Library·Nagesa: Paribhasendusekhara·102

Nagesa: Paribhasendusekhara 102

Paribh 102

अनूद्यमान विशेषणेषु तन्नियामिका परिभाषा नोपतिष्टत अति तदर्थः। विध्यङ्गभूतानां परिभाषाणां विधेयेनासिद्धतया सम्बन्धासम्भवे ऽपि तद्विशेषेणव्यवस्थापकत्वेन चरितार्थानां तद्विशेषेणव्यवस्थापकत्वे मानाभाव इति तर्कमूलेयम्। किञ्च"उदीचामातः स्थाने"इति सूत्रे स्थाने ग्रहणमस्या लिङ्गम्। अन्यथा"षष्टी स्थाने" इति परिभाषयैव तल्लाभे तद्वैयर्थ्यं स्पष्टमेवेति, तत्, न;"उदात्तस्वरितयोर्यणः"इत्यादौ"ष्यङः सम्प्रसारणम्"इति सूत्रभाष्योक्तरीत्या"अल्लोपो ऽनः"इत्यादौ चैतस्या व्यभिचरितत्वात्, भाष्यानुक्तत्वाच्च। स्थान सम्बन्धो न परिभाषालभ्य इत्यर्थस्य"षष्टी स्थाने"इति सूत्रे भाष्ये स्पष्टमुक्तत्वेन त्वदुक्तज्ञपकावम्भवाच्च। तत्र स्थानेग्रहणं तु स्पष्टार्थमेव। किञ्च"विधौपरिभाषा"इति प्रवादः"इकोगुणवृद्धी""अचश्च"इत्यनयोर्विधीयत इत्यध्याहारमूलकः, अन्यत्र तु नास्या फलमित्यन्यत्र विस्तरः॥ ननु ऽनमस्करोति देवान्ऽ ऽनमस्यति देवान्ऽ इत्यादौ"नमः स्वस्ति"इत् चतुर्थी दुर्वारा, इत्यत आह -- उपपदविभक्तेः कारकविभक्तिर्बलीयसी

anūdyamāna viśeṣaṇeṣu tanniyāmikā paribhāṣā nopatiṣṭata ati tadarthaḥ/ vidhyaṅgabhūtānāṃ paribhāṣāṇāṃ vidheyenāsiddhatayā sambandhāsambhave 'pi tadviśeṣeṇavyavasthāpakatvena caritārthānāṃ tadviśeṣeṇavyavasthāpakatve mānābhāva iti tarkamūleyam/ kiñca"udīcāmātaḥ sthāne"iti sūtre sthāne grahaṇamasyā liṅgam/ anyathā"ṣaṣṭī sthāne" iti paribhāṣayaiva tallābhe tadvaiyarthyaṃ spaṣṭameveti, tat, na;"udāttasvaritayoryaṇaḥ"ityādau"ṣyaṅaḥ samprasāraṇam"iti sūtrabhāṣyoktarītyā"allopo 'naḥ"ityādau caitasyā vyabhicaritatvāt, bhāṣyānuktatvācca/ sthāna sambandho na paribhāṣālabhya ityarthasya"ṣaṣṭī sthāne"iti sūtre bhāṣye spaṣṭamuktatvena tvaduktajñapakāvambhavācca/ tatra sthānegrahaṇaṃ tu spaṣṭārthameva/ kiñca"vidhauparibhāṣā"iti pravādaḥ"ikoguṇavṛddhī""acaśca"ityanayorvidhīyata ityadhyāhāramūlakaḥ, anyatra tu nāsyā phalamityanyatra vistaraḥ// nanu 'namaskaroti devān' 'namasyati devān' ityādau"namaḥ svasti"it caturthī durvārā, ityata āha -- upapadavibhakteḥ kārakavibhaktirbalīyasī

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Paribh/102

Cite as: Nagesa: Paribhasendusekhara 102, in HREEM (hreem.cc/library/Paribh/102), after GRETIL, Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/paribhsu.htm — Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and other irreg

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text