं तु वहेद्यस्तु सुतो बली। पदेपदेश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्
piturmṛtasya dehaṃ tu vahedyastu suto balī| padepadeśvamedhasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्चितौ च पितुर्देहे मुखाग्निं कारयेत्सुतः। विधिना मंत्रपूतेन पश्चाद्देहं दहेत्पुनः
prākcitau ca piturdehe mukhāgniṃ kārayetsutaḥ| vidhinā maṃtrapūtena paścāddehaṃ dahetpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभमोहसमायुक्तं पापपुण्यसमावृतम्। दहेयं सर्वगात्राणि दिव्यान्लोकान्स गच्छतु
lobhamohasamāyuktaṃ pāpapuṇyasamāvṛtam| daheyaṃ sarvagātrāṇi divyānlokānsa gacchatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्ध्वा च लंघयेत्पुत्रोप्यस्थिसंचयनं प्रति। दशाहे समनुप्राप्ते चार्द्रवस्त्रं परित्यजेत्
dagdhvā ca laṃghayetputropyasthisaṃcayanaṃ prati| daśāhe samanuprāpte cārdravastraṃ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छित्वा च लोहितं चेलं वह्नौ चाथ जले क्षिपेत्। ततश्चैकादशाहे च श्राद्धं कुर्याद्विचक्षणः
chitvā ca lohitaṃ celaṃ vahnau cātha jale kṣipet| tataścaikādaśāhe ca śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतस्य देहपुष्ट्यर्थं ब्राह्मणैकं तु भोजयेत्। दानं दद्याच्च विधिवद्वस्त्रं पीठं च पादुकाम्
pretasya dehapuṣṭyarthaṃ brāhmaṇaikaṃ tu bhojayet| dānaṃ dadyācca vidhivadvastraṃ pīṭhaṃ ca pādukām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वोपकरणैस्तुल्यं धरादिगजवाजिकम्। कृष्णां गां च प्रदद्यात्तु सर्वपापविमुक्तये
sarvopakaraṇaistulyaṃ dharādigajavājikam| kṛṣṇāṃ gāṃ ca pradadyāttu sarvapāpavimuktaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थाहे त्रिपक्षे च षण्मासे चाब्दिके तथा। द्वादश प्रतिमास्यानि श्राद्धान्ये तानि षोडश
caturthāhe tripakṣe ca ṣaṇmāse cābdike tathā| dvādaśa pratimāsyāni śrāddhānye tāni ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यैतानि न संतीह यथाशक्ति च श्रद्धया। पिशाचत्वं स्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि
yasyaitāni na saṃtīha yathāśakti ca śraddhayā| piśācatvaṃ sthiraṃ tasya dattaiḥ śrāddhaśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्दमंबुघटं दद्यादन्नं चामिषसंयुतं। नित्यानित्यमभावाच्च क्षपन्मासं क्षमापयेत्
abdamaṃbughaṭaṃ dadyādannaṃ cāmiṣasaṃyutaṃ| nityānityamabhāvācca kṣapanmāsaṃ kṣamāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपिंडीकरणश्राद्धं गते संवत्सरे बुधः। पार्वणस्य विधानेन कारयेद्द्विजसत्तमः
sapiṃḍīkaraṇaśrāddhaṃ gate saṃvatsare budhaḥ| pārvaṇasya vidhānena kārayeddvijasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुरब्दमशौचं स्यान्मातुः षण्मासमेव च। त्रिमासं तु स्त्रियश्चैव तदर्द्धं भ्रातृपुत्रयोः
piturabdamaśaucaṃ syānmātuḥ ṣaṇmāsameva ca| trimāsaṃ tu striyaścaiva tadarddhaṃ bhrātṛputrayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.