ततः स सेन आलोक्य तं नृपं सांजलिर् मुदा । प्रणत्वा सुप्रसन्नास्यः पुरतः समुपाश्रयत्
tataḥ sa sena ālokya taṃ nṛpaṃ sāṃjalir mudā / praṇatvā suprasannāsyaḥ purataḥ samupāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 38
इति पृष्टे नरेन्द्रेण स सेनः समुपाश्रितः । तं नरेन्द्रं समालोक्य विनयन्न् एवम् अब्रवीत्
iti pṛṣṭe narendreṇa sa senaḥ samupāśritaḥ / taṃ narendraṃ samālokya vinayann evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमस्व भो महाराज यद् अर्थे मे विलंवितं । तत् सर्वं समुपाख्याय भवन्तं बोधयान्य् अपि
kṣamasva bho mahārāja yad arthe me vilaṃvitaṃ / tat sarvaṃ samupākhyāya bhavantaṃ bodhayāny api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं तावन् महाराज सुरनद्यमृतं पिवा । इदं पंचामृतं चापि भुक्ष्वेदं च सुपिष्टकं
idaṃ tāvan mahārāja suranadyamṛtaṃ pivā / idaṃ paṃcāmṛtaṃ cāpi bhukṣvedaṃ ca supiṣṭakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा स समादाय कमण्डलुं समर्प्पयत् । भोग्यं पंचामृतं चापि पिष्टकं चाग्रतः प्रभोः
ity uktvā sa samādāya kamaṇḍaluṃ samarppayat / bhogyaṃ paṃcāmṛtaṃ cāpi piṣṭakaṃ cāgrataḥ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अमृतादिकं सर्वं दृष्ट्वा स मुदितो नृपः । कमण्डलुं समादाय पपौ तत् सुरसामृतं
tad amṛtādikaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā sa mudito nṛpaḥ / kamaṇḍaluṃ samādāya papau tat surasāmṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपतिस् तुष्टो निस्तृष्णाह्लादिताशयः । तं च पंचामृतं भोग्यं बुभुजे पिष्टकान्य् अपि
tataḥ sa nṛpatis tuṣṭo nistṛṣṇāhlāditāśayaḥ / taṃ ca paṃcāmṛtaṃ bhogyaṃ bubhuje piṣṭakāny api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपतिस् तुष्टो महानंदप्रमोदितः । तं सेनं सुमतिं धीरं समालोक्यैवम् अब्रवीत् ॥ र्म् ३८।३७२ ७३! ॥ त्वम् अपीदं सुधाकल्पम् अमृतं पिव सन्मते । भुक्ष्व पचामृतं भोग्यं पिष्टकं चेदम् उत्तमं
tataḥ sa nṛpatis tuṣṭo mahānaṃdapramoditaḥ / taṃ senaṃ sumatiṃ dhīraṃ samālokyaivam abravīt // Rm 38.372 73! // tvam apīdaṃ sudhākalpam amṛtaṃ piva sanmate / bhukṣva pacāmṛtaṃ bhogyaṃ piṣṭakaṃ cedam uttamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राज्ञा समादिष्टे स सेनः प्रतिमंडितः । तद् अमृतादिकं सर्वम् आदाय बुभुजे स्वयं
iti rājñā samādiṣṭe sa senaḥ pratimaṃḍitaḥ / tad amṛtādikaṃ sarvam ādāya bubhuje svayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तच् छेषम् आदाय स सेनः परितोषितः । अश्वाय समुपस्थाप्य सर्वं ददौ विनोदयन्
tatas tac cheṣam ādāya sa senaḥ paritoṣitaḥ / aśvāya samupasthāpya sarvaṃ dadau vinodayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि चाश्वः समालोक्य तत् सर्वम् अमृतादिकं । आश्वाद्य परिभुंजानो महानंदं समाययौ
so 'pi cāśvaḥ samālokya tat sarvam amṛtādikaṃ / āśvādya paribhuṃjāno mahānaṃdaṃ samāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपति राजा परिशुद्धाशयो मुदा । तं सेनं तम् उपामंत्र्य पुनर् एवम् अपृछत
tataḥ sa nṛpati rājā pariśuddhāśayo mudā / taṃ senaṃ tam upāmaṃtrya punar evam apṛchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो सेन त्वम् आनीतं यद् एतद् अमृतादिकं । कुतः कथं समासाद्य तत् सत्यं वक्तुम् अर्हसि
aho sena tvam ānītaṃ yad etad amṛtādikaṃ / kutaḥ kathaṃ samāsādya tat satyaṃ vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं प्रार्थिते राज्ञा स सेनः सांजलिर् मुदा । स्वामिनं तं नृपं नत्वा समालोक्यैवम् अब्रवीत्
ity evaṃ prārthite rājñā sa senaḥ sāṃjalir mudā / svāminaṃ taṃ nṛpaṃ natvā samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजन् समाधाय यद् एतद् अमृतादिकं । मयासाद्य समानीतं तत् संनिवेदयानि ते
śṛṇu rājan samādhāya yad etad amṛtādikaṃ / mayāsādya samānītaṃ tat saṃnivedayāni te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अत्र त्वं तृषार्त्तो ऽसि तदर्थे ऽहं ससंभ्रमः । जलम् अन्वेषितुं तत्र वने पश्यन् भ्रमाम्य् अहं
