Ratnaketuparivarta (Parivartas 1-6, 10-11) 4

चतुर्थः परिवर्तः यावत् पूर्वोक्तम् । ते चत्वारो महाश्रावकस्तद्राजगृहं महानगरं पिण्डाय प्रविशन्तस्तैर्मारकुमारकैरनाचारेणाध्यतिष्ठन् नर्तस्व श्रमण गायस्व श्रमणेति । तैश्च महाश्रावकैर्वीथिमध्ये प्रधावद्भिर्निर्वाणमार्गपदप्रतिसंयुक्तेन गीतस्वरेण यदा चेमा गाथा भाषिता तदा महापृथिवी प्रचकम्पे । तत्क्षणं बहूनि देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगशतसहस्राणि भगवच्छासनाभिप्रसन्नानि साश्रुमुखान्येवमाहुः । तिष्ठत्वशोको वरधर्मसारथिर् एषा ह्यवस्था जिनवरशासनस्य । तच्छ्रावकाणां जनतामद्य दृष्ट्वा विजृम्भितं केन मनः प्रसादयेत्

caturthaḥ parivartaḥ yāvat pūrvoktam / te catvāro mahāśrāvakastadrājagṛhaṃ mahānagaraṃ piṇḍāya praviśantastairmārakumārakairanācāreṇādhyatiṣṭhan nartasva śramaṇa gāyasva śramaṇeti / taiśca mahāśrāvakairvīthimadhye pradhāvadbhirnirvāṇamārgapadapratisaṃyuktena gītasvareṇa yadā cemā gāthā bhāṣitā tadā mahāpṛthivī pracakampe / tatkṣaṇaṃ bahūni devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaśatasahasrāṇi bhagavacchāsanābhiprasannāni sāśrumukhānyevamāhuḥ / tiṣṭhatvaśoko varadharmasārathir eṣā hyavasthā jinavaraśāsanasya / tacchrāvakāṇāṃ janatāmadya dṛṣṭvā vijṛmbhitaṃ kena manaḥ prasādayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवस्थां शासनस्यास्य भगवन् प्रेक्ष्य सांप्रतम् । मो[पेक्षां]कुरु सर्वज्ञ शासनाचारगुप्तये

avasthāṃ śāsanasyāsya bhagavan prekṣya sāṃpratam / mo[pekṣāṃ]kuru sarvajña śāsanācāraguptaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवानाह । एष गत्वा स्वयं तत्र मारं जित्वा सवाहनम् । करोमि जनतां सर्वां निर्वाणपुरगामिनीम्

bhagavānāha / eṣa gatvā svayaṃ tatra māraṃ jitvā savāhanam / karomi janatāṃ sarvāṃ nirvāṇapuragāminīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च भगवान् आसनादुत्थातुकामः अथ तावदेव प्रभावशोभना नाम वेणुवन-परिपालिका देवता सा भगवतः पुरतो ऽश्रुमुखी स्थित्वैवमाह । नैवाद्य कालो भगवन् प्रवेष्टुं पुरं समन्तादिह मार-पूर्णम् । एकैक एवं परमप्रचण्डः कोटीवृतस्तिष्ठति वादिसिंहः

yadā ca bhagavān āsanādutthātukāmaḥ atha tāvadeva prabhāvaśobhanā nāma veṇuvana-paripālikā devatā sā bhagavataḥ purato 'śrumukhī sthitvaivamāha / naivādya kālo bhagavan praveṣṭuṃ puraṃ samantādiha māra-pūrṇam / ekaika evaṃ paramapracaṇḍaḥ koṭīvṛtastiṣṭhati vādisiṃhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वेषप्रदीप्ता निशितास्त्रधारिणो वधाय ते ऽद्याकुलचेतसः स्थिताः । मा सर्वथाद्य प्रविशस्व नाथ मा संक्षयं यास्यसि लोकबन्धो

dveṣapradīptā niśitāstradhāriṇo vadhāya te 'dyākulacetasaḥ sthitāḥ / mā sarvathādya praviśasva nātha mā saṃkṣayaṃ yāsyasi lokabandho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च भगवानासनादभ्युत्थितस्तदा द्युतिमतिर्नाम विहारदेवता सा भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्यैवमाह । पापीमतां सहस्राणि पञ्च तिष्ठन्ति सायुधाः । त्वां प्रतीक्षन्ति निस्त्रिंशा व्रज माद्य महामुने

