क्अ इ,१।६-१३ रो इ,५-७ अथ गौः इति अत्र कः शब्दः । किम् यत् तत् सास्नालाङ्गूलककुदखुरविषाणि अर्थरूपम् सः शब्दः । न इति आह । द्रव्यम् नाम तत् । यत् तर्हि तत् इङ्गितम् चेष्टितम् निमिषितम् सः शब्दः । न इति आह । क्रिया नाम सा । यत् तर्हि तत् शुक्लः नीलः कृष्णः कपिलः कपोतः इति सः शब्दः । न इति आह । गुणः नाम सः । यत् तर्हि तत् भिन्नेषु अभिन्नम् छिन्नेषु अच्छिन्नम् सामान्यभूतम् सः शब्दः । न इति आह । आकृतिः नाम सा । कः तर्हि शब्दः । येन उच्चारितेन सास्नालाङ्गूलककुदखुरविषाणिनाम् सम्प्रत्ययः भवति सः शब्दः । अथ वा प्रतीतपदार्थकः लोके ध्वनिः शब्दः इति उच्यते । तत् यथा शब्दम् कुरु मा शब्दम् कार्षीः शब्दकारी अयम् माणवकः इति । ध्वनिम् कुर्वन् एवम् उच्यते । तस्मात् ध्वनिः शब्दः ।
KA I,1.6-13 Ro I,5-7 atha gauḥ iti atra kaḥ śabdaḥ . kim yat tat sāsnālāṅgūlakakudakhuraviṣāṇi artharūpam saḥ śabdaḥ . na iti āha . dravyam nāma tat . yat tarhi tat iṅgitam ceṣṭitam nimiṣitam saḥ śabdaḥ . na iti āha . kriyā nāma sā . yat tarhi tat śuklaḥ nīlaḥ kṛṣṇaḥ kapilaḥ kapotaḥ iti saḥ śabdaḥ . na iti āha . guṇaḥ nāma saḥ . yat tarhi tat bhinneṣu abhinnam chinneṣu acchinnam sāmānyabhūtam saḥ śabdaḥ . na iti āha . ākṛtiḥ nāma sā . kaḥ tarhi śabdaḥ . yena uccāritena sāsnālāṅgūlakakudakhuraviṣāṇinām sampratyayaḥ bhavati saḥ śabdaḥ . atha vā pratītapadārthakaḥ loke dhvaniḥ śabdaḥ iti ucyate . tat yathā śabdam kuru mā śabdam kārṣīḥ śabdakārī ayam māṇavakaḥ iti . dhvanim kurvan evam ucyate . tasmāt dhvaniḥ śabdaḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.