yad atra tvaṃ tṛṣārtto 'si tadarthe 'haṃ sasaṃbhramaḥ / jalam anveṣituṃ tatra vane paśyan bhramāmy ahaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्रापि दृश्यते नात्र पानीयं निर्जने वने । ततो दूरतरं गत्वा जलम् अन्वेषितुं भ्रमे
kutrāpi dṛśyate nātra pānīyaṃ nirjane vane / tato dūrataraṃ gatvā jalam anveṣituṃ bhrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि दृश्यते नैव जलं क्वापि समंततः । ततो ऽतिदूरतो नद्याः शब्दं शृण्वन्न् अनुव्रजे
tatrāpi dṛśyate naiva jalaṃ kvāpi samaṃtataḥ / tato 'tidūrato nadyāḥ śabdaṃ śṛṇvann anuvraje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छब्दानुसरन् गत्वा पश्यामि सुरनिम्नगां । तत्र देवीगणाश् चापि पश्यामि व्रतचारिकाः
tacchabdānusaran gatvā paśyāmi suranimnagāṃ / tatra devīgaṇāś cāpi paśyāmi vratacārikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तासां समालोक्य समाक्रंदंति सादरं । ततो ऽहं तत्प्रभावेन तां नदीं लंघयन् व्रजे
tatra tāsāṃ samālokya samākraṃdaṃti sādaraṃ / tato 'haṃ tatprabhāvena tāṃ nadīṃ laṃghayan vraje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मां समुपाहूय सर्वा ता अप्सरोगणाः । कुतः कथम् इहायासि त्वं वदेति बभाषिरे
tatra māṃ samupāhūya sarvā tā apsarogaṇāḥ / kutaḥ katham ihāyāsi tvaṃ vadeti babhāṣire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं समुपासृत्य ताः सर्वा अप्सरोगणाः । सांजलिः सादरं नत्वा पुर एवं निवेदय
tato 'haṃ samupāsṛtya tāḥ sarvā apsarogaṇāḥ / sāṃjaliḥ sādaraṃ natvā pura evaṃ nivedaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्योदयो महाराजो महीपालो नराधिपः । तस्योद्याने वराहौ द्वौ प्रकुर्वात उपद्रवं
sūryodayo mahārājo mahīpālo narādhipaḥ / tasyodyāne varāhau dvau prakurvāta upadravaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् निशम्य स भूपालः समंत्रिसैन्यपौरिकः । सह भोग्यं समारुह्य वराहौ हंतुं उद्ययौ
tan niśamya sa bhūpālaḥ samaṃtrisainyapaurikaḥ / saha bhogyaṃ samāruhya varāhau haṃtuṃ udyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोद्याने चतुर्दिक्षु परिवृत्य समंततः । हाहाकारं प्रकुर्वन्तस् तिष्ठन्ति ते नृपादयः
tatrodyāne caturdikṣu parivṛtya samaṃtataḥ / hāhākāraṃ prakurvantas tiṣṭhanti te nṛpādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तौ द्वौ महाघोरौ वराहौ सह सागतः । उद्यानान् निर्गतौ वेगान् नृपान्तिकात् परागतौ
tatas tau dvau mahāghorau varāhau saha sāgataḥ / udyānān nirgatau vegān nṛpāntikāt parāgatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नृपतिः कोपात् तौ वराहाव् अनुद्रुतः । अश्वम् आरुह्य वेगेन प्रविष्टो भ्रमते वने
tatra sa nṛpatiḥ kopāt tau varāhāv anudrutaḥ / aśvam āruhya vegena praviṣṭo bhramate vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नृपतिर् अश्वाद् वेगात् प्रधावतो ऽपतत् । श्रमतापपिपासार्त्तो तरुतले निषीदति
tatra sa nṛpatir aśvād vegāt pradhāvato 'patat / śramatāpapipāsārtto tarutale niṣīdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य राज्ञस् तृषार्त्तस्य जलम् अन्वेषितुं भ्रमन् । कुत्रापि निर्जने ऽरण्ये जलं पश्याम्य् अहं न हि
tasya rājñas tṛṣārttasya jalam anveṣituṃ bhraman / kutrāpi nirjane 'raṇye jalaṃ paśyāmy ahaṃ na hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दूरतरं गत्वा जलम् अन्विष्य सर्वतः । भ्रमन् दूरान् नदीशब्दं श्रुत्वाहं समुपासरे
tato dūrataraṃ gatvā jalam anviṣya sarvataḥ / bhraman dūrān nadīśabdaṃ śrutvāhaṃ samupāsare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् अर्थम् अहं देव्यो दूरतः सहसागतः । तद् भवन्त्यः प्रसीदंतु दृश्यंते भाग्यतो मया
etad artham ahaṃ devyo dūrataḥ sahasāgataḥ / tad bhavantyaḥ prasīdaṃtu dṛśyaṃte bhāgyato mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्त्यो ऽपि किम् अर्थे ऽत्र विहरन्ति समाश्रिताः । इति पृष्टे मया ताश् च देव्यः सर्वाः प्रसादिताः
