Library·Visnusarma: Pancatantra·1·1.452

Visnusarma: Pancatantra 1.452

Panc 1.452

अथ तस्मिन् सेवां कुर्वति तैर् विप्रैः सर्व-वस्तूनि विक्रीय बहु-मूल्यानि रत्नानि क्रीतानि । ततस् तानि जङ्घा-मध्ये तत्-समक्षं प्रक्षिप्य स्व-देशं प्रति गन्तुम् उद्यमो विहितः । ततः स धूर्त-विप्रस् तान् विप्रान् गन्तुम् उद्यतान् प्रेक्ष्य चिन्ता-व्याकुलित-मनाः संजातः- अहो धनम् एतन् न किंचिन् मम चटितम् । अथैभिः सह यामि । पथि क्वापि विषं दत्त्वैतान् निहत्य सर्व-रत्नानि गृह्णामि । इति विचिन्त्य तेषाम् अग्रे स-करुणं विलप्येदम् आह-भो मित्राणि ! यूयं माम् एकाकिनं मुक्त्वा गन्तुम् उद्यताः । तन् मे मनो भवद्भिः सह स्नेह-पाशेन बद्धं भवद्-विरह-नाम्नैवाकुलं सञ्जातं यथा धृतिं क्वापि न धत्ते । यूयम् अनुग्रहं विधाय सहाय-भूतं माम् अपि सहैव नयत । तद्-वचः श्रुत्वा ते करुणार्द्र-चित्तास् तेन समम् एव स्व-देशं प्रति प्रस्थिताः । अथाध्वनि तेषां पञ्चानाम् अपि पल्ली-पुर-मध्ये व्रजतां ध्वाङ्क्षाः कथयितुम् आरब्धाः-रे रे किराताः ! धावत धावत । स-पाद-लक्ष-धनिनो यान्ति । एतान् निहत्य धनं नयत । ततः किरातैर् ध्वाङ्क्ष-वचनम् आकर्ण्य सत्वरं गत्वा ते विप्रा लगुड-प्रहारैर् जर्जरी-कृत्य वस्त्राणि मोचयित्वा विलोकिताः, परं धनं किंचिन् न लब्धम् । तदा तैः किरातैर् अभिहितम्-भोः पान्थाः ! पुरा कदापि ध्वाङ्क्ष-वचनम् अनृतं नासीत् । ततो भवतां संनिधौ क्वापि धनं विद्यते तद् अर्पयत । अन्यथा सर्वेषाम् अपि वधं विधाय चर्म विदार्य प्रत्यङ्गं प्रेक्ष्य धनं नेष्यामः । तदा तेषाम् ईदृशं वचनम् आकर्ण्य चौर-विप्रेण मनसि चिन्तितम्-यदैषां विप्राणां वधं विधायाङ्गं विलोक्य रत्नानि नेष्यन्ति, तदापि मां वधिष्यन्ति ततो ऽहं पूर्वम् एवात्मानम् अरत्नं समर्प्यैतान् मुञ्चामि । उक्तं च- मृत्योर् बिभेषि किं बाल न स भीतं विमुञ्चति । अद्य वाब्द-शतान्ते वा मृत्युर् वै प्राणिनां ध्रुवः

atha tasmin sevāṃ kurvati tair vipraiḥ sarva-vastūni vikrīya bahu-mūlyāni ratnāni krītāni | tatas tāni jaṅghā-madhye tat-samakṣaṃ prakṣipya sva-deśaṃ prati gantum udyamo vihitaḥ | tataḥ sa dhūrta-vipras tān viprān gantum udyatān prekṣya cintā-vyākulita-manāḥ saṃjātaḥ- aho dhanam etan na kiṃcin mama caṭitam | athaibhiḥ saha yāmi | pathi kvāpi viṣaṃ dattvaitān nihatya sarva-ratnāni gṛhṇāmi | iti vicintya teṣām agre sa-karuṇaṃ vilapyedam āha-bho mitrāṇi ! yūyaṃ mām ekākinaṃ muktvā gantum udyatāḥ | tan me mano bhavadbhiḥ saha sneha-pāśena baddhaṃ bhavad-viraha-nāmnaivākulaṃ sañjātaṃ yathā dhṛtiṃ kvāpi na dhatte | yūyam anugrahaṃ vidhāya sahāya-bhūtaṃ mām api sahaiva nayata | tad-vacaḥ śrutvā te karuṇārdra-cittās tena samam eva sva-deśaṃ prati prasthitāḥ | athādhvani teṣāṃ pañcānām api pallī-pura-madhye vrajatāṃ dhvāṅkṣāḥ kathayitum ārabdhāḥ-re re kirātāḥ ! dhāvata dhāvata | sa-pāda-lakṣa-dhanino yānti | etān nihatya dhanaṃ nayata | tataḥ kirātair dhvāṅkṣa-vacanam ākarṇya satvaraṃ gatvā te viprā laguḍa-prahārair jarjarī-kṛtya vastrāṇi mocayitvā vilokitāḥ, paraṃ dhanaṃ kiṃcin na labdham | tadā taiḥ kirātair abhihitam-bhoḥ pānthāḥ ! purā kadāpi dhvāṅkṣa-vacanam anṛtaṃ nāsīt | tato bhavatāṃ saṃnidhau kvāpi dhanaṃ vidyate tad arpayata | anyathā sarveṣām api vadhaṃ vidhāya carma vidārya pratyaṅgaṃ prekṣya dhanaṃ neṣyāmaḥ | tadā teṣām īdṛśaṃ vacanam ākarṇya caura-vipreṇa manasi cintitam-yadaiṣāṃ viprāṇāṃ vadhaṃ vidhāyāṅgaṃ vilokya ratnāni neṣyanti, tadāpi māṃ vadhiṣyanti tato 'haṃ pūrvam evātmānam aratnaṃ samarpyaitān muñcāmi | uktaṃ ca- mṛtyor bibheṣi kiṃ bāla na sa bhītaṃ vimuñcati | adya vābda-śatānte vā mṛtyur vai prāṇināṃ dhruvaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Panc/1.452

Cite as: Visnusarma: Pancatantra 1.452, in HREEM (hreem.cc/library/Panc/1.452), after GRETIL, Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/5_subhas/vispancu.htm — Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed. by Ramchandra Jha, 6th edition, Varanasi : Chowkhamba Vidyabhavan, 1991. (Vidyabhavan Sanskrit Grantha Mala, 17) Also consulted: ed. by M.R. Kale. Delhi : Motilal Banarsidass, reprint. 1991. Input by Jan

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text