Padma Purāṇa 5.114

किमर्थं रुद्यते भक्त रुदिहेतुं वदस्व मे । हनूमानुवाच- पीठहीनमिदं लिंगं पश्य मे पापसंचयम्

kimarthaṃ rudyate bhakta rudihetuṃ vadasva me | hanūmānuvāca- pīṭhahīnamidaṃ liṃgaṃ paśya me pāpasaṃcayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरभद्र उवाच- यदि नायाति पीठं ते लिंगे मा साहसं कृथाः । दाहयिष्याम्यहं लोकं यदि नायाति पीठकम्

vīrabhadra uvāca- yadi nāyāti pīṭhaṃ te liṃge mā sāhasaṃ kṛthāḥ | dāhayiṣyāmyahaṃ lokaṃ yadi nāyāti pīṭhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य दर्शय मे लिंगं पीठं यद्यागतं न वा । अथ दृष्ट्वा वीरभद्रो लिंगं पीठमनागतम्

paśya darśaya me liṃgaṃ pīṭhaṃ yadyāgataṃ na vā | atha dṛṣṭvā vīrabhadro liṃgaṃ pīṭhamanāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दग्धुकामोऽखिलाँल्लोकान्वीरभद्रः प्रतापवान् । अनलं भुवि चिक्षेप क्षणाद्दग्धा मही तदा

dagdhukāmo'khilā~llokānvīrabhadraḥ pratāpavān | analaṃ bhuvi cikṣepa kṣaṇāddagdhā mahī tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सप्ततलान्दग्ध्वा पुनरूर्द्ध्वमवर्तत । पंचोर्द्ध्वलोकानदहज्जनलोकनिवासिनः

atha saptatalāndagdhvā punarūrddhvamavartata | paṃcorddhvalokānadahajjanalokanivāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललाटनेत्रसंभूतं नखेनादाय चानलम् । जंबीरफलसंकाशं कृत्वा करतले विभुः

lalāṭanetrasaṃbhūtaṃ nakhenādāya cānalam | jaṃbīraphalasaṃkāśaṃ kṛtvā karatale vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि नायाति पीठं ते दग्धा लोका न संशयः । अनायातमथो दृष्ट्वा वीरभद्रः प्रतापवान्

yadi nāyāti pīṭhaṃ te dagdhā lokā na saṃśayaḥ | anāyātamatho dṛṣṭvā vīrabhadraḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनकादयो महात्मानो ज्ञात्वा योगेन चागमन् । गौतमस्याश्रमवरं समागम्य महेश्वरम्

sanakādayo mahātmāno jñātvā yogena cāgaman | gautamasyāśramavaraṃ samāgamya maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दृष्टवंतो देवादिं विद्यमानमपि द्विजाः । अस्तुवन्नथ च स्तोत्रैः सर्ववेदसमुद्भवैः

na dṛṣṭavaṃto devādiṃ vidyamānamapi dvijāḥ | astuvannatha ca stotraiḥ sarvavedasamudbhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐनमो देवदेवाय तस्मै शुद्धप्रभाचिंत्यरूपाय तस्मै । नमः सुराणामधीशाय तस्मै नमो वेदगुह्याय शुद्धाय तस्मै

oṃnamo devadevāya tasmai śuddhaprabhāciṃtyarūpāya tasmai | namaḥ surāṇāmadhīśāya tasmai namo vedaguhyāya śuddhāya tasmai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः शिवायादिदेवाय तस्मै नमो व्यालयज्ञोपवीताय तस्मै । नमः सुरानंदसंदोह वर्षत्रयी बिंदुविश्वंभराय तस्मै

namaḥ śivāyādidevāya tasmai namo vyālayajñopavītāya tasmai | namaḥ surānaṃdasaṃdoha varṣatrayī biṃduviśvaṃbharāya tasmai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यथो वायुराकाशमापः पुनः शशी वह्निसूर्य्यौ तथात्मा । यस्याष्टैता मूर्तयः शंकरस्य तस्मै नमो ज्ञानगम्याय शश्वत्

pṛthivyatho vāyurākāśamāpaḥ punaḥ śaśī vahnisūryyau tathātmā | yasyāṣṭaitā mūrtayaḥ śaṃkarasya tasmai namo jñānagamyāya śaśvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतां स्तुतिमथाकर्ण्य भगनेत्रप्रदः शिवः । विष्णुमाह च गच्छ त्वं समानय च तान्द्विजान्

etāṃ stutimathākarṇya bhaganetrapradaḥ śivaḥ | viṣṇumāha ca gaccha tvaṃ samānaya ca tāndvijān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीतास्तेन हरिणा देवाय प्रणतास्तु ते । तानाह शंकरो वाक्यं किमर्थं यूयमागताः