bhavantyo 'pi kim arthe 'tra viharanti samāśritāḥ / iti pṛṣṭe mayā tāś ca devyaḥ sarvāḥ prasāditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदरान् मां समामंत्र्य पुर एवं बभाषिरे । मानव त्वं न जानीषे यद् इहेव ममाश्रिता । तद् अर्थं समुपाख्यायस् तत् संशृणु समाहितः
ādarān māṃ samāmaṃtrya pura evaṃ babhāṣire / mānava tvaṃ na jānīṣe yad iheva mamāśritā / tad arthaṃ samupākhyāyas tat saṃśṛṇu samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या श्रीभगवती देवी माहेश्वरी वसुंधरा । तस्या व्रतं वयं सर्वा चरितुम् इह संस्थिताः
yā śrībhagavatī devī māheśvarī vasuṃdharā / tasyā vrataṃ vayaṃ sarvā caritum iha saṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र नो व्रतं पश्यं क्षणं तिष्ठ समाहितः । एतद्दृष्टे ऽपि ते पुण्यं संप्रजायेन् महत्तरं
tad atra no vrataṃ paśyaṃ kṣaṇaṃ tiṣṭha samāhitaḥ / etaddṛṣṭe 'pi te puṇyaṃ saṃprajāyen mahattaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ताभिः समादिष्टं श्रुत्वाहं संप्रमोदितः । तथेति प्रतिविज्ञप्य तद् व्रतं द्रष्टुम् आश्रमे
iti tābhiḥ samādiṣṭaṃ śrutvāhaṃ saṃpramoditaḥ / tatheti prativijñapya tad vrataṃ draṣṭum āśrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ता अप्सरोदेव्यः सर्वास् तत्र यथाक्रमं । स्वस्वासने समाश्रित्य प्रारभन्ति यथाक्रमात्
tatas tā apsarodevyaḥ sarvās tatra yathākramaṃ / svasvāsane samāśritya prārabhanti yathākramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ता मंडले देवीं सगणां श्रीवसुंधराण् । यथाविधिं समावाह्य पूजयंति समादरात्
tatra tā maṃḍale devīṃ sagaṇāṃ śrīvasuṃdharāṇ / yathāvidhiṃ samāvāhya pūjayaṃti samādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपस्तोत्रादिकं कृत्वा सर्वाः सांजलयश् च ताः । नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य प्रार्थयंति सुसंपदं
japastotrādikaṃ kṛtvā sarvāḥ sāṃjalayaś ca tāḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya prārthayaṃti susaṃpadaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ता अप्सरोदेव्यः सर्वाः समाप्तिते व्रते । स पंचामृतैः पूपैः कुर्वंति व्रतपालनां
tatas tā apsarodevyaḥ sarvāḥ samāptite vrate / sa paṃcāmṛtaiḥ pūpaiḥ kurvaṃti vratapālanāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मह्यम् अपि तथा दत्तं ताभिः सर्वाभिर् आदरात् । इदं पंचांऋतं भोज्यं गोधूमपिष्टकं वरं
mahyam api tathā dattaṃ tābhiḥ sarvābhir ādarāt / idaṃ paṃcāṃṛtaṃ bhojyaṃ godhūmapiṣṭakaṃ varaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृत्वा भवंतम् आदाय ताभिर् दत्तं समादरात् । तथा पात्रे प्रतिष्ठाप्य गोपयामि तवार्थतः
smṛtvā bhavaṃtam ādāya tābhir dattaṃ samādarāt / tathā pātre pratiṣṭhāpya gopayāmi tavārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं सांजलिर् नत्वा ता देवीः सकला अपि । तथा चरितुम् आलोच्य प्रार्थयामि विधिं व्रते
tato 'haṃ sāṃjalir natvā tā devīḥ sakalā api / tathā caritum ālocya prārthayāmi vidhiṃ vrate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तद् व्रतविधिं सम्यक् समादिशति मे क्रमात्
sā tad vratavidhiṃ samyak samādiśati me kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं समुपादिष्टं श्रुत्वाहं संप्रमोदितः । तथा तद् व्रतम् आराध्य प्रेछामि चरितुं सदा
tat sarvaṃ samupādiṣṭaṃ śrutvāhaṃ saṃpramoditaḥ / tathā tad vratam ārādhya prechāmi carituṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षदर्शनं लब्ध्वा अष्टांगैः प्रणतो ऽस्म्य् अहं
pratyakṣadarśanaṃ labdhvā aṣṭāṃgaiḥ praṇato 'smy ahaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ताः सकला देवीः प्रार्थयित्वा समादारात् । इदं दिव्यामृतं भोज्यं प्रादाय सहसा चरे
tatas tāḥ sakalā devīḥ prārthayitvā samādārāt / idaṃ divyāmṛtaṃ bhojyaṃ prādāya sahasā care