yadā ca bhagavānāsanādabhyutthitastadā dyutimatirnāma vihāradevatā sā bhagavataḥ pādau śirasābhivandyaivamāha / pāpīmatāṃ sahasrāṇi pañca tiṣṭhanti sāyudhāḥ / tvāṃ pratīkṣanti nistriṃśā vraja mādya mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा भगवान् विहाराद् विनिश्चक्रमे तदा सिद्धमतिर्नामौषधि] देवता सा भगवताः पादौ शिरसाभिवन्द्यैवमाह । हा कष्टं नश्यते मार्गो धर्मनेत्री प्रलुज्यते । धर्मनौर्याति संभेदं लोकदीपे क्षयं गते

yadā bhagavān vihārād viniścakrame tadā siddhamatirnāmauṣadhi] devatā sā bhagavatāḥ pādau śirasābhivandyaivamāha / hā kaṣṭaṃ naśyate mārgo dharmanetrī pralujyate / dharmanauryāti saṃbhedaṃ lokadīpe kṣayaṃ gate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मरस उदारो हीयते सर्वलोके जगदिदमतिपूर्णं क्लेशधूर्तैः प्रचण्डैः । ननु मम भुवि शक्तिः काचिदस्ति प्रलोपं सुगतमुनिवराणां संप्रधर्तुं कथंचित्

dharmarasa udāro hīyate sarvaloke jagadidamatipūrṇaṃ kleśadhūrtaiḥ pracaṇḍaiḥ / nanu mama bhuvi śaktiḥ kācidasti pralopaṃ sugatamunivarāṇāṃ saṃpradhartuṃ kathaṃcit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिबहव इहास्मिन् त्वद्विनाशाय रौद्रा निशितपरुषखड्गाः संस्थिताः पापधर्माः । कुरु सुगत ममाज्ञां लोकसंरक्षणार्थं प्रविश दशबलाद्य मा पुरं सिद्ध्यात्र

atibahava ihāsmin tvadvināśāya raudrā niśitaparuṣakhaḍgāḥ saṃsthitāḥ pāpadharmāḥ / kuru sugata mamājñāṃ lokasaṃrakṣaṇārthaṃ praviśa daśabalādya mā puraṃ siddhyātra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भगवान् विहाराङ्गनादभिप्रतस्थे । द्युतिन्धरा च नाम तत्र वृक्षदेवता सा करुणकरुणं रुदन्ती भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्यैवमाह । सर्वं नाथ भविष्यति त्रिभुवनं नष्टेक्षणं साम्प्रतं नाशं पूर्णमनोरथे त्वयि गते सर्वार्थसिद्धे मुनौ । एतस्मिन् गगने भुजङ्गरसनास्तीक्ष्णासिबाणायुधास् त्वन्नाशाय चरन्ति वन्हिवदना मा गच्छ तत्राधुना

atha bhagavān vihārāṅganādabhipratasthe / dyutindharā ca nāma tatra vṛkṣadevatā sā karuṇakaruṇaṃ rudantī bhagavataḥ pādau śirasābhivandyaivamāha / sarvaṃ nātha bhaviṣyati tribhuvanaṃ naṣṭekṣaṇaṃ sāmprataṃ nāśaṃ pūrṇamanorathe tvayi gate sarvārthasiddhe munau / etasmin gagane bhujaṅgarasanāstīkṣṇāsibāṇāyudhās tvannāśāya caranti vanhivadanā mā gaccha tatrādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च भगवान् द्वारकोष्ठके अवततार अथ ज्योतिवरणा (दुत्त् ८७) नाम द्वारकोष्ठकदेवता सा उच्चैःस्वरेण रुदन्ती भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्यैवमाह । एते ब्राह्मणसंज्ञिनां पुरवरे विंशत्सहस्राण्यथो दिप्तास्यक्षुरसायकप्रहरणाः प्रेक्षन्ति ते निर्दयाः । अन्योन्यामतिरौद्रनिर्दयवतां विंशत्सहस्राण्यतस् तिष्ठन्त्येह विनाशनाय तव हे मा गच्छ शुद्धानन