ānītāstena hariṇā devāya praṇatāstu te | tānāha śaṃkaro vākyaṃ kimarthaṃ yūyamāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनय ऊचुः - देव द्वादशलोकानां दृश्यंते भस्मराशयः । स्थितमेकं वनमिदं पश्य त्वं लोकसंक्षयम्

munaya ūcuḥ - deva dvādaśalokānāṃ dṛśyaṃte bhasmarāśayaḥ | sthitamekaṃ vanamidaṃ paśya tvaṃ lokasaṃkṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदाशिव उवाच- ऊर्द्ध्वस्थपंचलोकानां दाहे संदेह एव नः । कथमंगारवृष्टिश्च कथं नो वा महाध्वनिः

sadāśiva uvāca- ūrddhvasthapaṃcalokānāṃ dāhe saṃdeha eva naḥ | kathamaṃgāravṛṣṭiśca kathaṃ no vā mahādhvaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनय ऊचुः - भीतिरस्माकमधुना वर्तते वीरभद्रतः । स एवांगारवृष्टिं च पिपासुरिव तामपात्

munaya ūcuḥ - bhītirasmākamadhunā vartate vīrabhadrataḥ | sa evāṃgāravṛṣṭiṃ ca pipāsuriva tāmapāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवोथ वीरमाहूय किं वीरेत्यब्रवीद्भवः । वीरो हनूमतो लिंगपीठाभावादिदं कृतम्

devotha vīramāhūya kiṃ vīretyabravīdbhavaḥ | vīro hanūmato liṃgapīṭhābhāvādidaṃ kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपेश्चित्तं परिज्ञातुं मया कृतमिदं बृहत् । कृपानिधिरथो देवो यथापूर्वमकल्पयत्

kapeścittaṃ parijñātuṃ mayā kṛtamidaṃ bṛhat | kṛpānidhiratho devo yathāpūrvamakalpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दग्धानप्यखिलाँल्लोकान्पूर्वतः शोभनान्विभुः । कल्पयामास विश्वात्मा वीरभद्रमथाब्रवीत्

dagdhānapyakhilā~llokānpūrvataḥ śobhanānvibhuḥ | kalpayāmāsa viśvātmā vīrabhadramathābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलिंग्याघ्राय शिरसि तांबूलं दत्तवान्हरः । अथासौ हनुमानीश पूजनं कृतवानथ

āliṃgyāghrāya śirasi tāṃbūlaṃ dattavānharaḥ | athāsau hanumānīśa pūjanaṃ kṛtavānatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं वनचरं तत्र गंधर्वं सविपंचिकम् । इदमाह महावीणा मम वै दीयतामिति

ekaṃ vanacaraṃ tatra gaṃdharvaṃ savipaṃcikam | idamāha mahāvīṇā mama vai dīyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गंधर्वो न मया त्याज्या वीणा प्राणसमा मम । ममापि प्राणसदृशी वीणेत्याह कपीश्वरः

gaṃdharvo na mayā tyājyā vīṇā prāṇasamā mama | mamāpi prāṇasadṛśī vīṇetyāha kapīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मुष्टिनिपातेन गंधर्वे पतिते कपिः । आदाय वीणां महतीं स्वरतंतुसमन्विताम्

atha muṣṭinipātena gaṃdharve patite kapiḥ | ādāya vīṇāṃ mahatīṃ svarataṃtusamanvitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलाबुसंयुतां कृत्वा राजवृक्षफलाकृतिम् । तस्योरसि विनिक्षिप्य गायन्नागाच्छिवांतिकम्

alābusaṃyutāṃ kṛtvā rājavṛkṣaphalākṛtim | tasyorasi vinikṣipya gāyannāgācchivāṃtikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहतीकुसुमैः शुद्धैर्देवपादावपूजयत् । तस्मै वरमथ प्रादादाकल्पं जीवितं पुनः

bṛhatīkusumaiḥ śuddhairdevapādāvapūjayat | tasmai varamatha prādādākalpaṃ jīvitaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रलंघने शक्तिं वरं प्रादादथापरम्

samudralaṃghane śaktiṃ varaṃ prādādathāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तभूषासुविभूषितांगः स्वदीप्तिमंदीकृतदेवदीप्तिः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः शिवाङ्गकः संभावयामास समस्तदेवान्

samastabhūṣāsuvibhūṣitāṃgaḥ svadīptimaṃdīkṛtadevadīptiḥ | prasannamūrtistaruṇaḥ śivāṅgakaḥ saṃbhāvayāmāsa samastadevān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीतमुद्गमनीयं च समादाय महेश्वरः । पीतवस्त्रमिदं देव त्वं गृहाण हरे शुभम्

pītamudgamanīyaṃ ca samādāya maheśvaraḥ | pītavastramidaṃ deva tvaṃ gṛhāṇa hare śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणे रक्तवसनं सर्वेषां वसुदस्तथा । देवर्षिदानवादीनां दत्तवान्वसुयुग्मकम्

