Ṛgveda Saṃhitā 6.47

स्वादुष् किलायम् मधुमां उतायं तीव्रः किलायं रसवां उतायम् । उतो न्व् अस्य पपिवांसम् इन्द्रं न कश् चन सहत आहवेषु ॥

svāduṣ kilāyam madhumāṃ utāyaṃ tīvraḥ kilāyaṃ rasavāṃ utāyam | uto nv asya papivāṃsam indraṃ na kaś cana sahata āhaveṣu ||

अयं स्वादुर् इह मदिष्ठ आस यस्येन्द्रो वृत्रहत्ये ममाद । पुरूणि यश् च्यौत्ना शम्बरस्य वि नवतिं नव च देह्यो हन् ॥

ayaṃ svādur iha madiṣṭha āsa yasyendro vṛtrahatye mamāda | purūṇi yaś cyautnā śambarasya vi navatiṃ nava ca dehyo han ||

अयम् मे पीत उद् इयर्ति वाचम् अयम् मनीषाम् उशतीम् अजीगः । अयं षळ् उर्वीर् अमिमीत धीरो न याभ्यो भुवनं कच् चनारे ॥

ayam me pīta ud iyarti vācam ayam manīṣām uśatīm ajīgaḥ | ayaṃ ṣaḷ urvīr amimīta dhīro na yābhyo bhuvanaṃ kac canāre ||

अयं स यो वरिमाणम् पृथिव्या वर्ष्माणं दिवो अकृणोद् अयं सः । अयम् पीयूषं तिसृषु प्रवत्सु सोमो दाधारोर्व् अन्तरिक्षम् ॥

ayaṃ sa yo varimāṇam pṛthivyā varṣmāṇaṃ divo akṛṇod ayaṃ saḥ | ayam pīyūṣaṃ tisṛṣu pravatsu somo dādhārorv antarikṣam ||

अयं विदच् चित्रदृशीकम् अर्णः शुक्रसद्मनाम् उषसाम् अनीके । अयम् महान् महता स्कम्भनेनोद् द्याम् अस्तभ्नाद् वृषभो मरुत्वान् ॥

ayaṃ vidac citradṛśīkam arṇaḥ śukrasadmanām uṣasām anīke | ayam mahān mahatā skambhanenod dyām astabhnād vṛṣabho marutvān ||

धृषत् पिब कलशे सोमम् इन्द्र वृत्रहा शूर समरे वसूनाम् । माध्यन्दिने सवन आ वृषस्व रयिस्थानो रयिम् अस्मासु धेहि ॥

dhṛṣat piba kalaśe somam indra vṛtrahā śūra samare vasūnām | mādhyandine savana ā vṛṣasva rayisthāno rayim asmāsu dhehi ||

इन्द्र प्र णः पुरएतेव पश्य प्र नो नय प्रतरं वस्यो अच्छ । भवा सुपारो अतिपारयो नो भवा सुनीतिर् उत वामनीतिः ॥

indra pra ṇaḥ puraeteva paśya pra no naya prataraṃ vasyo accha | bhavā supāro atipārayo no bhavā sunītir uta vāmanītiḥ ||

उरुं नो लोकम् अनु नेषि विद्वान् स्वर्वज् ज्योतिर् अभयं स्वस्ति । ऋष्वा त इन्द्र स्थविरस्य बाहू उप स्थेयाम शरणा बृहन्ता ॥

uruṃ no lokam anu neṣi vidvān svarvaj jyotir abhayaṃ svasti | ṛṣvā ta indra sthavirasya bāhū upa stheyāma śaraṇā bṛhantā ||

वरिष्ठे न इन्द्र वन्धुरे धा वहिष्ठयोः शतावन्न् अश्वयोर् आ । इषम् आ वक्षीषां वर्षिष्ठाम् मा नस् तारीन् मघवन् रायो अर्यः ॥

variṣṭhe na indra vandhure dhā vahiṣṭhayoḥ śatāvann aśvayor ā | iṣam ā vakṣīṣāṃ varṣiṣṭhām mā nas tārīn maghavan rāyo aryaḥ ||

