कारणविरूप कार्योत्पत्तिरेकं, अनर्थोत्पत्तिरन्यत् अननुरूपयोः संघटना तृतीयमिति त्रिधा । विषयम् सङ्गतिः-विरोधेति । व्याचष्टे-तत्र कारणेति । निर्वक्ति-अननुरूपेति ॥ सद्य इति । करस्पर्शः पाणिग्रहः । नीलायाः पाण्डुरूपं कार्यम् । तीर्थेति । तीर्थान्तरेषु पातकपङ्किलाः तनूर्विहाय दिव्यास्तनूर्लभन्ते । वाराणासि!त्वयि तु त्यक्ततनूनां दिव्यतनुलाभस्तावदास्तां मूलं प्राचीना तनुरप्यपुनर्लाभाय याति । अत्र मूलनाशलक्षणानर्थोत्पत्तिः । अरण्यानीति । आकूतं हृदयम् । निभृतं गूढं पल्लवयति प्रकाशयत् । अत्रारण्यान्यादीनां विरूपाणां असङ्घटनीयानां सङ्घटना । त्रिष्वपि योजयति-अत्र कृष्णोत्यादि । ननु मध्यमोदारहणे व्याजस्तुतिपर्यवसानम् इत्यत आह-केवलमिति । स्तुतिनिन्दाछ्रायापरित्यागेशुद्धं सुज्ञातत्वादभ्यूहितुं शक्यम् । विरूपानर्थयोर्हेतीरुत्पत्तिर्विषमं मतम् । तथा विरूपघटना तेनेदं त्रिप्रभेदकम् ॥ समार्तं सूत्रम् - तद्विपर्ययः समम्
kāraṇavirūpa kāryotpattirekaṃ, anarthotpattiranyat ananurūpayoḥ saṃghaṭanā tṛtīyamiti tridhā / viṣayam saṅgatiḥ-virodheti / vyācaṣṭe-tatra kāraṇeti / nirvakti-ananurūpeti // sadya iti / karasparśaḥ pāṇigrahaḥ / nīlāyāḥ pāṇḍurūpaṃ kāryam / tīrtheti / tīrthāntareṣu pātakapaṅkilāḥ tanūrvihāya divyāstanūrlabhante / vārāṇāsi!tvayi tu tyaktatanūnāṃ divyatanulābhastāvadāstāṃ mūlaṃ prācīnā tanurapyapunarlābhāya yāti / atra mūlanāśalakṣaṇānarthotpattiḥ / araṇyānīti / ākūtaṃ hṛdayam / nibhṛtaṃ gūḍhaṃ pallavayati prakāśayat / atrāraṇyānyādīnāṃ virūpāṇāṃ asaṅghaṭanīyānāṃ saṅghaṭanā / triṣvapi yojayati-atra kṛṣṇotyādi / nanu madhyamodārahaṇe vyājastutiparyavasānam ityata āha-kevalamiti / stutinindāchrāyāparityāgeśuddhaṃ sujñātatvādabhyūhituṃ śakyam / virūpānarthayorhetīrutpattirviṣamaṃ matam / tathā virūpaghaṭanā tenedaṃ triprabhedakam // samārtaṃ sūtram - tadviparyayaḥ samam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.