brahmaṇe raktavasanaṃ sarveṣāṃ vasudastathā | devarṣidānavādīnāṃ dattavānvasuyugmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोपि चैतदाकर्ण्य शंभवे युग्ममर्पयत् । सुसूक्ष्मं बहुमूल्यं च स्वर्णभूषणमेव च

rāmopi caitadākarṇya śaṃbhave yugmamarpayat | susūkṣmaṃ bahumūlyaṃ ca svarṇabhūṣaṇameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भुक्त्वा सुखासीनः सामात्यः सपुरोहितः । नानामुनिगणैर्भूपैर्वानरैर्गौतमी तटे

atha bhuktvā sukhāsīnaḥ sāmātyaḥ sapurohitaḥ | nānāmunigaṇairbhūpairvānarairgautamī taṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंभुं पुराणतत्त्वज्ञं राघवो वाक्यमब्रवीत् । त्वमेव सर्वं जानीषे सर्वधर्मगुहाशयम्

śaṃbhuṃ purāṇatattvajñaṃ rāghavo vākyamabravīt | tvameva sarvaṃ jānīṣe sarvadharmaguhāśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मिन्कस्मिन्युगे ब्रह्मन्किंविशिष्टं वदस्व मे । शंभुरुवाच- ध्यानमेव कृते श्रेष्ठं त्रेतायां यज्ञ एव च

kasminkasminyuge brahmankiṃviśiṣṭaṃ vadasva me | śaṃbhuruvāca- dhyānameva kṛte śreṣṭhaṃ tretāyāṃ yajña eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वापरे चार्चनं तिष्ये दानं च हरिकीर्तनम् । सर्वं च शस्तं सर्वत्र ध्यानं न च कलौ युगे

dvāpare cārcanaṃ tiṣye dānaṃ ca harikīrtanam | sarvaṃ ca śastaṃ sarvatra dhyānaṃ na ca kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नराणां मुग्धचित्तत्वात्कृच्छ्रस्थानां विशांपते । न धर्मे नियताबुद्धिर्न वेदे नैव च स्मृतौ

narāṇāṃ mugdhacittatvātkṛcchrasthānāṃ viśāṃpate | na dharme niyatābuddhirna vede naiva ca smṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न क्रतौ न स्वधाकारे पुराणानां च न श्रुतौ । न यज्ञेन च तीर्थेषु न च शुश्रूषणे सताम्

na kratau na svadhākāre purāṇānāṃ ca na śrutau | na yajñena ca tīrtheṣu na ca śuśrūṣaṇe satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेज्यायां देवतानां च न स्वजातीयकर्म्मणि । न देवस्मरणेनापि न च क्वापि वृषे नृप

nejyāyāṃ devatānāṃ ca na svajātīyakarmmaṇi | na devasmaraṇenāpi na ca kvāpi vṛṣe nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतश्च दीर्घकालानां पुण्यानामक्षमा नराः । दानं तु स्वल्पकालत्वात्कर्तुं शक्नोति मानवः

ataśca dīrghakālānāṃ puṇyānāmakṣamā narāḥ | dānaṃ tu svalpakālatvātkartuṃ śaknoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतश्च कलिदुष्टानां प्रायश्चितं न विद्यते । केषांचित्पापनाशः स्यात्प्रायश्चित्तैस्तु नान्यथा

ataśca kaliduṣṭānāṃ prāyaścitaṃ na vidyate | keṣāṃcitpāpanāśaḥ syātprāyaścittaistu nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मज्ञानी गयाश्राद्धी काशीगंता श्रुतौ रतः । पुराणज्ञावमाश्चैते श्रोता तस्य च राघव

brahmajñānī gayāśrāddhī kāśīgaṃtā śrutau rataḥ | purāṇajñāvamāścaite śrotā tasya ca rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगानामनुसारेण तथार्थस्य विवेचनात् । स्व पर प्रत्ययोत्पादात्परब्रह्मप्रकाशनात्

yugānāmanusāreṇa tathārthasya vivecanāt | sva para pratyayotpādātparabrahmaprakāśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणवक्ता सर्वस्माद्ब्राह्मणस्तु विशिष्यते । तेनापि च कृतं पापं न सज्येत्किमुतान्यतः

purāṇavaktā sarvasmādbrāhmaṇastu viśiṣyate | tenāpi ca kṛtaṃ pāpaṃ na sajyetkimutānyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषामपि केषांचित्पुराणं पापनाशनम् । यः पुराणेषु विश्वासी वक्तारं मन्यते गुरुम्

anyeṣāmapi keṣāṃcitpurāṇaṃ pāpanāśanam | yaḥ purāṇeṣu viśvāsī vaktāraṃ manyate gurum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मविद्याप्रदातारं विशेषं ज्ञातिबंधुतः । तस्य पापानि सर्वाणि विलयं यान्त्यसंशयम्

brahmavidyāpradātāraṃ viśeṣaṃ jñātibaṃdhutaḥ | tasya pāpāni sarvāṇi vilayaṃ yāntyasaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ श्रीशैलगमनं पूजकस्य महेशितुः । अतः कलौ मनुष्याणां पुराणं पापनाशनम्