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति हेतो महाराज विलम्वो जायते तथा । तत् क्षमस्व प्रभो मात्र रौक्ष्यं कृथाः प्रसीद मे
iti heto mahārāja vilamvo jāyate tathā / tat kṣamasva prabho mātra raukṣyaṃ kṛthāḥ prasīda me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः । तद् दर्शनोत्सुको दृष्ट्वा तं सेनम् एतद् अब्रवीत्
iti tenoditaṃ śrutvā sa rājā vismayānvitaḥ / tad darśanotsuko dṛṣṭvā taṃ senam etad abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो आश्चर्य्यम् अत्र यद् वसुधारा व्रतं श्रुतं । प्रत्यक्षदर्शनम् अपि लब्धं सेनेह निर्जने
aho āścaryyam atra yad vasudhārā vrataṃ śrutaṃ / pratyakṣadarśanam api labdhaṃ seneha nirjane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया न श्रूयते क्वापि दृश्यते न कदा चन । तद् द्रष्टुं सेन मे चित्तं समभिलषति ध्रुवं
mayā na śrūyate kvāpi dṛśyate na kadā cana / tad draṣṭuṃ sena me cittaṃ samabhilaṣati dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् त्वं तत्र मां नीत्वा ता देवी दर्शय द्रुतं । इति राज्ञोदितं श्रुत्वा स सेनः सचिवः सुधीः । तथेति प्रतिविज्ञप्य तत्र राज्ञा सह चरन्
tasmāt tvaṃ tatra māṃ nītvā tā devī darśaya drutaṃ / iti rājñoditaṃ śrutvā sa senaḥ sacivaḥ sudhīḥ / tatheti prativijñapya tatra rājñā saha caran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा तौ प्रगछंतौ तद्देवीदर्शनोत्सुकौ । दैवयोगात् क्षणात् प्राप्तौ तत्र स्थाने समैक्षतां
sahasā tau pragachaṃtau taddevīdarśanotsukau / daivayogāt kṣaṇāt prāptau tatra sthāne samaikṣatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तत्र न ता देव्यः स्थिताः सर्वा दिवं गताः । व्रतनिर्माल्यपुष्पादि तत्राद्राष्टां न ताः क्वचित्
tadā tatra na tā devyaḥ sthitāḥ sarvā divaṃ gatāḥ / vratanirmālyapuṣpādi tatrādrāṣṭāṃ na tāḥ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नृपतिस् तासां देवीनां दर्शनं क्वचित् । अलभ्यमाने उद्विग्नपरिखिन्नाशयो ऽभवत्
tatra sa nṛpatis tāsāṃ devīnāṃ darśanaṃ kvacit / alabhyamāne udvignaparikhinnāśayo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नृपतिर् नत्वा व्रतस्थाने कृतांजलिः । सर्वत्रापि समालोक्य खं पश्यन्न् एवम् अब्रवीत्
tatra sa nṛpatir natvā vratasthāne kṛtāṃjaliḥ / sarvatrāpi samālokya khaṃ paśyann evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा मया लभ्यते नात्र देवीनां दर्शनं क्वचित् । किं मया प्रकृतं पापं मंदभाग्यो ऽस्म्य् अहं यतः
hā mayā labhyate nātra devīnāṃ darśanaṃ kvacit / kiṃ mayā prakṛtaṃ pāpaṃ maṃdabhāgyo 'smy ahaṃ yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं चरितुम् इछामि तत् कथं ज्ञास्यते विधिं । अहो मे दैवयोगेन श्रुतम् एव न दर्शनं
vrataṃ caritum ichāmi tat kathaṃ jñāsyate vidhiṃ / aho me daivayogena śrutam eva na darśanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र किं करिष्यामि को ऽत्र मे विधिम् आदिशेत् । यदिछामि न तत् सिद्धं वृथैवेत्ये परिश्रमं
tad atra kiṃ kariṣyāmi ko 'tra me vidhim ādiśet / yadichāmi na tat siddhaṃ vṛthaivetye pariśramaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रोक्त्वा विषण्णात्मा नृपतिः स विमोहितः । निराशया विभिन्नास्यो निर्जले मीनजातिवत्
iti proktvā viṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa vimohitaḥ / nirāśayā vibhinnāsyo nirjale mīnajātivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा हेति निन्दितात्मानं हा मे भाग्यम् अपीह धिक् ॥ र्म् ३८।४२६ २७! ॥ इत्य् एवं विलपन्न् अश्रुपूर्णास्यो गद्गदः स्वरः । हृदि ललाटे वाहुभ्यां ताडयन् मूर्छितो मुहुः
hā heti ninditātmānaṃ hā me bhāgyam apīha dhik // Rm 38.426 27! // ity evaṃ vilapann aśrupūrṇāsyo gadgadaḥ svaraḥ / hṛdi lalāṭe vāhubhyāṃ tāḍayan mūrchito muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतिमांश् च स्वयम् अपि तस्थौ तत्र विनिःस्वसन् ॥ र्म् ३८।४२८ २८! ॥ इत्य् एवं तं स्थितं दृष्ट्वा सा श्रीदेवी वसुंधरा । आकाशान् महदाघोषं तत्रैवं निरचारयत्