yadā ca bhagavān dvārakoṣṭhake avatatāra atha jyotivaraṇā (Dutt 87) nāma dvārakoṣṭhakadevatā sā uccaiḥsvareṇa rudantī bhagavataḥ pādau śirasābhivandyaivamāha / ete brāhmaṇasaṃjñināṃ puravare viṃśatsahasrāṇyatho diptāsyakṣurasāyakapraharaṇāḥ prekṣanti te nirdayāḥ / anyonyāmatiraudranirdayavatāṃ viṃśatsahasrāṇyatas tiṣṭhantyeha vināśanāya tava he mā gaccha śuddhānana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भगवान् द्वारशालां प्रविवेश । तत्र च तमालसारा नाम राजगृहनगरपरिपालिका देवता । सा च तस्योच्चस्वरेण रुदन्ती भगवतः सकाशं त्वरयोपजगाम । उपेत्य पादौ शिरसाभिवन्द्य एवमाह । मार्गो ऽयं भगवन् पुनः परिवृतः सिंहोष्ट्रमत्तद्विपैर् भिक्षूणां च विहेठनाय बहुधा मारैर्विघातः कृतः । उद्युक्तास्तव चान्यतीर्थचरणाः शास्तुर्वधार्थं भुवि त्व मेघस्वन देवनागकृपया मा गच्छ दीप्तप्रभ

atha bhagavān dvāraśālāṃ praviveśa / tatra ca tamālasārā nāma rājagṛhanagaraparipālikā devatā / sā ca tasyoccasvareṇa rudantī bhagavataḥ sakāśaṃ tvarayopajagāma / upetya pādau śirasābhivandya evamāha / mārgo 'yaṃ bhagavan punaḥ parivṛtaḥ siṃhoṣṭramattadvipair bhikṣūṇāṃ ca viheṭhanāya bahudhā mārairvighātaḥ kṛtaḥ / udyuktāstava cānyatīrthacaraṇāḥ śāsturvadhārthaṃ bhuvi tva meghasvana devanāgakṛpayā mā gaccha dīptaprabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा नरामरभुजङ्गमकिन्नरेन्द्रास् त्वच्छाशनस्य विलयं विहितं समेत्य । भीता द्रवन्ति भगवन् जितमार मारान् मायावृतानतिविकूलमुखांश्च भूयः

dṛṣṭvā narāmarabhujaṅgamakinnarendrās tvacchāśanasya vilayaṃ vihitaṃ sametya / bhītā dravanti bhagavan jitamāra mārān māyāvṛtānativikūlamukhāṃśca bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपश्यन् वत सज्जनो ऽद्य विरसः प्रोच्चैः शिरस्ताडितो हा कष्टं कथयत्यतीव स्वगतभ्रंशं समाशङ्कयन्

saṃpaśyan vata sajjano 'dya virasaḥ proccaiḥ śirastāḍito hā kaṣṭaṃ kathayatyatīva svagatabhraṃśaṃ samāśaṅkayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नश्यते दृष्टसूर्यो ऽयं धर्मोल्का याति संक्षयम् । मृग्दाति मृत्यु संबुद्धं धर्मतोयं विशुष्यते

naśyate dṛṣṭasūryo 'yaṃ dharmolkā yāti saṃkṣayam / mṛgdāti mṛtyu saṃbuddhaṃ dharmatoyaṃ viśuṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्धर्मचारिणां लोके विनाशे प्रत्युपस्थिते । प्रादुर्भावो ऽसतामेव माराणां भवति ह्यतः

saddharmacāriṇāṃ loke vināśe pratyupasthite / prādurbhāvo 'satāmeva mārāṇāṃ bhavati hyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सा देवता भगवतः प्रतिनिवर्तनमदृष्ट्वा साश्रुमुखीभूय एवमाह । लोकं निरीक्षस्व मुनेः समग्रं न गच्छ वादिप्रवराद्य संक्षयम् । म मत्पुरे नाशमुपागते त्वयि त्रिलोकनिन्द्या सततं भवेयम्

atha sā devatā bhagavataḥ pratinivartanamadṛṣṭvā sāśrumukhībhūya evamāha / lokaṃ nirīkṣasva muneḥ samagraṃ na gaccha vādipravarādya saṃkṣayam / ma matpure nāśamupāgate tvayi trilokanindyā satataṃ bhaveyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु मे वचो नायक सत्त्वसार मा मत्पुरे गच्छ विनाशमद्य । सत्त्वानुकम्पार्थमिह प्रतीक्ष्य सत्त्वांश्च जन्मर्तिभयद्विमोक्षय