atha śrīśailagamanaṃ pūjakasya maheśituḥ | ataḥ kalau manuṣyāṇāṃ purāṇaṃ pāpanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा कलियुगे राम वृत्तं संकीर्तये शृणु । आसीत्तु गौतमो नाम ब्राह्मणो वेदवर्जितः

purā kaliyuge rāma vṛttaṃ saṃkīrtaye śṛṇu | āsīttu gautamo nāma brāhmaṇo vedavarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुष्टिः पशुश्चास्तां भ्रातरौ वेदवर्जितौ । ताभ्यां सह कृषिं चक्रे तत्र वृद्धिमवाप च

tasya puṣṭiḥ paśuścāstāṃ bhrātarau vedavarjitau | tābhyāṃ saha kṛṣiṃ cakre tatra vṛddhimavāpa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनधान्यादिकं किंचिद्राजानं दत्तवानथ । उवाच वचनं किंचिदधिकारं निरूपय

dhanadhānyādikaṃ kiṃcidrājānaṃ dattavānatha | uvāca vacanaṃ kiṃcidadhikāraṃ nirūpaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थं न गमयिष्यामि तौ शक्तौ भ्रातरौ मम । राजोवाच- ब्राह्मणस्याधिकारो हि वैदिके धर्मकर्मणि

arthaṃ na gamayiṣyāmi tau śaktau bhrātarau mama | rājovāca- brāhmaṇasyādhikāro hi vaidike dharmakarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्यत्र नियुक्तस्य ब्राह्मण्यं विप्रणश्यति । गौतम उवाच- युगेष्वन्येषु धर्मोयं कलिधर्मो न तादृशः

tadanyatra niyuktasya brāhmaṇyaṃ vipraṇaśyati | gautama uvāca- yugeṣvanyeṣu dharmoyaṃ kalidharmo na tādṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूपति त्वं हि भूपाल नृपाणां धर्म उच्यते । ब्राह्मणश्च परिक्षीणस्तं कुर्वन्नैव दुष्यति

bhūpati tvaṃ hi bhūpāla nṛpāṇāṃ dharma ucyate | brāhmaṇaśca parikṣīṇastaṃ kurvannaiva duṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्राणां तु कृषिर्द्धर्मो नापद्यप्यग्रजन्मनः । तस्मात्क्षत्त्रेण वर्तिष्ये ग्रामान्मम समादिश

śūdrāṇāṃ tu kṛṣirddharmo nāpadyapyagrajanmanaḥ | tasmātkṣattreṇa vartiṣye grāmānmama samādiśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्र चात्र क्षत्त्रेण वर्तनं मम रोचते । अन्यन्न तु तथेत्युक्तो ददौ ग्रामान्द्विजन्मनः

anyatra cātra kṣattreṇa vartanaṃ mama rocate | anyanna tu tathetyukto dadau grāmāndvijanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामाधिकारदुष्टस्य वर्तनं त्वन्यथाभवत् । अभक्षि मांसं चापायि सुरा चाभाषि दुर्वचः

grāmādhikāraduṣṭasya vartanaṃ tvanyathābhavat | abhakṣi māṃsaṃ cāpāyi surā cābhāṣi durvacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परयोषा तथा गामि परस्वं प्रत्यहारि च । अक्रीडि द्यूतमसकृत्कलंजं चादि दुर्भुजा

parayoṣā tathā gāmi parasvaṃ pratyahāri ca | akrīḍi dyūtamasakṛtkalaṃjaṃ cādi durbhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नापूजि जगतामीशः शिवो वा विष्णुरेव वा । एवं कालेन दुर्वृत्तं राजा वाक्यमभाषत

nāpūji jagatāmīśaḥ śivo vā viṣṇureva vā | evaṃ kālena durvṛttaṃ rājā vākyamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्र विप्रत्वमुत्सृज्य शूद्रत्वं प्राप्तवानसि । तस्मान्नियोगधर्मेण भवंतं भ्रंशयामि च

vipra vipratvamutsṛjya śūdratvaṃ prāptavānasi | tasmānniyogadharmeṇa bhavaṃtaṃ bhraṃśayāmi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मास्तु विप्रत्वमद्यैव शूद्रतैव वरं मम । तदृते यदि विप्रास्ते न भोक्ष्यंति वरं मम

māstu vipratvamadyaiva śūdrataiva varaṃ mama | tadṛte yadi viprāste na bhokṣyaṃti varaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि सर्वमिदं त्यक्तुं शक्तोहं पृथिवीपते । शंभुरुवाच- एवं वदति दुर्विप्रे राजा तूष्णीमतिष्ठत

na hi sarvamidaṃ tyaktuṃ śaktohaṃ pṛthivīpate | śaṃbhuruvāca- evaṃ vadati durvipre rājā tūṣṇīmatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु वै शूद्रतुल्यश्च बुभुजेन्नं सहामिषम् । कदाचिदथ दुर्वृत्तः प्रतोलीमंडपस्थितः