smṛtimāṃś ca svayam api tasthau tatra viniḥsvasan // Rm 38.428 28! // ity evaṃ taṃ sthitaṃ dṛṣṭvā sā śrīdevī vasuṃdharā / ākāśān mahadāghoṣaṃ tatraivaṃ niracārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन् मात्र विषीद त्वं सेत्स्यते ते ऽभिलाषितं । सर्वं सेनो विजानाति तत् सेनं पृछ तद् विधिं
rājan mātra viṣīda tvaṃ setsyate te 'bhilāṣitaṃ / sarvaṃ seno vijānāti tat senaṃ pṛcha tad vidhiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आकाशात् समुच्चारं घोषं श्रुत्वा स भूपतिः । सांजलिः प्रणतो ऽष्टौषीद् ऊर्द्ध्वास्यः श्रीवसुंधरां
ity ākāśāt samuccāraṃ ghoṣaṃ śrutvā sa bhūpatiḥ / sāṃjaliḥ praṇato 'ṣṭauṣīd ūrddhvāsyaḥ śrīvasuṃdharāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या सुस्मृता सुरुचिरं सुष्ठुतरं प्रवृद्धं दारिद्र्यदुःखदुरितं शमते नराणां । तां कल्पवृक्षसदृशीं वसुधारसंज्ञां भक्त्या नमामि शिरसा जगतो हिताय ॥ र्म् ३८।४३२ ३१! ॥ प्रणमामि सदा वसुधां जननीं करुणार्द्रहृदं परिवीक्ष्य जनं । बहुधेति भयान्वितदुःखतरं प्रणमामि सदा वसुधां जननीं ॥ र्म् ३८।४३३ २! ॥ पापाचारस्य दुर्बुद्धेर् दुर्भगस्य सदा मम । क्षंतव्यो भूयशश् चागः श्रीवसुधे नमो ऽस्तु ते ॥ र्म् ३८।४३४ ३! ॥ नमस् ते भो महादेवि प्रसीद मे कृपां कुरु । भवंत्य् अत्र यथादिष्टं करिष्यामि तथा खलु
yā susmṛtā suruciraṃ suṣṭhutaraṃ pravṛddhaṃ dāridryaduḥkhaduritaṃ śamate narāṇāṃ / tāṃ kalpavṛkṣasadṛśīṃ vasudhārasaṃjñāṃ bhaktyā namāmi śirasā jagato hitāya // Rm 38.432 31! // praṇamāmi sadā vasudhāṃ jananīṃ karuṇārdrahṛdaṃ parivīkṣya janaṃ / bahudheti bhayānvitaduḥkhataraṃ praṇamāmi sadā vasudhāṃ jananīṃ // Rm 38.433 2! // pāpācārasya durbuddher durbhagasya sadā mama / kṣaṃtavyo bhūyaśaś cāgaḥ śrīvasudhe namo 'stu te // Rm 38.434 3! // namas te bho mahādevi prasīda me kṛpāṃ kuru / bhavaṃty atra yathādiṣṭaṃ kariṣyāmi tathā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा स नृपो भूयस् तत्र नत्वा कृतांजलिः । तं सेनं पुरतः कृत्वा ततो ऽचरत् प्रमोदितः
ity uktvā sa nṛpo bhūyas tatra natvā kṛtāṃjaliḥ / taṃ senaṃ purataḥ kṛtvā tato 'carat pramoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपतिर् गछन् सहसा मुदिताशयः । तत्राशोकतलासीनम् अश्वं पश्यन्न् उपाचरन्
tataḥ sa nṛpatir gachan sahasā muditāśayaḥ / tatrāśokatalāsīnam aśvaṃ paśyann upācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रातः स भूयस् तम् अश्वं दृष्ट्वा प्रमोदितः । राजा तं सेनम् आनत्वा दृष्ट्वा एवम् अभाषत
tatra prātaḥ sa bhūyas tam aśvaṃ dṛṣṭvā pramoditaḥ / rājā taṃ senam ānatvā dṛṣṭvā evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेन तम् अश्वम् आरुह्य गछ त्वं पुरम् आश्रमे । मम तवानुगछामि सहसा गछतु ध्रुवं
sena tam aśvam āruhya gacha tvaṃ puram āśrame / mama tavānugachāmi sahasā gachatu dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राज्ञोदितं श्रुत्वा स सेनः सांजलिर् नमन् । नृपतिं तं महीपालं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti rājñoditaṃ śrutvā sa senaḥ sāṃjalir naman / nṛpatiṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवम् अत्र महाराज यन् मे स्वामि भवान् प्रभुः । तद् भवद्वाहनं हीनं कथम् आरोहयेय वै
naivam atra mahārāja yan me svāmi bhavān prabhuḥ / tad bhavadvāhanaṃ hīnaṃ katham ārohayeya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा सूर्योदय आत्मवित् । राजा तं सेनम् आनत्वा पुनर् एवम् अभाषत
iti tenoditaṃ śrutvā sūryodaya ātmavit / rājā taṃ senam ānatvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा त्वयैवं प्रवक्तव्यं यद् अद्यारभ्य भवान् गुरुः । यथाकाशसमादिष्टं तत् तथा कर्त्तुम् अर्हसि