śṛṇu me vaco nāyaka sattvasāra mā matpure gaccha vināśamadya / sattvānukampārthamiha pratīkṣya sattvāṃśca janmartibhayadvimokṣaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मर प्रतिज्ञां हि पुरा तथागता प्राप्योत्तमं तारयिता भवेयम् । सत्त्वाननेकान् बहुदुःखतप्तान् आश्वासय प्राणभृतां वरिष्ठ

smara pratijñāṃ hi purā tathāgatā prāpyottamaṃ tārayitā bhaveyam / sattvānanekān bahuduḥkhataptān āśvāsaya prāṇabhṛtāṃ variṣṭha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठाग्रमूर्ते बहुकल्पकोट्यः कामेषु सक्तो वत बालवर्गः । तच्छान्तये देशय धर्ममार्गं स्वभावशून्यायतनेन्द्रियार्थम्

tiṣṭhāgramūrte bahukalpakoṭyaḥ kāmeṣu sakto vata bālavargaḥ / tacchāntaye deśaya dharmamārgaṃ svabhāvaśūnyāyatanendriyārtham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मर प्रधानं रुधिरप्रपूर्णा यत्ते प्रदत्ताश्चतुराः समुद्राः । शिरांसि चास्थीनि च चक्रवाडवं नेत्राणि गङ्गासिकतासमानि

smara pradhānaṃ rudhiraprapūrṇā yatte pradattāścaturāḥ samudrāḥ / śirāṃsi cāsthīni ca cakravāḍavaṃ netrāṇi gaṅgāsikatāsamāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नानि चैवं विविधानि पूर्वं पुत्राश्च दाराश्च द्विरदास्तथाश्वाः । आवासवस्त्रशयनान्नपानं भैषज्यमिष्टं च तथातुराणाम्

ratnāni caivaṃ vividhāni pūrvaṃ putrāśca dārāśca dviradāstathāśvāḥ / āvāsavastraśayanānnapānaṃ bhaiṣajyamiṣṭaṃ ca tathāturāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृता च पूजा प्रवरा स्वयम्भुवां शीलं त्वया रक्षितमप्रमादिना । क्षान्तिश्रुतं सेवितमेव नित्यं मातृज्ञता चैव पितृज्ञता च

kṛtā ca pūjā pravarā svayambhuvāṃ śīlaṃ tvayā rakṣitamapramādinā / kṣāntiśrutaṃ sevitameva nityaṃ mātṛjñatā caiva pitṛjñatā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीर्णान्यनन्तानि च दुष्कराणि सत्त्वा ह्यनेकव्यसनात् प्रमोचिताः । यत्पूर्वमादौ प्रणिधिः कृत्तस्ते बुद्धो भवेयं परमार्थदेशकः

jīrṇānyanantāni ca duṣkarāṇi sattvā hyanekavyasanāt pramocitāḥ / yatpūrvamādau praṇidhiḥ kṛttaste buddho bhaveyaṃ paramārthadeśakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तारयेयं जनतां महौघात् लोकाय धर्मं वत देशयेयम् । तृष्णाधिमूलानि महाभयानि दुःखान्यशेषाणि च शोषयेयम्

uttārayeyaṃ janatāṃ mahaughāt lokāya dharmaṃ vata deśayeyam / tṛṣṇādhimūlāni mahābhayāni duḥkhānyaśeṣāṇi ca śoṣayeyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभये पुरे सत्त्वगणं प्रवेशये निवेश्य तान् वै वरबोधिमार्गे । विमोचयेयं बहुदुःखपीडितान् तां सत्त्वधातुं परिपूर्ण कुर्याम्

abhaye pure sattvagaṇaṃ praveśaye niveśya tān vai varabodhimārge / vimocayeyaṃ bahuduḥkhapīḍitān tāṃ sattvadhātuṃ paripūrṇa kuryām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्तारयैतां समयप्रतिज्ञां वदस्व धर्मं बहु कल्पकोट्यः

nistārayaitāṃ samayapratijñāṃ vadasva dharmaṃ bahu kalpakoṭyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओघात् समुत्तारय नाथ लोकं संस्नापयाष्टाङ्गजलेन चैनम् । नेहास्ति सत्त्वाः सदृशास्त्रिलोके त्वया हि नाथ प्रवरो न कश्चित्