sa tu vai śūdratulyaśca bubhujennaṃ sahāmiṣam | kadācidatha durvṛttaḥ pratolīmaṃḍapasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजेन पठ्यमानं तु पद्यं तु श्रुतवानिदम् । हृदये पद्यमेतत्तु द्विजेरितमतिष्ठत

dvijena paṭhyamānaṃ tu padyaṃ tu śrutavānidam | hṛdaye padyametattu dvijeritamatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परात्परतरं यांति नारायणपरायणाः । न ते तत्र गमिष्यंति ये द्विषंति महेश्वरम्

parātparataraṃ yāṃti nārāyaṇaparāyaṇāḥ | na te tatra gamiṣyaṃti ye dviṣaṃti maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याख्यानमपि च श्रुत्वा पौराणिकमभाषत । कीदृङ्नारायणः प्रोक्तः कीदृशोपि महेश्वरः

vyākhyānamapi ca śrutvā paurāṇikamabhāṣata | kīdṛṅnārāyaṇaḥ proktaḥ kīdṛśopi maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं परं त्वयनं प्रोक्तं द्वेषः कीदृगुदाहृतः । किं तत्परमिति ख्यातं ततः परतरं च किम्

kiṃ paraṃ tvayanaṃ proktaṃ dveṣaḥ kīdṛgudāhṛtaḥ | kiṃ tatparamiti khyātaṃ tataḥ parataraṃ ca kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौराणिक उवाच- परं तद्ब्रह्मणः स्थानं सुखव्यक्तैकलक्षणम् । ततः परतरं विष्णोर्द्धाम तद्ब्रह्मणोधिकम्

paurāṇika uvāca- paraṃ tadbrahmaṇaḥ sthānaṃ sukhavyaktaikalakṣaṇam | tataḥ parataraṃ viṣṇorddhāma tadbrahmaṇodhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविनाशितया तत्तु कीर्तितं परमं पदम् । तन्मध्ये पुरुषो विष्णुस्तदंग परमं विभुः

avināśitayā tattu kīrtitaṃ paramaṃ padam | tanmadhye puruṣo viṣṇustadaṃga paramaṃ vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपो हि नरजन्मत्वान्नाराः प्रोक्ता मनीषिभिः । नाराश्चास्यायनं यस्मात्तेन नारायणः स्मृतः

āpo hi narajanmatvānnārāḥ proktā manīṣibhiḥ | nārāścāsyāyanaṃ yasmāttena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्परं वर्तनं येषां ते प्रोक्तास्तत्परायणाः । महदादीनि तत्वानि यानि तेषां य ईश्वरः

tatparaṃ vartanaṃ yeṣāṃ te proktāstatparāyaṇāḥ | mahadādīni tatvāni yāni teṣāṃ ya īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्याग्निशशिनेत्रोऽसौ महेशः स्यादुमापतिः । द्वेषो हि वैरं विज्ञेयमीश्वरे परमात्मनि

sūryāgniśaśinetro'sau maheśaḥ syādumāpatiḥ | dveṣo hi vairaṃ vijñeyamīśvare paramātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंभुरुवाच- एवं पुराणभट्टेन समीरितमिदं वचः । चिंतयन्पुनरप्याह मादृशस्य कथं गतिः

śaṃbhuruvāca- evaṃ purāṇabhaṭṭena samīritamidaṃ vacaḥ | ciṃtayanpunarapyāha mādṛśasya kathaṃ gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौराणिकोऽथ तं प्राह शृणु वक्ष्यामि ते गतिम् । कुरु सर्वेण यत्नेन प्रायश्चित्तं यथाविधि

paurāṇiko'tha taṃ prāha śṛṇu vakṣyāmi te gatim | kuru sarveṇa yatnena prāyaścittaṃ yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मं चर यथाशक्ति यथाकालं यथाविधि । विमुक्तपापः पश्चात्त्वमुत्तमां गतिमेष्यसि

dharmaṃ cara yathāśakti yathākālaṃ yathāvidhi | vimuktapāpaḥ paścāttvamuttamāṃ gatimeṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणमथवा नित्यं शृणुष्वावहितश्च सन् । निराशो वा महेशानं पूजयस्व पिनाकिनम्

purāṇamathavā nityaṃ śṛṇuṣvāvahitaśca san | nirāśo vā maheśānaṃ pūjayasva pinākinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवं वा पुंडरीकाक्षं केशवं क्लेशनाशनम् । संन्यासमथवा नित्यं ब्रह्मज्ञानपरो भव

devaṃ vā puṃḍarīkākṣaṃ keśavaṃ kleśanāśanam | saṃnyāsamathavā nityaṃ brahmajñānaparo bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा गच्छ काशीशं मुक्तौ वा मृतिमाप्नुहि । गयां वा गच्छ तत्र त्वं श्राद्धं कर्तुं प्रयत्नतः

athavā gaccha kāśīśaṃ muktau vā mṛtimāpnuhi | gayāṃ vā gaccha tatra tvaṃ śrāddhaṃ kartuṃ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा सर्ववेदानां सारं पातकनाशनम् । रुद्रं रुद्रप्रियकरं जप प्रत्यहमादरात्

athavā sarvavedānāṃ sāraṃ pātakanāśanam | rudraṃ rudrapriyakaraṃ japa pratyahamādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशैलमथवा गच्छ केदारमथवेच्छया । अथवा प्रतिवर्षे तु माघस्नानं प्रवर्तय

