Praśna Upaniṣad 6

PrU 6.1

अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ । भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यो राजपुत्रो मामुपेत्यैतं प्रश्नमपृच्छत । षोडशकलं भारद्वाज पुरुषं वेत्थ । तम् अहं कुमारम् अब्रुवं नाहम् इमं वेद । यद्य् अहम् इमम् अवेदिषं कथं ते नावक्ष्यम् इति । समूलो वा एष परिशुष्यति यो ऽनृतम् अभिवदति । तस्मान् नार्हाम्य् अनृतं वक्तुं । स तूष्णीं रथम् आरुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामि कासौ पुरुष इति

atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha | bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaitaṃ praśnamapṛcchata | ṣoḍaśakalaṃ bhāradvāja puruṣaṃ vettha | tam ahaṃ kumāram abruvaṃ nāham imaṃ veda | yady aham imam avediṣaṃ kathaṃ te nāvakṣyam iti | samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo 'nṛtam abhivadati | tasmān nārhāmy anṛtaṃ vaktuṃ | sa tūṣṇīṃ ratham āruhya pravavrāja | taṃ tvā pṛcchāmi kāsau puruṣa iti

Then Sukesas Bhâradvâga asked him, saying: "Sir, Hiranyanâbha, the prince of Kosalâ, came to me and asked this question: Do you know the person of sixteen parts, O Bhâradvâga? I said to the prince: I do not know him; if I knew him, how should I not tell you? Surely, he who speaks what is untrue withers away to the very root; therefore I will not say what is untrue. Then he mounted his chariot and went away silently. Now I ask you, where is that person?"

Translated by F. Max Müller

PrU 6.2

तस्मै स होवाच । इहैवान्तः शरीरे सोम्य स पुरुषो यस्मिन्न् एताः षोडश कलाः प्रभवन्तीति

tasmai sa hovāca | ihaivāntaḥ śarīre somya sa puruṣo yasminn etāḥ ṣoḍaśa kalāḥ prabhavantīti

He replied: "Friend, that person is here within the body, he in whom these sixteen parts arise.

Translated by F. Max Müller

PrU 6.3

स ईक्षां चक्रे । कस्मिन्न् अहम् उत्क्रान्त उत्क्रान्तो भविष्यामि कस्मिन् वा प्रतिष्ठिते प्रतिष्ठास्यामीति

sa īkṣāṃ cakre | kasminn aham utkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭhāsyāmīti

He reflected: What is it by whose departure I shall depart, and by whose staying I shall stay?

Translated by F. Max Müller

PrU 6.4

स प्राणमसृजत । प्राणाच् छद्वां खं वायुर् ज्योतिर् आपः पृथिवीन्द्रियं मनो ऽन्नम् अन्नाद् वीर्यं तपो मन्त्राः कर्म लोका लोकेषु नाम च

sa prāṇamasṛjata | prāṇāc chadvāṃ khaṃ vāyur jyotir āpaḥ pṛthivīndriyaṃ mano 'nnam annād vīryaṃ tapo mantrāḥ karma lokā lokeṣu nāma ca

He sent forth (created) Prâna (spirit); from Prâna Sraddhâ (faith), ether, air, light, water, earth, sense, mind, food; from food came vigour, penance, hymns, sacrifice, the worlds, and in the worlds the name also.

Translated by F. Max Müller

PrU 6.5

स यथेमा नद्यः स्यन्दमानाः समुद्रायणाः समुद्रं प्राप्यास्तं गच्छन्ति । भिद्येते तासां नामरूपे । समुद्र इत्य् एवं प्रोच्यते । एवम् एवास्य परिद्रष्टुर् इमाः षोडश कलाः पुरुषायणाः पुरुषं प्राप्यास्तं गच्छन्ति । भिद्येते चासां नामरूपे । पुरुष इत्य् एवं प्रोच्यते । स एषो ऽकलो ऽमृतो भवति तदेष श्लोकः

sa yathemā nadyaḥ syandamānāḥ samudrāyaṇāḥ samudraṃ prāpyāstaṃ gacchanti | bhidyete tāsāṃ nāmarūpe | samudra ity evaṃ procyate | evam evāsya paridraṣṭur imāḥ ṣoḍaśa kalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣaṃ prāpyāstaṃ gacchanti | bhidyete cāsāṃ nāmarūpe | puruṣa ity evaṃ procyate | sa eṣo 'kalo 'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ

As these flowing rivers that go towards the ocean, when they have reached the ocean, sink into it, their name and form are broken, and people speak of the ocean only, exactly thus these sixteen parts of the spectator that go towards the person (purusha), when they have reached the person, sink into him, their name and form are broken, and people speak of the person only, and he becomes without parts and immortal. On this there is this verse:

Translated by F. Max Müller

PrU 6.6

अरा इव रथनाभौ कला यस्मिन् प्रतिष्ठिताः । तं वेद्यं पुरुषं वेद यथा मा वो मृत्युः परिव्यथा इति

arā iva rathanābhau kalā yasmin pratiṣṭhitāḥ / taṃ vedyaṃ puruṣaṃ veda yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti

That person who is to be known, he in whom these parts rest, like spokes in the nave of a wheel, you know him, lest death should hurt you."

Translated by F. Max Müller

PrU 6.7

तान् होवाच । एतावद् एवाहम् एतत् परं ब्रह्म वेद । नातः परम् अस्तीति

tān hovāca | etāvad evāham etat paraṃ brahma veda | nātaḥ param astīti

Then he (Pippalâda) said to them: "So far do I know this Highest Brahman, there is nothing higher than it."

Translated by F. Max Müller

PrU 6.8

ते तम् अर्चयन्तस् त्वं हि नः पिता यो ऽस्माकम् अविद्यायाः परं पारं तारयसीति नमः । परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः

te tam arcayantas tvaṃ hi naḥ pitā yo 'smākam avidyāyāḥ paraṃ pāraṃ tārayasīti namaḥ | paramaṛṣibhyo namaḥ paramaṛṣibhyaḥ

And they praising him, said: "You, indeed, are our father, you who carry us from our ignorance to the other shore." Adoration to the highest Rishis! Adoration to the highest Rishis! Tat sat. Harih, Om!

Translated by F. Max Müller