oghāt samuttāraya nātha lokaṃ saṃsnāpayāṣṭāṅgajalena cainam / nehāsti sattvāḥ sadṛśāstriloke tvayā hi nātha pravaro na kaścit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तः स्वयं लोकमिमं च मोचय उत्तारय [त्वं] त्रिभवार्णवाज्जगत् । त्वमेकबन्धो जगदेकबान्धव- स्तिष्ठस्व नित्यं विभजस्व धर्मम्

muktaḥ svayaṃ lokamimaṃ ca mocaya uttāraya [tvaṃ] tribhavārṇavājjagat / tvamekabandho jagadekabāndhava- stiṣṭhasva nityaṃ vibhajasva dharmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भगवान् द्वारशालायामवततार । तत्क्षणादेव च बहूनि देवनागयक्षराक्षसकोटीनयुतशतसहस्राणि गगने विचरमाणानि साश्रुमुखान्येवमाहुः । अस्माभिरादौ सुगता हि दृष्टा प्रशान्तकाले सुविनीतशिष्याः । धर्मोपदेशं विपुलं च कुर्वतां तेषां विघातो न स ईदृशो ऽभूत्

atha bhagavān dvāraśālāyāmavatatāra / tatkṣaṇādeva ca bahūni devanāgayakṣarākṣasakoṭīnayutaśatasahasrāṇi gagane vicaramāṇāni sāśrumukhānyevamāhuḥ / asmābhirādau sugatā hi dṛṣṭā praśāntakāle suvinītaśiṣyāḥ / dharmopadeśaṃ vipulaṃ ca kurvatāṃ teṣāṃ vighāto na sa īdṛśo 'bhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशादि धर्मं समुवाच लोके परिपाचनार्थं जगतां मुनीन्द्रः

kleśādi dharmaṃ samuvāca loke paripācanārthaṃ jagatāṃ munīndraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् पुनस्तिष्ठ हि वादिसिंह पापीमतां नैकसहस्रकोट्यः । कुर्वन्ति धर्मस्य विनाशमेवं मा बुद्धवीराद्य पुरे विश्वस्व

asmin punastiṣṭha hi vādisiṃha pāpīmatāṃ naikasahasrakoṭyaḥ / kurvanti dharmasya vināśamevaṃ mā buddhavīrādya pure viśvasva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरा देवता एवमाह । चक्रं जिनैर्वर्तितमेकदेशे तैः पूर्वकैर्लोकहितप्रयुक्तैः । अयं पुनर्गच्छतु यत्र तत्र मा खल्ववस्थां समवाप्स्यते ऽद्य

athāparā devatā evamāha / cakraṃ jinairvartitamekadeśe taiḥ pūrvakairlokahitaprayuktaiḥ / ayaṃ punargacchatu yatra tatra mā khalvavasthāṃ samavāpsyate 'dya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरापि देवता एवमाह । कारुण्यहेतोरिह सार्थवाह चचार सत्त्वार्थमतीव कुर्वन् स केवलं त्वद्य पुरे ऽत्र मा वै नाशं प्रयायादिति मे वितर्कः

athāparāpi devatā evamāha / kāruṇyahetoriha sārthavāha cacāra sattvārthamatīva kurvan sa kevalaṃ tvadya pure 'tra mā vai nāśaṃ prayāyāditi me vitarkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन खलु पुनः समयेन तानि बहूनि देवनागयक्षराक्षसासुरगरुडकिन्नरमहोरगकोटीनयुतशतसहस्राणि साश्रुदिनवदनानि (दुत्त् ९२) गगनतलपथादवतिर्य भगवतः पुरतः स्थित्वा अनेकप्रकारान् आत्मनो विप्रकारांश्चक्रुः । केचित् केशान् विलुम्पन्ति स्म । केचिदाभरणानि मुमुचुः । केचिच्छत्रध्वजपताकाः प्रपातयामासुः । केचित् स्वशरीरेण भूमौ निपेतुः । केचिद् भगवतश्चरणौ जगृहुः । केचिदतिकष्टं रुरुदुः । केचिदुरसि पाणिभिः पराजघ्नुः । केचिद् भगवतः पदमूले स्थित्व मद्गुवत् परावर्तन्ते स्म । केचिद् भगवतः पुरतः प्राञ्जलयो भूत्वा स्तुतिनमस्कारान् चक्रुः । केचिद् भगवन्तं पुष्पधूगन्धमाल्यविलेपनवस्त्राभरणसुवर्णसूत्रमुक्ताहारपुष्पैरवकिरन्ति स्म । अथापरा बव्हयो देवकोट्यः उच्चैरेककण्ठेनैवमाहुः । त्वया प्रचीर्णानि हि दुष्कराणि अतीव लोकार्थमितो बहूनि । क्षीणे त्वमुत्पन्न इहाद्य काले उपेक्षकस्तिष्ठ च मा त्यजस्व