śrīśailamathavā gaccha kedāramathavecchayā | athavā prativarṣe tu māghasnānaṃ pravartaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमत्र बहुनोक्तेन धर्मभक्तः सदा भव । नैवं नरकवासस्ते भविता तु द्विजाधम

kimatra bahunoktena dharmabhaktaḥ sadā bhava | naivaṃ narakavāsaste bhavitā tu dvijādhama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतम उवाच- श्रुत्वा सर्वं करिष्यामि पुराणं भवतो मुखात् । शास्त्रं विश्वासहेतुं च वर्जं चापि वदस्व मे

gautama uvāca- śrutvā sarvaṃ kariṣyāmi purāṇaṃ bhavato mukhāt | śāstraṃ viśvāsahetuṃ ca varjaṃ cāpi vadasva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौराणिक उवाच- वर्ज्यं मांसं सुराऽन्यस्त्री भोगो द्यूतं विकत्थनम् । पारुष्यमनृतं माया देवदेवविनिंदनम्

paurāṇika uvāca- varjyaṃ māṃsaṃ surā'nyastrī bhogo dyūtaṃ vikatthanam | pāruṣyamanṛtaṃ māyā devadevaviniṃdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूणां सुरवृद्धानां पुराणस्मृतिभाषिणाम् । निंदनं श्वेतवृंताकं कृतकालाबुवर्तनम्

gurūṇāṃ suravṛddhānāṃ purāṇasmṛtibhāṣiṇām | niṃdanaṃ śvetavṛṃtākaṃ kṛtakālābuvartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजपूरं कुसुंभं च लोहितं शृंगमेव च । अररुं नालिकेरं च कूष्मांडकं तथैव च

bījapūraṃ kusuṃbhaṃ ca lohitaṃ śṛṃgameva ca | araruṃ nālikeraṃ ca kūṣmāṃḍakaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोविदारफलं तैलपक्वं मानवजं पयः । वार्ध्रीणस खरी दुग्धं सूतिका क्षीरमाविकम्

kovidāraphalaṃ tailapakvaṃ mānavajaṃ payaḥ | vārdhrīṇasa kharī dugdhaṃ sūtikā kṣīramāvikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औष्ट्रमेकशफक्षीरं मार्गमाजं नृसंभवम् । विवत्सासंधिनीक्षीरं लवणं चैव योगि यत्

auṣṭramekaśaphakṣīraṃ mārgamājaṃ nṛsaṃbhavam | vivatsāsaṃdhinīkṣīraṃ lavaṇaṃ caiva yogi yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नालिकेररसं कांस्ये ताम्रे मधु च सीसके । काचे तक्रं करंभांश्च घृताक्तान्नैव कारयेत्

nālikerarasaṃ kāṃsye tāmre madhu ca sīsake | kāce takraṃ karaṃbhāṃśca ghṛtāktānnaiva kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होमं तु मृण्मये पात्रे पुरोडाशं तु राजते । न सेवेत परं लोके शुभार्थी तु विचक्षणः

homaṃ tu mṛṇmaye pātre puroḍāśaṃ tu rājate | na seveta paraṃ loke śubhārthī tu vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रांतश्चूर्णलेपोऽपि तत्र भक्षणमेव च । क्रमुकस्य तथा भक्षश्चूर्णपत्रस्य चैव हि

pātrāṃtaścūrṇalepo'pi tatra bhakṣaṇameva ca | kramukasya tathā bhakṣaścūrṇapatrasya caiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमुकस्यापि पक्वस्य भक्षणं क्रमियोगिनः । पायसे लवणं चैव केवलं च करार्पितम्

kramukasyāpi pakvasya bhakṣaṇaṃ kramiyoginaḥ | pāyase lavaṇaṃ caiva kevalaṃ ca karārpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंधुसौराष्ट्रकांबोजमागधेषु च सिंहले । न दोषाय भवेत्तत्र क्षीरं च लवणान्वितम्

siṃdhusaurāṣṭrakāṃbojamāgadheṣu ca siṃhale | na doṣāya bhavettatra kṣīraṃ ca lavaṇānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीराणि च समस्तानि लवणानि च योगतः । देशेष्वन्येषु दोषाय पाने चैवेह संशयः