mā tvayaivaṃ pravaktavyaṃ yad adyārabhya bhavān guruḥ / yathākāśasamādiṣṭaṃ tat tathā karttum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मे वचनं श्रुत्वा ममानुकंपया ऽधुना । शास्तर् अग्रे ऽश्वम् आरुह्य प्रव्रजतामयान्वितः
iti me vacanaṃ śrutvā mamānukaṃpayā 'dhunā / śāstar agre 'śvam āruhya pravrajatāmayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राज्ञोदितं श्रुत्वा तथेति स प्रबोधितः । स्वयम् अग्रे ऽश्वम् आरुह्य पृष्ठे प्रारोहयेन् नृपं
iti rājñoditaṃ śrutvā tatheti sa prabodhitaḥ / svayam agre 'śvam āruhya pṛṣṭhe prārohayen nṛpaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स ऽश्वस् तदारूढो वायुर् इव समुच्चरन् । महावेगात् पुरोपांतं तत्क्षणात् समुपाययौ
tataḥ sa 'śvas tadārūḍho vāyur iva samuccaran / mahāvegāt puropāṃtaṃ tatkṣaṇāt samupāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं नृपम् आयातं समंत्रिजनपौरिकाः । सर्वे ते समुपालोक्य प्रत्युज्जग्मुः प्रमोदिताः
tatra taṃ nṛpam āyātaṃ samaṃtrijanapaurikāḥ / sarve te samupālokya pratyujjagmuḥ pramoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्वपृष्ठम् आरूढं नृपं सेनं पुरः स्थितं । दृष्ट्वा ते मंत्रिणः सर्वे पौराश् च विस्मयं ययुः
tatrāśvapṛṣṭham ārūḍhaṃ nṛpaṃ senaṃ puraḥ sthitaṃ / dṛṣṭvā te maṃtriṇaḥ sarve paurāś ca vismayaṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते मंत्रिणो ऽमात्या पौराः सर्वे प्रमोदिताः । प्रणत्वा तं नृपं राजकुले ऽनयन् महोत्सवं
tatas te maṃtriṇo 'mātyā paurāḥ sarve pramoditāḥ / praṇatvā taṃ nṛpaṃ rājakule 'nayan mahotsavaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्वपृष्ठतो राजा सो ऽवरुह्य स्वयं ततः । सेनं पुरः स्थितं पश्चाद् अवारोहयद् आदरात्
tatrāśvapṛṣṭhato rājā so 'varuhya svayaṃ tataḥ / senaṃ puraḥ sthitaṃ paścād avārohayad ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजकुले गत्वा नृपः पृष्ठतश् चरन् । पादप्रक्षालनस्थाने तं सेनम् एवम् अब्रवीत्
tato rājakule gatvā nṛpaḥ pṛṣṭhataś caran / pādaprakṣālanasthāne taṃ senam evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्तः पश्चाद् अहं पादौ प्रक्षालयामि सांप्रतं
tvattaḥ paścād ahaṃ pādau prakṣālayāmi sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राज्ञोदितं श्रुत्वा स सेनः सांजलिर् नमन् । नृपतिं तं महीपालं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti rājñoditaṃ śrutvā sa senaḥ sāṃjalir naman / nṛpatiṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभ्रमो ऽसि कथं राजन् भवान् स्वामि नराधिपः । तत् प्रथमं त्वम् एवात्र पादौ प्रक्षालय प्रभो
vibhramo 'si kathaṃ rājan bhavān svāmi narādhipaḥ / tat prathamaṃ tvam evātra pādau prakṣālaya prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा नृपतिः स कृतांजलिः । नमंस् तं सेनम् आलोक्य तत्रैवं संन्यवेदयत्
iti tenoditaṃ śrutvā nṛpatiḥ sa kṛtāṃjaliḥ / namaṃs taṃ senam ālokya tatraivaṃ saṃnyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो सेन यद् भवां छास्ता मम सन्मार्गदेशकः । तद् अत्र प्रथमं पादौ प्रक्षालयितुम् अर्हति
bho sena yad bhavāṃ chāstā mama sanmārgadeśakaḥ / tad atra prathamaṃ pādau prakṣālayitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते राज्ञा स सेनः परिबोधितः । राज्ञ आज्ञा ह्य् अलंघ्येति पादौ प्रक्षालयेत् पुरः
iti saṃprārthite rājñā sa senaḥ paribodhitaḥ / rājña ājñā hy alaṃghyeti pādau prakṣālayet puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपतिः पादौ प्रक्षाल्यानुसरन् मुदा । तं सेनं पुरतः कृत्वा प्रासादे समुपाचरत्
tataḥ sa nṛpatiḥ pādau prakṣālyānusaran mudā / taṃ senaṃ purataḥ kṛtvā prāsāde samupācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासने पुरोधाय तं सेनं गुरुम् आदरात् । नृपतिः स सभामध्ये तस्थौ लोकान् विलोकयन्
tatrāsane purodhāya taṃ senaṃ gurum ādarāt / nṛpatiḥ sa sabhāmadhye tasthau lokān vilokayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपतिर् दृष्ट्वा सर्वाल् लोकान् सभाश्रितान् । सर्ववृत्तान्तम् आख्याय व्यनोदयद् व्रतोत्सवे