tena khalu punaḥ samayena tāni bahūni devanāgayakṣarākṣasāsuragaruḍakinnaramahoragakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sāśrudinavadanāni (Dutt 92) gaganatalapathādavatirya bhagavataḥ purataḥ sthitvā anekaprakārān ātmano viprakārāṃścakruḥ / kecit keśān vilumpanti sma / kecidābharaṇāni mumucuḥ / kecicchatradhvajapatākāḥ prapātayāmāsuḥ / kecit svaśarīreṇa bhūmau nipetuḥ / kecid bhagavataścaraṇau jagṛhuḥ / kecidatikaṣṭaṃ ruruduḥ / kecidurasi pāṇibhiḥ parājaghnuḥ / kecid bhagavataḥ padamūle sthitva madguvat parāvartante sma / kecid bhagavataḥ purataḥ prāñjalayo bhūtvā stutinamaskārān cakruḥ / kecid bhagavantaṃ puṣpadhūgandhamālyavilepanavastrābharaṇasuvarṇasūtramuktāhārapuṣpairavakiranti sma / athāparā bavhayo devakoṭyaḥ uccairekakaṇṭhenaivamāhuḥ / tvayā pracīrṇāni hi duṣkarāṇi atīva lokārthamito bahūni / kṣīṇe tvamutpanna ihādya kāle upekṣakastiṣṭha ca mā tyajasva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पं कृतं ते ऽनघ बुद्धकार्यं साक्षीकृताश्चाल्पतरास्त्रिअदेवाः । त्वं तिष्ठ धर्मान् सुचिरं प्रकाशयन् उत्तारयास्मात् त्रिभवार्णवाज् जगत्

alpaṃ kṛtaṃ te 'nagha buddhakāryaṃ sākṣīkṛtāścālpatarāstriadevāḥ / tvaṃ tiṣṭha dharmān suciraṃ prakāśayan uttārayāsmāt tribhavārṇavāj jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करुणां जनस्य प्रतिदर्शयाथ ओघेभ्य उत्तारय लोकनाथ

karuṇāṃ janasya pratidarśayātha oghebhya uttāraya lokanātha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽत्रा टवीमध्यगता भ्रमन्ति संसारकान्तारविनष्टमार्गाः । तेषां स्वमार्गं प्रतिदर्शयस्व प्रमोक्षयार्योत्तमधर्मवाग्भिः

ye 'trā ṭavīmadhyagatā bhramanti saṃsārakāntāravinaṣṭamārgāḥ / teṣāṃ svamārgaṃ pratidarśayasva pramokṣayāryottamadharmavāgbhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्तवाश्चर्यतरं कृपाद्भुतं प्रवर्तितं यद्वरधर्मचक्रम् । चिरं हि तिष्ठ त्वमुदारबुद्धे मा खल्वनाथा जनता भवेत्

etattavāścaryataraṃ kṛpādbhutaṃ pravartitaṃ yadvaradharmacakram / ciraṃ hi tiṣṭha tvamudārabuddhe mā khalvanāthā janatā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरापि देवता एवमाह । नाशं प्रयास्यत्यथ यद्विनायको लोकस्तथान्धो निखिलो भविष्यति । अष्टाङ्गमार्गस्त्रिविमोक्षहेतोः सर्वेण सर्वं न भविष्यतीह

athāparāpi devatā evamāha / nāśaṃ prayāsyatyatha yadvināyako lokastathāndho nikhilo bhaviṣyati / aṣṭāṅgamārgastrivimokṣahetoḥ sarveṇa sarvaṃ na bhaviṣyatīha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माभिरस्मिञ्छुभबीजमुप्तं वः कायचेतोद्धरमप्रमत्तैः । ततो वयं सर्वसुखैः समन्विताः पुण्याकरस्यास्य हि मा भवेत् क्षयः