kṣīrāṇi ca samastāni lavaṇāni ca yogataḥ | deśeṣvanyeṣu doṣāya pāne caiveha saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमत्र बहुनोक्तेन सद्भिर्निंद्यं विवर्जयेत् । शंभुरुवाच- एवं तस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य महात्मनः

kimatra bahunoktena sadbhirniṃdyaṃ vivarjayet | śaṃbhuruvāca- evaṃ tasya vacaḥ śrutvā brāhmaṇasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वमेव भवनं गत्वा चिंतयामास दुःखितः । रात्रौ मृत्युर्दिवा चेति न जानाति महानपि

svameva bhavanaṃ gatvā ciṃtayāmāsa duḥkhitaḥ | rātrau mṛtyurdivā ceti na jānāti mahānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परलोके सुखं दुःखमिह भोगविनोदनम् । क्रिमिकीटमनुष्याद्यैः सुख दुःखैः पृथक्पृथक्

paraloke sukhaṃ duḥkhamiha bhogavinodanam | krimikīṭamanuṣyādyaiḥ sukha duḥkhaiḥ pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिजीवंतु हेतूनां भेदोऽपि सुविनिश्चयः । एकस्यापि हि जीवस्य नास्ति चैकविधा स्थितिः

pratijīvaṃtu hetūnāṃ bhedo'pi suviniścayaḥ | ekasyāpi hi jīvasya nāsti caikavidhā sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मकाले महाऽज्ञानं शैशवेत्यल्पबोधनम् । स्खलत्पदेल्पविज्ञानं बाल्ये चाल्पं तथैव च

janmakāle mahā'jñānaṃ śaiśavetyalpabodhanam | skhalatpadelpavijñānaṃ bālye cālpaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौमारे क्रीडनरतिर्यौवने विषयोषितम् । यौवने विनिवृत्ते तु द्रव्यसंपादनेषणा

kaumāre krīḍanaratiryauvane viṣayoṣitam | yauvane vinivṛtte tu dravyasaṃpādaneṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वार्द्धके भोगलिप्सा च न भोक्तुं क्षमतेपि च । दूषिका श्लेष्मलालाभिर्वलीपलितकंपनैः

vārddhake bhogalipsā ca na bhoktuṃ kṣamatepi ca | dūṣikā śleṣmalālābhirvalīpalitakaṃpanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वासकासानिलाक्षिप्तैर्हृषीकैर्विकलैर्युतः । किंचिद्धर्तुं न शक्नोति न च जानाति किंचन

śvāsakāsānilākṣiptairhṛṣīkairvikalairyutaḥ | kiṃciddhartuṃ na śaknoti na ca jānāti kiṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठंतीषु परस्त्रीषु गुह्यस्थानं प्रदर्शयेत् । कोशकंडूयनपरः क्रूरो जीवितलक्षणैः

tiṣṭhaṃtīṣu parastrīṣu guhyasthānaṃ pradarśayet | kośakaṃḍūyanaparaḥ krūro jīvitalakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कंडूयते स्फिचौ वस्त्रमुद्धृत्य च विचालयन् । भुंजानः श्लेष्मणा ग्रासं ग्रसितुं न च शक्नुयात्

kaṃḍūyate sphicau vastramuddhṛtya ca vicālayan | bhuṃjānaḥ śleṣmaṇā grāsaṃ grasituṃ na ca śaknuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा कासस्तदा जज्ञे पायुवायुश्च शब्दवान् । निःसृतिश्च मलस्यापि श्लेष्मनिर्गम एव च

yadā kāsastadā jajñe pāyuvāyuśca śabdavān | niḥsṛtiśca malasyāpi śleṣmanirgama eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नुषादिभर्त्सनं बाल तालहास्यनिदर्शनम् । गुरुनिर्गमनादीनि संचिंत्य च पुनः पुनः

snuṣādibhartsanaṃ bāla tālahāsyanidarśanam | gurunirgamanādīni saṃciṃtya ca punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहूतो भोजनाद्यर्थं भोज्यान्नादि विनिंदयन् । चिरमुष्णं च निर्भर्त्स्य पुनश्चिंतामवाप सः

āhūto bhojanādyarthaṃ bhojyānnādi viniṃdayan | ciramuṣṇaṃ ca nirbhartsya punaściṃtāmavāpa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिदुष्कृतिकर्म्माहं कथं भोक्ष्ये कथं स्वपे । कथं तिष्ठे कथं गच्छे परलोकः कथं भवेत्

atiduṣkṛtikarmmāhaṃ kathaṃ bhokṣye kathaṃ svape | kathaṃ tiṣṭhe kathaṃ gacche paralokaḥ kathaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिंताकुलो नित्यं न नमत्यपरान्वितः । द्विजस्य सदनं गत्वा पुराणज्ञस्य राघव

