दमनक आह--कथम् एतत् ? सो ऽब्रवीत्- कथा २३ कस्यचिद् राज्ञो नित्यं वानरो ऽतिभक्ति-परो ऽङ्ग-सेवको ऽन्तः-पुरे अप्य् अप्रतिषिद्ध-प्रसरो ऽतिविश्वास-स्थानम् अभूत् । एकदा राज्ञो निद्रां गतस्य वानरे व्यजनं नीत्वा वायुं विदधति राज्ञो वक्षः-स्थलोपरि मक्षिकोपविष्टा । व्यजनेन मुहुर् मुहुर् निषिध्यमानापि पुनः पुनस् तत्र एवोपविशति । ततस् तेन स्वभाव-चपलेन मूर्खेण वानरेण क्रुद्धेन सता तीक्ष्णं खड्गम् आदाय तस्या उपरि प्रहारो विहितः । ततो मक्षिकोड्डीय गता, परं तेन शित-धारेणासिना राज्ञो वक्षो द्विधा जातं राजा मृतश् च । तस्माच् चिरायुर् इच्छता नृपेण मूर्खो ऽनुचरो न रक्षणीयः । अपरम् एकस्मिन् नगरे को ऽपि विप्रो महा-विद्वान् परं पूर्व-जन्म-योगेन चौरो वर्तते । तस्मिन् पुरेऽन्य-देशाद् आगतांश् चतुरो विप्रान् बहूनि वस्तूनि विक्रीणतो दृष्ट्वा चिन्तितवान्-अहो केनोपायेनैषां धनं लभे । इति विचिन्त्य तेषां पुरो ऽनेकानि शास्त्रोक्तानि सुभाषितानि चातिप्रियाणि मधुराणि वचनानि जल्पता तेषां मनसि विश्वासम् उत्पाद्य सेवा कर्तुम् आरब्धा । अथवा साध्व् इदम् उच्यते- असती भवति सलज्जा क्षारं नीरं च शीतलं भवति । दम्भी भवति विवेकी प्रियवक्ता भवति धूर्तजनः
damanaka āha--katham etat ? so 'bravīt- kathā 23 kasyacid rājño nityaṃ vānaro 'tibhakti-paro 'ṅga-sevako 'ntaḥ-pure apy apratiṣiddha-prasaro 'tiviśvāsa-sthānam abhūt | ekadā rājño nidrāṃ gatasya vānare vyajanaṃ nītvā vāyuṃ vidadhati rājño vakṣaḥ-sthalopari makṣikopaviṣṭā | vyajanena muhur muhur niṣidhyamānāpi punaḥ punas tatra evopaviśati | tatas tena svabhāva-capalena mūrkheṇa vānareṇa kruddhena satā tīkṣṇaṃ khaḍgam ādāya tasyā upari prahāro vihitaḥ | tato makṣikoḍḍīya gatā, paraṃ tena śita-dhāreṇāsinā rājño vakṣo dvidhā jātaṃ rājā mṛtaś ca | tasmāc cirāyur icchatā nṛpeṇa mūrkho 'nucaro na rakṣaṇīyaḥ | aparam ekasmin nagare ko 'pi vipro mahā-vidvān paraṃ pūrva-janma-yogena cauro vartate | tasmin pure'nya-deśād āgatāṃś caturo viprān bahūni vastūni vikrīṇato dṛṣṭvā cintitavān-aho kenopāyenaiṣāṃ dhanaṃ labhe | iti vicintya teṣāṃ puro 'nekāni śāstroktāni subhāṣitāni cātipriyāṇi madhurāṇi vacanāni jalpatā teṣāṃ manasi viśvāsam utpādya sevā kartum ārabdhā | athavā sādhv idam ucyate- asatī bhavati salajjā kṣāraṃ nīraṃ ca śītalaṃ bhavati | dambhī bhavati vivekī priyavaktā bhavati dhūrtajanaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.