Library·Visnusarma: Pancatantra·5·5.59

Visnusarma: Pancatantra 5.59

Panc 5.59

सुवर्णसिद्धिर् आह-कथम् एतत् ? सो ऽब्रवीत्- कथा ७ मन्थर-कौलिक-कथा कस्मिंश्चिद् अधिष्ठाने मन्थरको नाम कौलिकः प्रतिवसति स्म । तस्य कदाचित् पट-कर्माणि कुर्वतः सर्व-पट-कर्म-काष्ठानि भग्नानि । ततः स कुठारम् आदाय वने काष्ठार्थं गतः । स च समुद्र-तटे यावद् भ्रमन् प्रयातः तावत् तत्र शिंशपा-पादपस् तेन दृष्टः । ततश् चिन्तितवान्-महान् अयं वृक्षो दृश्यते । तद् अनेनैव कर्तितेन प्रभूतानि पट-कर्मोपकरणानि भविष्यन्ति । इत्य् अवधार्य तस्योपरि कुठारम् उत्क्षिप्तवान् । अथ तत्र वृक्षे कश्चित् व्यन्तरः समाश्रित्य आसीत् । अथ तेनाभिहितम्-भोः ! मद्-आश्रयो ऽयं पादपः सर्वथा रक्षणीयः । यतो ऽहम् अत्र महा-सौख्येन तिष्ठामि । समुद्र-कल्लोल-स्पर्शनाच् छीत-वायुनाप्यायितः । कौलिक आह-भोः ! किम् अहं करोमि ? दारु-सामग्रीं विना मे कुटुम्बं बुभुक्षया पीड्यते । तस्माद् अन्यत्र शीघ्रं गम्यताम् । अहम् एनं कर्तयिष्यामि । व्यन्तर आह-भोः ! तुष्टस् तवाहम् । तत् प्रार्थ्यताम् अभीष्टं किञ्चित् । रक्षैमं पादपम् इति । कौलिक आह-यद्य् एव तद् अहं स्व-गृहं गत्वा स्व-मित्रं स्व-भार्यां च पृष्ट्वा आगमिष्यामि । ततस् त्वया देयम् । अथ तथेति व्यन्तरेण प्रतिज्ञाते स कौलिकः प्रहृष्टः स्व-गृहं प्रति निवृत्तो यावद् अग्रे गच्छति, तावद् ग्राम-प्रवेशे निज-सुहृदं नापितम् अपश्यत् । ततः तस्य व्यन्तर-वाक्यं निवेदयामास, यत्-अहो मित्र ! मम कश्चित् व्यन्तरः सिद्धः । तत् कथय, किं प्रार्थये ? अहं त्वां प्रष्टुम् आगतः । नापित आह-भद्र ! यद्य् एवं तद् राज्यं प्रार्थयस्व, येन त्वं राजा भवसि अहं त्वन्-मन्त्री । द्वाव् अपीह सुखम् अनुभूय पर-लोक-सुखम् अनुभवावः । उक्तं च- राजा दान-परो नित्यम् इह कीर्तिम् अवाप्य च । तत् प्रभावात् पुनः स्वर्गं स्पर्धते त्रिदशैः सह

suvarṇasiddhir āha-katham etat ? so 'bravīt- kathā 7 manthara-kaulika-kathā kasmiṃścid adhiṣṭhāne mantharako nāma kaulikaḥ prativasati sma | tasya kadācit paṭa-karmāṇi kurvataḥ sarva-paṭa-karma-kāṣṭhāni bhagnāni | tataḥ sa kuṭhāram ādāya vane kāṣṭhārthaṃ gataḥ | sa ca samudra-taṭe yāvad bhraman prayātaḥ tāvat tatra śiṃśapā-pādapas tena dṛṣṭaḥ | tataś cintitavān-mahān ayaṃ vṛkṣo dṛśyate | tad anenaiva kartitena prabhūtāni paṭa-karmopakaraṇāni bhaviṣyanti | ity avadhārya tasyopari kuṭhāram utkṣiptavān | atha tatra vṛkṣe kaścit vyantaraḥ samāśritya āsīt | atha tenābhihitam-bhoḥ ! mad-āśrayo 'yaṃ pādapaḥ sarvathā rakṣaṇīyaḥ | yato 'ham atra mahā-saukhyena tiṣṭhāmi | samudra-kallola-sparśanāc chīta-vāyunāpyāyitaḥ | kaulika āha-bhoḥ ! kim ahaṃ karomi ? dāru-sāmagrīṃ vinā me kuṭumbaṃ bubhukṣayā pīḍyate | tasmād anyatra śīghraṃ gamyatām | aham enaṃ kartayiṣyāmi | vyantara āha-bhoḥ ! tuṣṭas tavāham | tat prārthyatām abhīṣṭaṃ kiñcit | rakṣaimaṃ pādapam iti | kaulika āha-yady eva tad ahaṃ sva-gṛhaṃ gatvā sva-mitraṃ sva-bhāryāṃ ca pṛṣṭvā āgamiṣyāmi | tatas tvayā deyam | atha tatheti vyantareṇa pratijñāte sa kaulikaḥ prahṛṣṭaḥ sva-gṛhaṃ prati nivṛtto yāvad agre gacchati, tāvad grāma-praveśe nija-suhṛdaṃ nāpitam apaśyat | tataḥ tasya vyantara-vākyaṃ nivedayāmāsa, yat-aho mitra ! mama kaścit vyantaraḥ siddhaḥ | tat kathaya, kiṃ prārthaye ? ahaṃ tvāṃ praṣṭum āgataḥ | nāpita āha-bhadra ! yady evaṃ tad rājyaṃ prārthayasva, yena tvaṃ rājā bhavasi ahaṃ tvan-mantrī | dvāv apīha sukham anubhūya para-loka-sukham anubhavāvaḥ | uktaṃ ca- rājā dāna-paro nityam iha kīrtim avāpya ca | tat prabhāvāt punaḥ svargaṃ spardhate tridaśaiḥ saha

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Panc/5.59

Cite as: Visnusarma: Pancatantra 5.59, in HREEM (hreem.cc/library/Panc/5.59), after GRETIL, Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/5_subhas/vispancu.htm — Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed. by Ramchandra Jha, 6th edition, Varanasi : Chowkhamba Vidyabhavan, 1991. (Vidyabhavan Sanskrit Grantha Mala, 17) Also consulted: ed. by M.R. Kale. Delhi : Motilal Banarsidass, reprint. 1991. Input by Jan

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text