iti ciṃtākulo nityaṃ na namatyaparānvitaḥ | dvijasya sadanaṃ gatvā purāṇajñasya rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जावाक्कृतवक्त्रश्च किंकरोमीत्यभाषत । न किंचिदप्युवाचासौ द्विजः पौराणिकस्तदा

lajjāvākkṛtavaktraśca kiṃkaromītyabhāṣata | na kiṃcidapyuvācāsau dvijaḥ paurāṇikastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापोयमिति विज्ञाय शिष्येण निरगामयत् । गौतमोपि विनिर्गम्य द्वार्येव च बहिः स्थितः

pāpoyamiti vijñāya śiṣyeṇa niragāmayat | gautamopi vinirgamya dvāryeva ca bahiḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुव्यासीनं तु विज्ञाय पुराणार्थविचारकम् । कथं कथमपि प्राप्य पीठं दत्तं च नाभजत्

bhuvyāsīnaṃ tu vijñāya purāṇārthavicārakam | kathaṃ kathamapi prāpya pīṭhaṃ dattaṃ ca nābhajat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषण्णो भूतले राम पुराणज्ञमभाषत । प्रायश्चित्तं करिष्यामि तदत्रैव विधीयताम्

niṣaṇṇo bhūtale rāma purāṇajñamabhāṣata | prāyaścittaṃ kariṣyāmi tadatraiva vidhīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण उवाच- पापानि कीर्तयस्व त्वं सर्वथैव कृतानि तु । स चापि नाऽकृतं किंचिन्मया पापमितीरयन्

brāhmaṇa uvāca- pāpāni kīrtayasva tvaṃ sarvathaiva kṛtāni tu | sa cāpi nā'kṛtaṃ kiṃcinmayā pāpamitīrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुदन्पपात भूम्यां च कथं तातेति पीडितः । ब्राह्मणस्तमथ प्राह प्रायश्चित्तं न विद्यते

rudanpapāta bhūmyāṃ ca kathaṃ tāteti pīḍitaḥ | brāhmaṇastamatha prāha prāyaścittaṃ na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापापं त्रिरावृत्ते पुनश्च यदि चेत्कृतम् । गौतम उवाच- पौराणिक महाभाग प्राप्यापि त्वामहं कथम्

mahāpāpaṃ trirāvṛtte punaśca yadi cetkṛtam | gautama uvāca- paurāṇika mahābhāga prāpyāpi tvāmahaṃ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापयुक्तो द्विजश्रेष्ठ संगतिर्विफला भवेत् । पौराणिक उवाच- शास्त्रं प्रमाणं सर्वेषां प्रायश्चित्तविनिर्णये

pāpayukto dvijaśreṣṭha saṃgatirviphalā bhavet | paurāṇika uvāca- śāstraṃ pramāṇaṃ sarveṣāṃ prāyaścittavinirṇaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विना यो हि तं ब्रूयात्प्रायाश्चित्तं न तद्भवेत् । सकृत्कृते सकृत्प्रोक्तं द्वितीये द्विगुणं भवेत्

tadvinā yo hi taṃ brūyātprāyāścittaṃ na tadbhavet | sakṛtkṛte sakṛtproktaṃ dvitīye dviguṇaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये त्रिगुणं प्रोक्तं चतुर्थे नास्ति निष्कृतिः । त्वया कृतं तु बहुधा चतुर्विधमपीच्छया

tṛtīye triguṇaṃ proktaṃ caturthe nāsti niṣkṛtiḥ | tvayā kṛtaṃ tu bahudhā caturvidhamapīcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं वक्तुमहं शक्तः प्रायश्चित्तं भवादृशे । गौतमोऽपि पुनः प्राह क्व गंतव्यं मयेति च । उपवासत्रयं कृत्वा शिवरात्रिमविंदत

kathaṃ vaktumahaṃ śaktaḥ prāyaścittaṃ bhavādṛśe | gautamo'pi punaḥ prāha kva gaṃtavyaṃ mayeti ca | upavāsatrayaṃ kṛtvā śivarātrimaviṃdata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थमुपवासं च चकारातीव दुःखितः । पारणं चाप्यमायां स कृतवान्फलवल्कलैः

caturthamupavāsaṃ ca cakārātīva duḥkhitaḥ | pāraṇaṃ cāpyamāyāṃ sa kṛtavānphalavalkalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रदक्षिणं चक्रे श्रीशैलस्य च स द्विजः । गतवान्मंदिरं पश्चाच्चिंतयातिकृशः श्वसन्

atha pradakṣiṇaṃ cakre śrīśailasya ca sa dvijaḥ | gatavānmaṃdiraṃ paścācciṃtayātikṛśaḥ śvasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं पापनिवृत्तिर्मे तूष्णींभूतस्य सेत्स्यति । अनंतमविचार्यं किं पापं च सुमहत्तरम्

kathaṃ pāpanivṛttirme tūṣṇīṃbhūtasya setsyati | anaṃtamavicāryaṃ kiṃ pāpaṃ ca sumahattaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.