tataḥ sa nṛpatir dṛṣṭvā sarvāl lokān sabhāśritān / sarvavṛttāntam ākhyāya vyanodayad vratotsave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नृपादेशितं श्रुत्वा सर्वे लोकाः प्रमोदिताः । श्रीदेव्यास् तद् व्रतं धर्त्तुं समैछन्त धनार्थिनः
tan nṛpādeśitaṃ śrutvā sarve lokāḥ pramoditāḥ / śrīdevyās tad vrataṃ dharttuṃ samaichanta dhanārthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् सर्वे ऽपि ते लोका नत्वा तं सेनम् आदरात् । नृपतिं च समालोक्य स्वस्वालयं ययुर् मुदा
tatas sarve 'pi te lokā natvā taṃ senam ādarāt / nṛpatiṃ ca samālokya svasvālayaṃ yayur mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपतिस् तेन सेनेन गुरुणा सह । सानंदं प्रेरयाम् आस दिनानि कतिचिन् मुदा
tataḥ sa nṛpatis tena senena guruṇā saha / sānaṃdaṃ prerayām āsa dināni katicin mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भूपती राजा तद्व्रतसमयागते । सामात्यान् मंत्रिणान् सर्वान् समामंत्र्यैवम् आदिशत्
tataḥ sa bhūpatī rājā tadvratasamayāgate / sāmātyān maṃtriṇān sarvān samāmaṃtryaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो मंत्रिणो जनाः सर्वे व्रतसमयम् आगतं । तस्मात् सर्वे मया सार्द्धं व्रतं चरितुम् अर्हथ
bho maṃtriṇo janāḥ sarve vratasamayam āgataṃ / tasmāt sarve mayā sārddhaṃ vrataṃ caritum arhatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एनं सेनम् एवात्र प्रव्रज्यासद्गुरुं कुरु । इति मंत्रिभिर् आख्यातं श्रुत्वा नृपस् तथेति सः । तं सेनं शासने बौद्धे प्राव्राजयद् यथाविधि
tad enaṃ senam evātra pravrajyāsadguruṃ kuru / iti maṃtribhir ākhyātaṃ śrutvā nṛpas tatheti saḥ / taṃ senaṃ śāsane bauddhe prāvrājayad yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साथ प्रव्रजितो नाम्ना श्रीसेनगुप्त इत्य् अभूत् । खिक्खिरीपात्रभृन् मुण्डः काषायचीवरावृतः
sātha pravrajito nāmnā śrīsenagupta ity abhūt / khikkhirīpātrabhṛn muṇḍaḥ kāṣāyacīvarāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद् व्रतम् उत्सृज्य वज्रधरपदाप्तये । वज्राभिषेकम् आसाद्य वज्राचार्यो ऽभवत् स च
tatas tad vratam utsṛjya vajradharapadāptaye / vajrābhiṣekam āsādya vajrācāryo 'bhavat sa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपती राजा तद् व्रतं कर्त्तुम् आदरात् । शास्तारं तं समाराध्य संप्रार्थयेद् यथाविधिं
tataḥ sa nṛpatī rājā tad vrataṃ karttum ādarāt / śāstāraṃ taṃ samārādhya saṃprārthayed yathāvidhiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः श्रीसेनगुप्तः स वज्राचार्यो यथाविधिः । श्रीदेवीं तां समाराध्य पूर्वसेवां समादधत्
tataḥ śrīsenaguptaḥ sa vajrācāryo yathāvidhiḥ / śrīdevīṃ tāṃ samārādhya pūrvasevāṃ samādadhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भाद्रपदे मासे द्वितीयायां सिते तरे । प्रातस् तीर्थे शुभे स्नात्वा शुद्धवस्त्रावृतः सुधीः
tato bhādrapade māse dvitīyāyāṃ site tare / prātas tīrthe śubhe snātvā śuddhavastrāvṛtaḥ sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासादोपरि मृद्गव्यपरिलिप्ते सुभूतले । विधिवन् मंडलं कृत्वा प्रतिष्ठाप्याधिवासयेत्
prāsādopari mṛdgavyaparilipte subhūtale / vidhivan maṃḍalaṃ kṛtvā pratiṣṭhāpyādhivāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् रात्रौ च समाराध्य श्रीदेवीं विधिनार्चयेत् । दीपधूपादिभिश् चापि बलिं दत्वाभ्यतोषयत्
tad rātrau ca samārādhya śrīdevīṃ vidhinārcayet / dīpadhūpādibhiś cāpi baliṃ datvābhyatoṣayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रातः स आचार्य्यस् तीर्थे स्नात्वा सुवस्त्रभृत् । मध्याह्ने स्वासनासीन उत्तरादिङ्मुखस्थितः
tataḥ prātaḥ sa ācāryyas tīrthe snātvā suvastrabhṛt / madhyāhne svāsanāsīna uttarādiṅmukhasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः च गुरुर् आचार्यस् त्रिसमाधिसमाहितः । श्रीदेवीं सगणां सम्यग् आवाह्य विधिनार्चयेत्