इन्द्र मृळ मह्यं जीवातुम् इच्छ चोदय धियम् अयसो न धाराम् । यत् किं चाहं त्वायुर् इदं वदामि तज् जुषस्व कृधि मा देववन्तम् ॥

indra mṛḷa mahyaṃ jīvātum iccha codaya dhiyam ayaso na dhārām | yat kiṃ cāhaṃ tvāyur idaṃ vadāmi taj juṣasva kṛdhi mā devavantam ||

त्रातारम् इन्द्रम् अवितारम् इन्द्रं हवे-हवे सुहवं शूरम् इन्द्रम् । ह्वयामि शक्रम् पुरुहूतम् इन्द्रं स्वस्ति नो मघवा धात्व् इन्द्रः ॥

trātāram indram avitāram indraṃ have-have suhavaṃ śūram indram | hvayāmi śakram puruhūtam indraṃ svasti no maghavā dhātv indraḥ ||

इन्द्रः सुत्रामा स्ववां अवोभिः सुमृळीको भवतु विश्ववेदाः । बाधतां द्वेषो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥

indraḥ sutrāmā svavāṃ avobhiḥ sumṛḷīko bhavatu viśvavedāḥ | bādhatāṃ dveṣo abhayaṃ kṛṇotu suvīryasya patayaḥ syāma ||

तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववां इन्द्रो अस्मे आराच् चिद् द्वेषः सनुतर् युयोतु ॥

tasya vayaṃ sumatau yajñiyasyāpi bhadre saumanase syāma | sa sutrāmā svavāṃ indro asme ārāc cid dveṣaḥ sanutar yuyotu ||

अव त्वे इन्द्र प्रवतो नोर्मिर् गिरो ब्रह्माणि नियुतो धवन्ते । उरू न राधः सवना पुरूण्य् अपो गा वज्रिन् युवसे सम् इन्दून् ॥

ava tve indra pravato normir giro brahmāṇi niyuto dhavante | urū na rādhaḥ savanā purūṇy apo gā vajrin yuvase sam indūn ||

क ईं स्तवत् कः पृणात् को यजाते यद् उग्रम् इन् मघवा विश्वहावेत् । पादाव् इव प्रहरन्न् अन्यम्-अन्यं कृणोति पूर्वम् अपरं शचीभिः ॥

ka īṃ stavat kaḥ pṛṇāt ko yajāte yad ugram in maghavā viśvahāvet | pādāv iva praharann anyam-anyaṃ kṛṇoti pūrvam aparaṃ śacībhiḥ ||

शृण्वे वीर उग्रम्-उग्रं दमायन्न् अन्यम्-अन्यम् अतिनेनीयमानः । एधमानद्विळ् उभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥

śṛṇve vīra ugram-ugraṃ damāyann anyam-anyam atinenīyamānaḥ | edhamānadviḷ ubhayasya rājā coṣkūyate viśa indro manuṣyān ||

परा पूर्वेषां सख्या वृणक्ति वितर्तुराणो अपरेभिर् एति । अनानुभूतीर् अवधून्वानः पूर्वीर् इन्द्रः शरदस् तर्तरीति ॥

parā pūrveṣāṃ sakhyā vṛṇakti vitarturāṇo aparebhir eti | anānubhūtīr avadhūnvānaḥ pūrvīr indraḥ śaradas tartarīti ||

रूपं-रूपम् प्रतिरूपो बभूव तद् अस्य रूपम् प्रतिचक्षणाय । इन्द्रो मायाभिः पुरुरूप ईयते युक्ता ह्य् अस्य हरयः शता दश ॥

rūpaṃ-rūpam pratirūpo babhūva tad asya rūpam praticakṣaṇāya | indro māyābhiḥ pururūpa īyate yuktā hy asya harayaḥ śatā daśa ||

युजानो हरिता रथे भूरि त्वष्टेह राजति । को विश्वाहा द्विषतः पक्ष आसत उतासीनेषु सूरिषु ॥

yujāno haritā rathe bhūri tvaṣṭeha rājati | ko viśvāhā dviṣataḥ pakṣa āsata utāsīneṣu sūriṣu ||

अगव्यूति क्षेत्रम् आगन्म देवा उर्वी सती भूमिर् अंहूरणाभूत् । बृहस्पते प्र चिकित्सा गविष्टाव् इत्था सते जरित्र इन्द्र पन्थाम् ॥

agavyūti kṣetram āganma devā urvī satī bhūmir aṃhūraṇābhūt | bṛhaspate pra cikitsā gaviṣṭāv itthā sate jaritra indra panthām ||

