क्अ इ,३।१४-२९ रो इ,१६-१८ चत्वारि । चत्वरि शृङ्गा त्रयः अस्य पदा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासः अस्य त्रिधा बद्धः वृषभः रोरवीति महः देवः मर्त्यान् अ विवेश । चत्वारि शृङ्गानि चत्वारि पदजातानि नामाख्यातोपसर्गनिपाताः च । त्रयः अस्य पादाः त्रयः कालाः भूतभविष्यद्वर्तमानाः । द्वे शीर्षे द्वौ शब्दात्मानौ नित्यः कार्यः च । सप्त हस्तासः अस्य सप्त विभक्तयः । त्रिधा बद्धः त्रिषु स्थानेषु बद्धः उरसि कण्ठे शिरसि इति । वृषभः वर्षणात् । रोरवीति शब्दम् करोति । कुतः एतत् । रौतिः शब्दकर्मा । महः देवः मर्त्यान् आविवेश इति । महान् देवः शब्दः । मर्त्याः मरणधर्माणः मनुष्याः । तान् आविवेश । महता देवेन नः साम्यम् यथा स्यात् इति अध्येयम् व्याकरणम् । अपरः आह : चत्वरि वक् परिमिता पदनि तनि विदुः ब्राह्मण ये मनीषिणः गुहा त्रीणि निहिता न इङ्गयन्ति तुरीयम् वाचः मनुष्याः वदन्ति । चत्वारि वाक् परिमिता पदानि । चत्वारि पदजातानि नामाख्यातोपसर्गनिपाताः च । तानि विदुः ब्राह्मणाः ये मनीषिणः । मनसः ईषिणः मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता न इङ्गयन्ति । गुहायाम् त्रीणि निहितानि न इङ्गयन्ति । न चेष्टन्ते । न निमिषन्ति इति अर्थः । तुरीयम् वाचः मनुष्याः वदन्ति । तुरीयम् ह वै एतत् वाचः यत् मनुष्येषु वर्तते । चतुर्थम् इति अर्थः । चत्वारि ।
KA I,3.14-29 Ro I,16-18 catvāri . catvari śṛṅgā trayaḥ asya padā dve śīrṣe sapta hastāsaḥ asya tridhā baddhaḥ vṛṣabhaḥ roravīti mahaḥ devaḥ martyān a viveśa . catvāri śṛṅgāni catvāri padajātāni nāmākhyātopasarganipātāḥ ca . trayaḥ asya pādāḥ trayaḥ kālāḥ bhūtabhaviṣyadvartamānāḥ . dve śīrṣe dvau śabdātmānau nityaḥ kāryaḥ ca . sapta hastāsaḥ asya sapta vibhaktayaḥ . tridhā baddhaḥ triṣu sthāneṣu baddhaḥ urasi kaṇṭhe śirasi iti . vṛṣabhaḥ varṣaṇāt . roravīti śabdam karoti . kutaḥ etat . rautiḥ śabdakarmā . mahaḥ devaḥ martyān āviveśa iti . mahān devaḥ śabdaḥ . martyāḥ maraṇadharmāṇaḥ manuṣyāḥ . tān āviveśa . mahatā devena naḥ sāmyam yathā syāt iti adhyeyam vyākaraṇam . aparaḥ āha : catvari vak parimitā padani tani viduḥ brāhmaṇa ye manīṣiṇaḥ guhā trīṇi nihitā na iṅgayanti turīyam vācaḥ manuṣyāḥ vadanti . catvāri vāk parimitā padāni . catvāri padajātāni nāmākhyātopasarganipātāḥ ca . tāni viduḥ brāhmaṇāḥ ye manīṣiṇaḥ . manasaḥ īṣiṇaḥ manīṣiṇaḥ . guhā trīṇi nihitā na iṅgayanti . guhāyām trīṇi nihitāni na iṅgayanti . na ceṣṭante . na nimiṣanti iti arthaḥ . turīyam vācaḥ manuṣyāḥ vadanti . turīyam ha vai etat vācaḥ yat manuṣyeṣu vartate . caturtham iti arthaḥ . catvāri .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.