asmābhirasmiñchubhabījamuptaṃ vaḥ kāyacetoddharamapramattaiḥ / tato vayaṃ sarvasukhaiḥ samanvitāḥ puṇyākarasyāsya hi mā bhavet kṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन च समयेन बहूनि शुद्धावासदेवकोटीनयुतशतसहस्राणि तत्रैव सन्निपतितान्यभूवन् । तान्यप्येवमाहुः । मा भैष्टं यूयं न मुनेरवस्था भविष्यति काचिदुदारबुद्धेः । प्रत्यक्षपूर्वा वयमस्य साधोरूपागता यद्भुवि मारकोट्यः

tena ca samayena bahūni śuddhāvāsadevakoṭīnayutaśatasahasrāṇi tatraiva sannipatitānyabhūvan / tānyapyevamāhuḥ / mā bhaiṣṭaṃ yūyaṃ na muneravasthā bhaviṣyati kācidudārabuddheḥ / pratyakṣapūrvā vayamasya sādhorūpāgatā yadbhuvi mārakoṭyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्त्रिंशद्योजनानि प्लुतरभसपरा यत् समन्ताद् वितत्य प्रासासिस्फीतखड्गप्रचुरखररवा भीषणी मारसेना । संप्राप्ता बोधिमण्डे विलयमुपगता तत्क्षणादेव भीता प्राप्तार्थस्याद्य किं तत्प्रसृतयशसो विघ्नमेव प्रकुर्यात्

ṣaṭtriṃśadyojanāni plutarabhasaparā yat samantād vitatya prāsāsisphītakhaḍgapracurakhararavā bhīṣaṇī mārasenā / saṃprāptā bodhimaṇḍe vilayamupagatā tatkṣaṇādeva bhītā prāptārthasyādya kiṃ tatprasṛtayaśaso vighnameva prakuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरा देवता प्ररुदन्ती एवमाह । मारस्यैकस्य सा सेना प्रागासिन्न महाबला । मारकोटीसहस्राणामियं सेना महाबला

athāparā devatā prarudantī evamāha / mārasyaikasya sā senā prāgāsinna mahābalā / mārakoṭīsahasrāṇāmiyaṃ senā mahābalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसंशयमिह प्राप्तो नाशं लोकविनायकः । यद्विनाशदयं लोको निरालोको भ्रमिष्यति

niḥsaṃśayamiha prāpto nāśaṃ lokavināyakaḥ / yadvināśadayaṃ loko nirāloko bhramiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खलु ते शक्रब्रह्मलोकपाला भगवतः [पादौ परिवज्यैव]माहुः । तिष्ठेह साधु कुरु मन्दधीनामस्मद्वचः कारुणिकप्रधान । बहुदेवकोट्यो महाशोक तप्तास्ताः सांप्रतं धर्मरसेन सिञ्च

atha khalu te śakrabrahmalokapālā bhagavataḥ [pādau parivajyaiva]māhuḥ / tiṣṭheha sādhu kuru mandadhīnāmasmadvacaḥ kāruṇikapradhāna / bahudevakoṭyo mahāśoka taptāstāḥ sāṃprataṃ dharmarasena siñca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खलु भगवांस्तां सर्वावतीं पर्षदं मैत्र्या विशालभ्यां नयनाभ्याम् अवलोक्य ब्राह्मेण स्वरेण तां समाश्वासयन्नेवमाह । मा भैष्ट यूयं भवताद्य निर्भयाः सर्वे ऽपि माराः सगणाः सवाहनाः । शक्ता न मे भीषयितुं समग्राः रोमाप्यथैकं किमु सर्वदेहम्

atha khalu bhagavāṃstāṃ sarvāvatīṃ parṣadaṃ maitryā viśālabhyāṃ nayanābhyām avalokya brāhmeṇa svareṇa tāṃ samāśvāsayannevamāha / mā bhaiṣṭa yūyaṃ bhavatādya nirbhayāḥ sarve 'pi mārāḥ sagaṇāḥ savāhanāḥ / śaktā na me bhīṣayituṃ samagrāḥ romāpyathaikaṃ kimu sarvadeham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वासयाम्यद्य तु सर्वलोकं धर्मं सदाहं भुवि देशयिष्ये । मार्गच्युतानामहमेव सम्यग् मार्गोपदेशं विशदं करिष्ये