tataḥ ca gurur ācāryas trisamādhisamāhitaḥ / śrīdevīṃ sagaṇāṃ samyag āvāhya vidhinārcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्नानविशुद्धाङ्गान् परिशुद्धाम्वरावृतान् । व्रतिनः सनृपान् सर्वान् पंचगव्यैर् व्यशोधयत्
tataḥ snānaviśuddhāṅgān pariśuddhāmvarāvṛtān / vratinaḥ sanṛpān sarvān paṃcagavyair vyaśodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते व्रतिनः सर्वे गुरुं नत्वा यथाक्रमं । नृपतिप्रमुखा एवं व्रतं चरितुम् आश्रयत्
tatas te vratinaḥ sarve guruṃ natvā yathākramaṃ / nṛpatipramukhā evaṃ vrataṃ caritum āśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते व्रतिनः सर्वे श्रिदेवीसंमुखस्थिताः । यथाचार्य समादिष्टं तथाचरन् व्रतं मुदा
tatas te vratinaḥ sarve śridevīsaṃmukhasthitāḥ / yathācārya samādiṣṭaṃ tathācaran vrataṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तां श्रीमहादेवीं सगणां विधिना क्रमात् । समावाह्य समभ्यर्च्य पूजाङ्गैः समतोषयन्
tatra tāṃ śrīmahādevīṃ sagaṇāṃ vidhinā kramāt / samāvāhya samabhyarcya pūjāṅgaiḥ samatoṣayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपस्तोत्रादिकं कृत्वा कृत्वा च पापदेशनां । पुण्यानुमोदनां चापि कृत्वा च स्थितियाचनां
japastotrādikaṃ kṛtvā kṛtvā ca pāpadeśanāṃ / puṇyānumodanāṃ cāpi kṛtvā ca sthitiyācanāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतांजलिपुटाः सर्वे ते च कृत्वा प्रदक्षिणां । अष्टाङ्गैः प्रणतिं कृत्वा संप्रार्थयन् सुसंपदं
kṛtāṃjalipuṭāḥ sarve te ca kṛtvā pradakṣiṇāṃ / aṣṭāṅgaiḥ praṇatiṃ kṛtvā saṃprārthayan susaṃpadaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिष्टकं पायसं चापि पंचामृत समन्वितं । फलमूलादिकं चापि समुपाढोकयन् मुदा
piṣṭakaṃ pāyasaṃ cāpi paṃcāmṛta samanvitaṃ / phalamūlādikaṃ cāpi samupāḍhokayan mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो लोकाधिपेभ्यो ऽपि स भूतेभ्यो महावलिं । यथाविधि प्रदत्वा संप्रार्थयच् छ्री समृद्धितां
tato lokādhipebhyo 'pi sa bhūtebhyo mahāvaliṃ / yathāvidhi pradatvā saṃprārthayac chrī samṛddhitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शास्ता स आचार्यः प्रार्थयित्वा क्षमां मुदा । सर्वेभ्यो व्रतिलोकेभ्यः प्रत्येकं सूत्रम् आर्प्पयेत्
tataḥ śāstā sa ācāryaḥ prārthayitvā kṣamāṃ mudā / sarvebhyo vratilokebhyaḥ pratyekaṃ sūtram ārppayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सूत्रं व्रतिनः सर्वे आदाय गुरुणार्प्पितं । स्वस्वहस्ते ऽभिवंधित्वा रक्षार्थम् आदराद् दधुः
tat sūtraṃ vratinaḥ sarve ādāya guruṇārppitaṃ / svasvahaste 'bhivaṃdhitvā rakṣārtham ādarād dadhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या राज्ञो महिषी भार्या चूडदेवीति विश्रुता । सैका तत् सूत्रम् आदाय च वन्धन् एवम् आदरात्
yā rājño mahiṣī bhāryā cūḍadevīti viśrutā / saikā tat sūtram ādāya ca vandhan evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो व्रतसमाप्ते सा स्वालयं समुपाश्रिता । तद् व्रतसूत्रम् आलोक्य करवद्धं व्यचिंतयत्
tato vratasamāpte sā svālayaṃ samupāśritā / tad vratasūtram ālokya karavaddhaṃ vyaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं ममानेन सूत्रेण सर्वरत्नादिभूषणैः । मण्डिता या करे वद्धम् इति त्यक्तुं समैहत
kiṃ mamānena sūtreṇa sarvaratnādibhūṣaṇaiḥ / maṇḍitā yā kare vaddham iti tyaktuṃ samaihata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा दुर्मती राज्ञी रक्षासूत्रम् अपि स्वयं । करवद्धम् अपि छित्वा गवाक्षात् सहसाक्षिपत्
tataḥ sā durmatī rājñī rakṣāsūtram api svayaṃ / karavaddham api chitvā gavākṣāt sahasākṣipat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे तत्र निम्वदेव्याः सखी वनात् । स्वामिन्यै भोजनं राज्ञै याचितुं समुपाचरत्
tasminn avasare tatra nimvadevyāḥ sakhī vanāt / svāminyai bhojanaṃ rājñai yācituṃ samupācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.