दिवे-दिवे सदृशीर् अन्यम् अर्धं कृष्णा असेधद् अप सद्मनो जाः । अहन् दासा वृषभो वस्नयन्तोदव्रजे वर्चिनं शम्बरं च ॥

dive-dive sadṛśīr anyam ardhaṃ kṛṣṇā asedhad apa sadmano jāḥ | ahan dāsā vṛṣabho vasnayantodavraje varcinaṃ śambaraṃ ca ||

प्रस्तोक इन् नु राधसस् त इन्द्र दश कोशयीर् दश वाजिनो ऽदात् । दिवोदासाद् अतिथिग्वस्य राधः शाम्बरं वसु प्रत्य् अग्रभीष्म ॥

prastoka in nu rādhasas ta indra daśa kośayīr daśa vājino 'dāt | divodāsād atithigvasya rādhaḥ śāmbaraṃ vasu praty agrabhīṣma ||

दशाश्वान् दश कोशान् दश वस्त्राधिभोजना । दशो हिरण्यपिण्डान् दिवोदासाद् असानिषम् ॥

daśāśvān daśa kośān daśa vastrādhibhojanā | daśo hiraṇyapiṇḍān divodāsād asāniṣam ||

दश रथान् प्रष्टिमतः शतं गा अथर्वभ्यः । अश्वथः पायवे ऽदात् ॥

daśa rathān praṣṭimataḥ śataṃ gā atharvabhyaḥ | aśvathaḥ pāyave 'dāt ||

महि राधो विश्वजन्यं दधानान् भरद्वाजान् सार्ञ्जयो अभ्य् अयष्ट ॥

mahi rādho viśvajanyaṃ dadhānān bharadvājān sārñjayo abhy ayaṣṭa ||

वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीरः । गोभिः संनद्धो असि वीळयस्वास्थाता ते जयतु जेत्वानि ॥

vanaspate vīḍvaṅgo hi bhūyā asmatsakhā prataraṇaḥ suvīraḥ | gobhiḥ saṃnaddho asi vīḷayasvāsthātā te jayatu jetvāni ||

दिवस् पृथिव्याः पर्य् ओज उद्भृतं वनस्पतिभ्यः पर्य् आभृतं सहः । अपाम् ओज्मानम् परि गोभिर् आवृतम् इन्द्रस्य वज्रं हविषा रथं यज ॥

divas pṛthivyāḥ pary oja udbhṛtaṃ vanaspatibhyaḥ pary ābhṛtaṃ sahaḥ | apām ojmānam pari gobhir āvṛtam indrasya vajraṃ haviṣā rathaṃ yaja ||

इन्द्रस्य वज्रो मरुताम् अनीकम् मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः । सेमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥

indrasya vajro marutām anīkam mitrasya garbho varuṇasya nābhiḥ | semāṃ no havyadātiṃ juṣāṇo deva ratha prati havyā gṛbhāya ||

उप श्वासय पृथिवीम् उत द्याम् पुरुत्रा ते मनुतां विष्ठितं जगत् । स दुन्दुभे सजूर् इन्द्रेण देवैर् दूराद् दवीयो अप सेध शत्रून् ॥

upa śvāsaya pṛthivīm uta dyām purutrā te manutāṃ viṣṭhitaṃ jagat | sa dundubhe sajūr indreṇa devair dūrād davīyo apa sedha śatrūn ||

आ क्रन्दय बलम् ओजो न आ धा नि ष्टनिहि दुरिता बाधमानः । अप प्रोथ दुन्दुभे दुच्छुना इत इन्द्रस्य मुष्टिर् असि वीळयस्व ॥

ā krandaya balam ojo na ā dhā ni ṣṭanihi duritā bādhamānaḥ | apa protha dundubhe ducchunā ita indrasya muṣṭir asi vīḷayasva ||

आमूर् अज प्रत्यावर्तयेमाः केतुमद् दुन्दुभिर् वावदीति । सम् अश्वपर्णाश् चरन्ति नो नरो ऽस्माकम् इन्द्र रथिनो जयन्तु ॥

āmūr aja pratyāvartayemāḥ ketumad dundubhir vāvadīti | sam aśvaparṇāś caranti no naro 'smākam indra rathino jayantu ||