कार्यापेक्षया सुकरस्य विरुद्धस्य करणं कार्यव्याहतिहेतुरिति व्याघातान्तरम् । व्याचष्टे-व्याघात इत्यादि । अयं लक्ष्यपदानुषङ्गः । कार्यार्थंसंभावितस्य कारणविशेषस्य तद्विरुद्ध निष्पादनं व्याघातः । विरुद्धनिष्पत्तिश्च सुकरा कारणस्य विशिष्टानुगुण्यात् । इत्थं च सति अनर्थोत्पत्तिलक्षणाद्विषामात् भेद इत्याह-न त्वत्रेति । न ह्यत्र कार्यमकार्यं किन्तु तद्विरुद्धं सुकरं कार्यम् । अतो द्वितीयविषमाद्भेदः । यतस्तत्र कार्यमकार्यं विरुद्धस्तु अनर्थः । इहोभयमपि कार्यमिति । यदि बाल इतीति । अत्र बाल्यं रक्ष्यत्वं चाप्रस्थाने हेतुत्वेन सम्भावितं प्रत्युत सौकर्येण प्रस्थानं साधयति । सङ्गत्यन्तरायाह-एवमिति । तत्र कारणामालार्थं सूत्रम्- पूर्वपूर्वस्योत्तरोत्तरहेतुत्वे कारणमाला
kāryāpekṣayā sukarasya viruddhasya karaṇaṃ kāryavyāhatiheturiti vyāghātāntaram / vyācaṣṭe-vyāghāta ityādi / ayaṃ lakṣyapadānuṣaṅgaḥ / kāryārthaṃsaṃbhāvitasya kāraṇaviśeṣasya tadviruddha niṣpādanaṃ vyāghātaḥ / viruddhaniṣpattiśca sukarā kāraṇasya viśiṣṭānuguṇyāt / itthaṃ ca sati anarthotpattilakṣaṇādviṣāmāt bheda ityāha-na tvatreti / na hyatra kāryamakāryaṃ kintu tadviruddhaṃ sukaraṃ kāryam / ato dvitīyaviṣamādbhedaḥ / yatastatra kāryamakāryaṃ viruddhastu anarthaḥ / ihobhayamapi kāryamiti / yadi bāla itīti / atra bālyaṃ rakṣyatvaṃ cāprasthāne hetutvena sambhāvitaṃ pratyuta saukaryeṇa prasthānaṃ sādhayati / saṅgatyantarāyāha-evamiti / tatra kāraṇāmālārthaṃ sūtram- pūrvapūrvasyottarottarahetutve kāraṇamālā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.