āśvāsayāmyadya tu sarvalokaṃ dharmaṃ sadāhaṃ bhuvi deśayiṣye / mārgacyutānāmahameva samyag mārgopadeśaṃ viśadaṃ kariṣye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतानि पूर्वं बहु दुष्कराणि मयान्नपानं विपुलं प्रदत्तम् । आवासभैषज्यमनल्पकं च कर्तुं विघातं मम को ऽद्य शक्यते

kṛtāni pūrvaṃ bahu duṣkarāṇi mayānnapānaṃ vipulaṃ pradattam / āvāsabhaiṣajyamanalpakaṃ ca kartuṃ vighātaṃ mama ko 'dya śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्ता मय ह्यश्वरथा गजाश्च विभूषणान्याभरणानि चैव । दासाश्च दास्यो निगमाश्च राष्ट्राः कर्तुं विघातं मम कः समर्थः

tyaktā maya hyaśvarathā gajāśca vibhūṣaṇānyābharaṇāni caiva / dāsāśca dāsyo nigamāśca rāṣṭrāḥ kartuṃ vighātaṃ mama kaḥ samarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तो मया सत्त्वहिताय कस्माच्छरीरनाशो ऽद्य भविष्यति मे

datto mayā sattvahitāya kasmāccharīranāśo 'dya bhaviṣyati me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरश्च नेत्रे उभे कर्णनासे हस्तौ च पादौ तनु चर्म लोहितम् । स्वजीवितं त्यक्तमपीह देहिनां कर्तुं विहिंसां मम कः समर्थः

śiraśca netre ubhe karṇanāse hastau ca pādau tanu carma lohitam / svajīvitaṃ tyaktamapīha dehināṃ kartuṃ vihiṃsāṃ mama kaḥ samarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बव्हयो मयातीव हि बुद्धकोट्यः संपूजिता भक्तिमता सहस्तम् । शीलश्रुतिक्षान्तिरतेन नित्यं कर्तुं विलोपं ममः समर्थः

bavhayo mayātīva hi buddhakoṭyaḥ saṃpūjitā bhaktimatā sahastam / śīlaśrutikṣāntiratena nityaṃ kartuṃ vilopaṃ mamaḥ samarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं मया वै बहु दुष्कराणि कृतानि मे ऽतीव समाहितेन । संछिन्नगात्रेण न रोषितं मनः कर्तुं विहिंसां मम को ऽद्य शक्तः

pūrvaṃ mayā vai bahu duṣkarāṇi kṛtāni me 'tīva samāhitena / saṃchinnagātreṇa na roṣitaṃ manaḥ kartuṃ vihiṃsāṃ mama ko 'dya śaktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशा जिता मे नितयो ऽस्मि बुद्धः सर्वेषु सत्त्वेषु च मैत्रचित्तः । ईर्ष्या च मे नास्ति खिलं न रोषो न मे समर्थः पुरतो ऽद्य कश्चित्

kleśā jitā me nitayo 'smi buddhaḥ sarveṣu sattveṣu ca maitracittaḥ / īrṣyā ca me nāsti khilaṃ na roṣo na me samarthaḥ purato 'dya kaścit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युष्मद्विमोक्ष नियतं करिष्ये मा भैष्ट कस्मान्न पुरं प्रवेक्षेप

yuṣmadvimokṣa niyataṃ kariṣye mā bhaiṣṭa kasmānna puraṃ pravekṣepa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये केचि दिशासु दशश्वपीह बुद्धा हि तिष्ठन्ति तु सत्त्वहेतोः । तान् सर्वबुद्धानिहैकिकरिष्ये महर्धिकांश्चाप्यथ बोधिसत्त्वान्

ye keci diśāsu daśaśvapīha buddhā hi tiṣṭhanti tu sattvahetoḥ / tān sarvabuddhānihaikikariṣye mahardhikāṃścāpyatha bodhisattvān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रं प्रपूर्णं सकलं करिष्ये ज्ञानेन पुण्येन च वासयिष्ये । तैरेव बुद्धैः सह नेतृसंस्थितः करिष्ये बुद्धानुमतं च कार्यम्

kṣetraṃ prapūrṇaṃ sakalaṃ kariṣye jñānena puṇyena ca vāsayiṣye / taireva buddhaiḥ saha netṛsaṃsthitaḥ kariṣye buddhānumataṃ ca kāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.